N’niên lâng dưr pậ cóh muy pr’loọng đhanuôr Thái đhị cr’noon Áng, chr’val Chiềng Ban, chr’hoong Mai Sơn, tỉnh Sơn La, tốt nghiệp đại học, xang n’nắc cao học nông nghiệp, a đoo pân juýh Vì Văn Bình cắh nhăn mót ooy cơ quan nhà nước, nắc dưr chô ooy vel đong bhrợ cha. Đươi pazêng da ding k’coong ơy vêy âng pr’loọng đong, a noo k’rong bhrợ têng tri lâng pazêng rau chr’nóh chr’bêết liêm sạch đoọng đợ rau liêm choom ooy kinh tế bấc lấh mơ, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha bấc manuýh pa bhrợ đhị vel đong.

     Tốt nghiệp Khoa Nông lâm – Trường Đại học Tây Bắc c’moo 2010, ađoo ta đhâm Vì Văn Bình k’noọ tước ooy bh’rợ chóh tri, tu a noo bơơn lêy đợ rau liêm choom âng vel đong đay ơy vêy k’tiếc lâng đợ pr’đươi đoọng chóh tri cơnh n’jăng, n’nóh. Lâng 10 ức đồng zên vêy pr’loọng đong đoọng vặ, a noo Bình ơy đh’rứah lâng apêê pr’zớc n’lơơng chrooi đoọng zên đh’rứah bhrợ têng bh’rợ chóh tri. Cóh pazêng c’moo tr’nơớp bêl cắh ơy vêy kinh nghiệm cóh bh’rợ bhrợ têng, cắh ơy chêếc đhị zr’lụ pa câl nhâm mâng, nắc bh’rợ âng a noo cắh cơnh cr’noọ rơơm kiêng. Cắh bil cr’noọ bhrợ têng, a noo t’bhlâng pa choom, đươi dua c’năl vêy ta pa choom cóh trường, pa chắp ch’mêết lêy bh’rợ chóh tri cóh sách, báo, tivi, mạng Internet… đươi vêy cơnh đêếc nắc a noo bơơn pa chô đợ rau liêm choom cóh tr’nơớp. A noo Bình prá: “Bêl ađay vêy bơơn lướt học, bơơn lêy n’năl ooy nông nghiệp. Acu công lêy cóh vel đong đay, cóh cr’noon đay vêy bấc rau liêm choom đoọng pa dưr bh’rợ nông nghiệp. Cóh pazêng rau liêm choom n’nắc nắc acu lêy bh’rợ chóh bhrợ tri liêm choom bhlâng, tu xang hân noo bhrợ ha roo, a bhoo âng đhanuôr nắc vêy bấc n’jăng lâng n’nóh a bhoo lâng nâu đoo nắc pr’đươi đoọng chóh tri.”

     Lâng 3 zr’lụ chóh tri, pazêng đhăm ga mắc bhứah lấh 4 r’bhâu m2, zr’lụ chóh tri âng a noo Bình xoọc chóh bấc bhlâng nắc đợ tri sò, tri n’jăng, tri n’xiêng… Lâng mơ 3- 4 hân noo chóh zập c’moo, đợ bấc bơơn pa choo k’dâng 130 tấn cóh muy c’moo, chr’nắp pa câl đhị thị trường k’dâng 35 r’bhâu đồng muy kg. Lêy bấc đhanuôr vêy cr’noọ kiêng chóh tri, a noo nắc dzợ bhrợ têng chr’đhung chóh tri đoọng pa câl, zập c’moo zr’lụ chóh tri âng a noo pay pa câl tơợ 35 tước 40 r’bhâu bêệ chr’đhung chóh tri đoọng ha vel đong cóh tỉnh lâng ooy tỉnh n’lơơng, vêy chr’nắp ng’pa câl muy chr’đhung tơợ 10 tước 15 r’bhâu đồng. Ting cơnh a noo Bình: Tri nắc t’nơơm chr’nóh k’đháp u ắt lâng môi trường cơnh: Đác tưới, nhiệt độ, độ ẩm, tr’clá tr’ang, pr’lúh… Tu cơnh đêếc, ha dang manuýh bhrợ cắh n’năl cơnh bh’rợ chóh bhrợ nắc đợ rau liêm choom ooy kinh tế cắh bấc.

     Đoọng liêm buôn cóh bh’rợ xay p’cắh bh’nơơn bh’rợ liêm crêê tước ooy manuýh đươi, a noo Bình đh’rứah lâng apêê pr’zớc nắc bhrợ têng Công ty Cổ phần Nông nghiệp Sơn La bhrợ têng lâng pa câl r’véh r’đoong sạch đoọng ha đhanuôr đươi dua, lâng bấc bhlâng nắc chóh tri lâng pazêng rau chr’nóh chr’bêết vêy k’lung n’lơơng lâng a noo nắc bhrợ Giám đốc. Lấh đhị apêê chợ đầu mối, cửa hàng, siêu thị cóh tỉnh, xoọc bh’nơơn bh’rợ âng Công ty a noo Bình nắc dzợ vêy mặt đhị apêê tỉnh Điện Biên lâng Lai Châu, nắc vêy bấc manuýh đươi dua bấc, đợ zên bơơn pay pa chô mơ 5 tỷ đồng cóh muy c’moo. Lấh ooy bh’rợ bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha tơợ 25- 30 cha nắc ta đhâm c’mor pa bhrợ đhị vel đong lâng đợ zên lương tơợ 3 tước 3,5 ức đồng muy cha nắc cóh muy c’xêê, công ty a noo Bình nắc dzợ bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng t’đui ooy hân noo pa bhrợ ha tơợ 10- 15 cha nắc manuýh pa bhrợ. A moó Vi Thị Thuý, công nhân Công ty Cổ phần Nông nghiệp Sơn La prá: “Tơợ bêl mót ooy đâu nắc bh’rợ tr’nêng nhâm mâng, ta luôn, thu nhập bấc lấh mơ, pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông t’piing lâng l’lăm ahay.”

     Vel đong Chiềng Ban âng a noo Vì Văn Bình nắc zr’lụ kinh tế nông nghiệp bha lâng âng chr’hoong Mai Sơn, tỉnh Sơn La lâng lấh 1.500 hecta t’nơơm cà phê, t’nơơm pay cha p’lêê lâng ha roo đác. Bh’rợ bhrợ têng kinh tế liêm choom âng a noo Bình nắc vêy bấc ta đham c’mor, đhanuôr vel đong k’rang, tước ta moóh pa choom bhrợ, bhrợ t’váih bấc cơnh cóh bh’rợ xăl chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn cóh vel đong. T’coóh Hoàng Văn Sương, Phó Chủ tịch UBND chr’val Chiềng Ban, chr’hoong Mai Sơn, tỉnh Sơn La prá: “Bh’rợ âng anoo Bình liêm choom bấc pa bhlâng ooy kinh tế. Xoọc đâu chr’val công ta luôn p’too moon đhanuôr cóh bhươl cr’noon, tiểu khu bhrợ têng lâng công vêy apêê pr’loọng đong đhanuôr ting bhrợ têng. Bh’rợ n’nâu đh’rứah lâng bấc bh’rợ n’lơơng công chrooi đoọng bhrợ t’váih cr’van crêê cơnh đoọng ha đhanuôr chr’val Chiềng Ban.”

     Bh’rợ chóh tri liêm choom, công ty a noo Bình nắc cớ k’rong bhrợ, bhrợ t’váih Hợp tác xã 26/3 chóh r’véh r’đoong liêm sạch. Cr’noọ bha lâng âng bh’rợ bhrợ t’váih HTX nắc đoọng nhâm mâng xa nay bh’rợ bhrợ têng céch liêm, đươi dua đợ rau pr’đươi cắh dzợ ng’đươi tơợ bh’rợ chóh tri đoọng chóh đợ r’véh liêm crêê ha thị trường. Xoọc đâu HTX ơy vêy 3 zr’lụ chóh r’véh lâng đợ đhăm ga mắc tước k’nặ 5 hecta. Rau liêm choom chô đơơng tơợ bh’rợ chóh r’véh cóh tr’nơớp công liêm choom bhlâng./.

Thạc sỹ người Thái về bản làm giàu

                                                                                Cà Thành

        Sinh ra và lớn lên trong một gia đình dân tộc Thái tại bản Áng, xã Chiềng Ban, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, tốt nghiệp đại học, rồi cao học nông nghiệp, chàng thanh niên Vì Văn Bình không xin vào cơ quan nhà nước, mà chọn con đường về quê lập nghiệp. Tận dụng đồi đất sẵn có của gia đình, anh đầu tư vào mô hình sản xuất nấm và các loại rau củ quả sạch cho hiệu quả kinh tế cao, tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động ở địa phương.

       Tốt nghiệp Khoa Nông lâm- Trường Đại học Tây Bắc năm 2010, chàng thanh niên Vì Văn Bình nghĩ ngay tới việc trồng nấm, bởi anh thấy được lợi thế quê mình sẵn có đồng đất và các nguyên liệu để trồng nấm như rơm rạ, lõi ngô. Với 10 triệu đồng tiền vốn được gia đình cho vay, anh Bình đã cùng với  một nhóm bạn khác góp vốn cùng xây dựng mô hình trồng nấm. Trong những năm đầu do chưa có kinh nghiệm trong sản xuất, chưa tìm được đầu ra ổn định cho sản phẩm, nên mô hình của các anh đã không đạt được hiệu quả như mong muốn. Không nản chí, anh mày mò học hỏi, áp dụng những kiến thức được học trong nhà trường, nghiên cứu thêm phương pháp trồng nấm trên sách, báo, tivi, mạng Internet… nhờ vậy mà anh đã gặt hái được những thành công ban đầu. Anh Bình chia sẻ: “Trong khi mình được đi học, mình được tiếp xúc, được nhìn nhận về nông nghiệp. Mình cũng thấy rằng ở quê hương mình, ở bản mình có rất nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp. Trong những tiềm năng đấy thì mình thấy là việc phát triển cây nấm, bởi vì sau mỗi mùa vụ bà con sẽ sản xuất ra rất nhiều rơm rạ và lõi ngô và đây chính là những nguyên liệu để mình trồng nấm”.

Với 3 địa điểm trồng nấm, tổng diện tích hơn 4.000 m2, trang trại nấm của anh Bình đang trồng chủ yếu là các loại nấm sò, nấm rơm, nấm mỡ, nấm kim châm. Với 3-4 vụ nấm mỗi năm, sản lượng bình quân đạt khoảng 130 tấn/năm, giá bán ra thị trường khoảng 35 nghìn đồng/kg. Thấy nhiều người dân có nhu cầu trồng nấm, anh còn sản xuất bịch nấm để bán, bình quân một năm trang trại nấm của anh xuất bán từ 35 nghìn đến 40 nghìn bịch nấm cho các địa phương trong, ngoài tỉnh, với giá bán một bịch nấm từ 10 đến 15 nghìn đồng. Theo anh Bình: Nấm là loại cây trồng rất nhạy cảm với các yếu tố môi trường như: Nước tưới, nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, sâu bệnh… Do đó, nếu người sản xuất không nắm vững quy trình kỹ thuật thì hiệu quả kinh tế sẽ thấp. 

Để thuận tiện trong việc giới thiệu sản phẩm chất lượng, an toàn đến với người tiêu dùng, anh Bình cùng nhóm bạn đã quyết định thành lập Công ty Cổ phần Nông nghiệp Sơn La chuyên sản xuất và kinh doanh thực phẩm sạch, an toàn phục vụ cho người tiêu dùng với các mặt hàng chủ yếu làm nấm và các loại rau củ và anh với trách nhiệm là Giám đốc. Ngoài hệ thống các chợ đầu mối, cửa hàng, siêu thị trong tỉnh, hiện sản phẩm của Công ty anh Bình đã có mặt ở thị trường các tỉnh Điện Biên và Lai Châu, được người tiêu dùng tin tưởng, cho doanh thu bình quân hơn 5 tỷ đồng/năm.  Ngoài tạo việc làm thường xuyên cho 25 - 30 lao động thanh niên ở địa phương với mức lương từ 3 đến 3,5 triệu đồng/người/tháng, công ty anh Bình còn tạo việc làm thời vụ cho từ 10 – 15 lao động.  Chị Vì Thị Thuý,  công nhân Công ty Cổ phần Nông nghiệp Sơn La cho biết:“Từ khi được vào đây làm thì công việc ổn định, đều đặn, thu nhập thì được cao hơn, cải thiện được cuộc sống so với trước đây”.

Quê hương Chiềng Ban của anh Vì Văn Bình là vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm của huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La với hơn 1.500 hecta cây cà phê, cây ăn quả và lúa nước. Mô hình làm kinh tế hiệu quả của anh Bình được nhiều thanh niên, bà con tại địa phương quan tâm, tìm đến học hỏi, làm theo, tạo ra sự phong phú trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi ở địa phương.  Ông Hoàng Văn Sương, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dần xã Chiềng Ban, huyện mai Sơn, tỉnh Sơn La đánh giá: “Mô hình của anh Bình hiệu quả kinh tế đạt được khá cao. Hiện nay xã cũng tuyên truyền nhân rộng ở các bản, tiểu khu và cũng đã có nhiều hộ nông dân làm theo. Mô hình này cùng với nhiều mô hình khác cũng góp phần làm giàu chính đáng cho bà con nông dân xã Chiềng Ban”.

Mô hình trồng nấm thành công, công ty anh Bình lại tiếp tục đầu tư, thành lập Hợp tác xã 26/3 chuyên trồng rau an toàn. Mục đích chính của việc thành lập Hợp tác xã nhằm đảm bảo chu trình sản xuất được khép kín, sử dụng bã thải từ nấm để trồng rau an toàn cung cấp cho thị trường. Hiện nay Hợp tác xã đã có 3 điểm trồng rau với tổng diện tích lên đến gần 5 héc ta. Hiệu quả mang lại từ việc trồng rau bước đầu cũng rất khả quan./.