Bấc t’ngay ha nua, đhị zr’lụ Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế vêy boo ngân. Bấc đhăm chr’nóh crêê nong lít lâng k’đoong cóh cr’loọng a bóc thuỷ điện Thượng Lộ. Đhăm cao su, keo ha la tram chóh cóh apêê zr’lụ n’nâu âi tước bêl choom pay pa câl, bhrợ pr’ặt tr’mông âng đha nuôr lum pa bhlâng bấc râu zr’nắh k’đháp.

    Thuỷ điện Thượng Lộ âng Công ty Cổ phần Thuỷ điện Thượng Lộ bhrợ c’la k’rong bhrợ ặt cóh zr’lụ k’ruung Ba Ran, chr’val Thượng Lộ lâng chr’val Hương Lộc, chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế. X’ría c’moo 2015, thuỷ điện Thượng Lộ nắc tơợp k’rong k’độ đác âi bhrợ pa clệch bấc đhăm chr’nóh cao su, keo xoọc cr’chăl bơơn bhrợ. T’coóh Hồ Văn Đua, ặt cóh vel Cha Moong, chr’val Thượng Lộ, chr’hoong Nam Đông đoọng năl, pr’loỌng đong t’coóh chóh 3 hecta cao su cóh zr’lụ toỌm Tổ Chim. Tơợ bêl thuỷ điện k’rong k’dộ đác tước nâu câi, k’noọ muy pâng đhăm chóh cao su âng pr’loọng đong t’coóh crê nong clệch cóh đác; đhăm n’lơơng doó crêê nong clệch n’đhang công k’đoong zêng, cắh choom moọt bhrợ têng. Ting t’coóh Hồ Văn Đua, đhăm cao su t’coóh chóh cóh toọm Tổ Chim tơợ c’moo 2006 âi bơơn chiết pay dzêệt tơợ 2-3 c’moo ahay, n’đhang tơợ bêl thuỷ điện k’rong đớc đác, t’coóh nắc lơi bh’rợ chiết pay dzêệt: “Acu bhrợ pa zêng cao su nắc 3 hecta, cóh đêếc nắc 1,5 hecta crêê nong đác toong t’ngay ha dum, tơơm ma răng chêệt. Ha dợ 1,5 hecta n’lơơng, thuỷ điện  pa nong đác lơớp c’lâng lướt cắh choom moọt bhrợ têng.”

    Đhị zr’lụ toọm Cha Moong, Tổ Chim chr’val Thượng Lộ, bấc đhăm cao su âng apêê pr’loọng đha nuôr zêng nong ặt có cr’loọng a bóc. Thuỷ điện Thượng Lộ pa nong đác công bhrợ t’bil lứch c’lâng lướt zấp t’ngay âng đha nuôr ooy ha rêê đhuốch. T’coóh Trần Văn Thảo, vêy cao su lâng crâng chóh crêê thuỷ điện bhrợ pa k’đoong, đoọng năl: “Tơợ bêl pa nong đác tước nâu câi apêê pr’loọng đong moọt cóh đêếc chiết bhrợ dzêệt cắh choom râu rí. Đác nong lơớp c’lâng cắh vêy c’lâng lướt moọt. c’lâng lướt nắc muy lướt lâng bhuông ra kịt a năm, âi cắh vêy bhuông ra kịt nắc đhứh ặt pr’ngâu. Cao su ặt chong cóh đác nắc ha la zêng ma rơớc, rang chêết lứch.”

    T’coóh Vương Văn Vui, Phó Chủ tịch UBND chr’val Thượng Lộ, chr’hoong Nam Đông đoọng năl: zấp t’ngay, đha nuôr kiêng moọt bhrợ zư x’mir cao su, tơơm keo n’đắh piing a bóc thuỷ điện nắc lướt lâng ra kịt, c’đhung g’zọ a ngoọn z’lấh a bóc thuỷ điện đoọng moọt ooy crâng. Cr’chăl bhrợ têng thuỷ điện, UBND chr’val âi k’đươi n’đắh c’la k’rong bhrợ zooi đoọng zên ha vel đong bhrợ c’lâng moọt ooy toọm Cha Moong, n’juối ch’ngai 7km zooi đha nuôr buôn lướt ra vạch, n’đhơ cơnh đêếc tước nâu câi c’la k’rong brhợ thuỷ điện công  cắh bhrợ păng: “Tơợ bêl bh’rợ thuỷ điện Thượng Lộ pa nong đác pa bhlâng k’đháp zr’nắh đoọng ha đha nuôr lướt ra vạch. Râu bơr nắc n’đắh bhrợ têng công pa bhlâng zr’nắh k’đháp. Đha nuôr xoọc đâu nợ zên vặ Nhà nước chóh cao su tơợ c’moo 2006 tước nâu câi công cắh âi mặ chroót pa chô.”

    T’mêê đâu, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế k’đhơợng xay UBND chr’hoong Nam Đông k’đươi Công ty Cổ phần Thuỷ điện Thượng Lộ đơớh bhrợ têng bha ar, pa tơ, xay bhrợ bh’rợ dáp lêy, chroÓt k’tiếc lâng cr’van p’têệt lâng k’tiếc đoọng ha pêê pr’loọng đha nuôr crêê ặt zâng. T’coóh Trần Kim Phụng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông đoọng năl: l’lăm, chr’hoong zooi đoọng a ngoon cáp, ra kịt đoọng đha nuôr zr’lụ toọm Tổ Chim, Cha Moong lướt bhrợ têng cóh zr’lụ crêê k’đoong: “Chr’hoong âi k’đươi Trung tâm pa dưr quỹ k’tiếc pa zum lâng Thuỷ điện Thượng Lộ âi Lướt dáp lêy đợ pr’loọng crêê nong cóh cr’loọng a bóc lâng vêy ha lỵ lêy zooi chroót đoọng ha dha nuôr ting quy định âng Nhà nước. N’đắh c’lâng bhrợ têng, Công ty thuỷ điện Thượng Lộ công âi gr’hoót lâng pa chô đoọng ooy UBND chr’hoong 1 tỷ 3 ha riêng ức đồng đoọng bhrợ c’lâng lướt pa bhrợ ha đha nuôr. Chr’hoong vêy đươi dua đợ zên âng chr’hoong pa zum lâng zên âng Công ty thuỷ điện Thượng Lộ, azi bhrợ dự toán xang lâng âi bhrợ t’đang thầu lâng cóh cmoo đâu nắc t’bhlâng bhrợ xang c’nặt c’lâng n’nâu đoọng ha đha nuôr moọt ooy zr’lụ bhrợ têng liêm buôn”./.

Thừa Thiên-Huế: Thủy điện tích nước làm khổ người dân

     Mấy ngày qua, tại vùng núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thừa Thiên Huế có mưa to. Nhiều diện tích đất lâm nghiệp bị ngập hoặc “cô lập” trong lòng hồ thủy điện Thượng Lộ. Diện tích cao su, keo lá tràm trồng ở những khu vực này đã đến tuổi khai thác không thu hoạch được, khiến cuộc sống của người dân gặp rất nhiều khó khăn.

     Thuỷ điện Thượng Lộ do Công ty Cổ phần Thủy điện Thượng Lộ làm chủ đầu tư nằm ở lưu vực sông Ba Ran, thuộc địa bàn xã Thượng Lộ và xã Hương Lộc, huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế. Cuối năm 2015, thủy điện Thượng Lộ bắt đầu tích nước đã nhấn chìm nhiều diện tích cây cao su, cây keo đang giai đoạn cho khai thác. Ông Hồ Văn Đua, ở thôn Cha Moong, xã Thượng Lộ, huyện Nam Đông cho biết, gia đình ông trồng 3 hécta cao su ở khu vực khe Tổ Chim. Từ khi thủy điện tích nước đến nay, gần một nửa diện tích cao su của gia đình ông bị ngập chìm trong nước; Diện tích còn lại không ngập nhưng lại bị cô lập hoàn toàn, không thể vào khai thác được. Theo ông Hồ Văn Đua, diện tích cao su ông trồng ở khe Tổ Chim từ năm 2006 đã thu hoạch mủ từ 2-3 năm trước nhưng từ khi thủy điện tích nước, ông đành bỏ khai thác: “Tui làm tất cả cao su 3 héc ta, ảnh hưởng 1,5 hécta bị ngập, nước ngập cả ngày cả đêm, cây khô chết. Còn 1,5 hécta còn lại, thủy điện dâng nước ngập đường không khai thác được.”

     Tại khu vực khe Cha Moong, khe Tổ Chim xã Thượng Lộ, nhiều diện tích cao su của các hộ dân đều chìm trong lòng hồ. Thủy điện Thượng Lộ tích nước cũng “xóa” luôn tuyến đường mòn hàng ngày người dân vào nương rẫy. Ông Trần Văn Thảo, có cao su và rừng trồng bị thủy điện cô lập cho biết: “Từ khi ngăn nước tới chừ là các hộ gia đình vô trong đó khai thác mủ không được. Ngập đường không có đường mô mà đưa về. Đường đi thì chỉ có nhờ ghe thôi, mà không có ghe thì chịu. Cao su nằm úng trong đó vàng lá gãy hết, khó khăn lắm.”

      Ông Vương Văn Vui, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Lộ, huyện Nam Đông cho biết: hàng ngày, người dân muốn vào chăm sóc, khai thác cao su, cây keo phía trên hồ thủy điện phải di chuyển bằng cách kết bè tre rồi đu dây vượt qua lòng hồ thủy điện để vào rừng. Quá trình triển khai thủy điện, UBND xã đã đề xuất phía chủ đầu tư hỗ trợ kinh phí cho địa phương mở đường và ngầm vào khe Cha Moong, chiều dài khoảng 7km giúp người dân thuận tiện đi lại, nhưng đến nay chủ đầu tư thủy điện vẫn làm ngơ: “Từ khi công trình thủy điện Thượng Lộ mà tích nước rất chi ảnh hưởng cho bà con đi lại. Thứ hai về khai thác và sản xuất phía sau rất chi khó khăn. Nhân dân hiện tại đang nợ tiền vay Nhà nước trồng cao su từ năm 2006 đến giờ  vẫn chưa trả nợ được.”

      Mới đây, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế chỉ đạo UBND huyện Nam Đông yêu cầu Công ty Cổ phần Thủy điện Thượng Lộ sớm hoàn thiện hồ sơ, triển khai công tác kiểm kê, đền bù đất và tài sản gắn liền với đất cho các hộ dân bị ảnh hưởng. Ông Trần Kim Phụng, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đông cho biết: trước mắt, huyện hỗ trợ dây cáp, bè để người dân khu vực khe Tổ Chim, khe Cha Moong đi lại sản xuất ở vùng bị cô lập: “Huyện đã chỉ đạo Trung tâm phát triển quỹ đất phối hợp với Thủy điện Thượng Lộ đã đi kiểm đếm những hộ bị bán ngập trong lòng hồ và sẽ phê duyệt đền bù hỗ trợ cho bà con theo đúng quy định của nhà nước. Về đường sản xuất, Công ty thủy điện Thượng Lộ cũng đã hứa chuyển cho UBND huyện 1,3 tỷ đồng để làm ngầm và đường sản xuất cho bà con. Huyện có sử dụng nguồn vốn của huyện cộng thêm vốn của Công ty thủy điện Thượng Lộ,  chúng tôi lập dự toán xong và đã mở thầu và trong năm nay cố gắng làm xong tuyến đường này để cho bà con vào vùng sản xuất cho bảo đảm”./..