Hân đhơ chr’nắp cắh lấh nhâm mâng, nắc lâng cr’noọ xa nay bha lâng, tỉnh Quảng Nam ơy k’rong bhrợ lâng pa dưr t’nơơm cao su cóh apêê chr’hoong da ding k’coong n’đắh mặt t’ngay lơớp. Xoọc đâu t’nơơm Cao su nắc vêy ta rơơm nắc t’nơơm chr’nóh bhrợ đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị apêê chr’hoong da ding k’coong Quảng Nam pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharứt.

     Dzong đhị đhăm bhươn 500 hecta t’nơơm cao su t’mêê vêy ta chiêết dzêết đhanuôr Cơ Tu cóh cr’noon A Dinh, chr’val Cha Val, chr’hoong Nam Giang bhui har pa bhlâng. Lâng đhanuôr Cơ Tu cóh đâu, t’ngay chiết dzêệt n’nâu nắc cơnh t’ngay bhiệc bhan. Xang 9 c’moo chóh, zư lêy, lêy đợ dzêết bhoóc đơơng âng rau cr’noọ cr’niêng xăl pr’ắt tr’mông nắc la lua dưr váih lâng đhanuôr Cơ Tu cóh đâu. A noo Blúp Nghiêu ắt cóh cr’noon A Dinh, chr’val Cha Val bhui har prá: “Lấh muy c’moo, bơr c’moo zư lêy zr’nắh k’đháp, tơợ bêl t’nơơm dưr ga mắc nắc bh’rợ zư lêy công doọ dzợ lấh k’đháp, tước bêl chiết dzêệt đhanuôr cóh đâu bhui har pa bhlâng. Đươi Đảng, Nhà nước k’rang bấc lấh mơ dzợ đoọng đhanuôr xăl pr’ắt tr’mông.”

     Ha dzợ lâng a moó Tơ Ngôl Thị Hiếu ắt cóh cr’noon A Dinh, chr’val Chà Val prá: “Zư lêy cóh 9 c’moo, zr’nắh k’dháp, xoỌc đâu glúh chiết dzêết, a cu bhui har pa bhlâng. Cóh bh’rợ pa glúh quân chiết dzêết t’nơơm cao su, đhanuôr bhui har lâng ha cu nắc vêy p’xoọng c’rơ đoọng lướt ooy bhươn ta luôn lấh mơ dzợ. Acu nhăn zư lêy 4 hecta bhươn cao su.”

    Cắh muy đhanuôr Cơ Tu cóh chr’val Chà Val, chr’hoong Nam Giang nắc k’r’bhâu pr’loỌng đong đhanuôr acoon cóh đhị apêê chr’hoong da ding k’coong cơnh: Tây Giang, Phước Sơn lâng Bắc Trà My công xoọc pa dưr kinh tế nhâm mâng tơợ t’nơơm cao su. Hân đhơ cóh pazêng c’moo đăn đâu, chr’nắp âng dzêết cao su cắh lấh nhâm mâng, nắc tỉnh Quảng Nam dzợ t’bhlâng chóh bhrợ k’nặ 11 r’bhâu hecta cao su. Đhanuôr acoon cóh đhị apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam nắc la lua tin đươi ooy t’nơơm cao su dưr váih t’nơơm t’bil ha ul pa xiêr đharứt, pa dưr kinh tế. T’coóh Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Nam prá: “Thu nhập xoọc đâu nắc 1,68 ức cóh muy c’xêê, vêy đợ công nhân lấh 6,5 ức, cơnh đêếc nắc ng’choom xay moon lấh 90% đhanuôr acoon cóh vêy bh’rợ tr’nêng nhâm mâng, nắc công nhân đoọng zập bảo hiểm xã hội, bảo hiểm xã hội lâng pazêng chế độ cơnh muy công nhân viên chức, ting n’nắc bh’rợ n’nắc nắc đhăm cao su k’tứi âng đhanuôr chóh bhrợ pa bhlâng k’rơ.”

    Đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốc dưr váih công nhân lâng bơơn đươi zập pazêng rau quyền lợi nắc muy cóh pazêng rau liêm choom tơợ bh’rợ nhăn chóh lâng zư lêy t’nơơm cao su âng đhanuôr acoon cóh đhị tỉnh Quảng Nam. Cóh xa nay bh’rợ pa dưr kinh tế n’đắh mặt t’ngay lơớp âng tỉnh Quảng Nam, apêê vel đong ơy xay moon 5 c’bhúh bh’rợ, cóh đêếc, t’bhlâng pa dưr t’nơơm chr’nóh nắc t’nơơm z’nươu cóh bhươn cao su lâng bhrợ p’xoọng đong máy bhrợ têng dzêết cao su đhị da ding k’coong… Nâu đoo vêy ta lêy nắc rau liêm choom pa bhlâng đoọng bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha đhanuôr acoon cóh lâng bhrợ đoọng ha apêê đoo dưr k’van tơợ t’nơơm cao su./.

CÂY CAO SU TRÊN VÙNG ĐẤT MIỀN NÚI QUẢNG NAM

                                                                                                              CTV Tấn Sỹ

     Mặc dù giá cả bấp bênh, song với quan điểm nhất quán, tỉnh Quảng Nam đã đầu tư và phát triển cây cao su ở các huyện miền núi phía Tây. Hiện cây Cao su được kỳ vọng là cây sẽ giúp bà con dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi Quảng Nam phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.

    Đứng trước diện tích 500ha cao su vừa được khai miệng cạo mủ, bà con Cơ Tu ở thôn A Dinh, xã Chà Vàl, huyện Nam Giang hết sức phấn khởi và vui mừng. Với bà con Cơ Tu nơi đây, ngày khai miệng cạo mủ thật sự là ngày hội. Sau 9 năm tham gia nhận khoán trồng, chăm sóc cao su, nhìn dòng nhựa trắng mang theo giấc mơ “đổi đời” đã thật sự hiện hữu đối với bà con Cơ Tu nơi đây. Anh Blúp Nghiêu ở thôn A Dinh, xã Chà Val vui mừng nói: “Qua một năm, hai năm chăm sóc rất khó khăn, từ khi cây lên tán rồi việc chăm sóc giảm dần, đến khi cạo mủ bà con ở đây rất mừng, rất phấn khởi. Nhờ Đảng Nhà nước quan tâm nhiều hơn để bà con thay đổi cuộc sống.”

    Còn chị Tơ Ngôl Thị Hiếu thôn A Dinh, xã Chà Vàl cho biết:  “Chăm sóc 9 năm rồi, vất vả, bữa ni được ra vườn cạo, em rất vui mừng. Tại lễ ra quân mở miệng cạo mũ cao su, bà con rất phấn khỏi và tôi có thêm động lực để ra vườn thường xuyên hơn. Em nhận quản lý 4ha cao su.”

    Không riêng bà con Cơ Tu ở xã Chà Val, huyện Nam Giang mà  hàng ngàn hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi như: Tây Giang, Phước Sơn và Bắc Trà My cũng đang phát triển kinh tế ổn định từ cây cao su. Mặc dù những năm gần đây, giá mủ cao su có phần bấp bênh, nhưng tỉnh Quảng Nam vẫn quyết tâm phát triển gần 11.000ha cao su. Đồng bào dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam thực sự tin tưởng cây cao su sẽ trở thành cây xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế.  Ông Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: “Thu nhập như hiện nay là 2,68 triệu một tháng, có những người công nhân trên 6,5 triệu, như vậy có thể khẳng định trên 90% người đồng bào dân tộc thiểu số có việc làm ổn định, là công nhân đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chế độ như một công nhân viên chức, đồng thời việc đó là diện tích cao su tiểu điền của người dân phát triển tương đối mạnh mẽ.”

     Nông dân thành công nhân và được hưởng đầy đủ các quyền lợi là một trong những lợi ích từ việc nhận khoán trồng và chăm sóc cây cao su của bà con dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Nam. Trong chiến lược phát triển kinh tế vùng phía Tây của tỉnh Quảng Nam, các địa phương đã đề ra 5 nhóm giải pháp, trong đó, tiếp tục phát triển trồng cây dược liệu dưới tán cao su và xây dựng thêm nhà máy chế biến mủ cao su ở miền núi...Đây được coi là cơ hội thật sự để giải quyết việc làm cho bà con dân tộc thiểu số và giúp họ làm giàu từ cây cao su./.