T’coóh Nguyễn Kham, 90 c’moo, ắt đhị zr’lụ phố 4, phường 2, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị dzợ hay ghít đợ chu tr’lum lâng Tổng Bí thư Lê Duẩn. L’lăm ahay, t’coóh Kham pa bhrợ cóh Khu uỷ Vĩnh Linh, xang n’nắc bhrợ Quyền Bí thư, Chủ tịch UBND chr’hoong Triệu Hải (ty) nắc pr’đoọng bơơn đương hơnh déh Tổng Bí thư Lê Duẩn cóh pazêng chu chô ooy vel đong. Tước nâu cơy, t’cooh Kham dzợ hay ghít ađoo t’cooh xa nay t’béch g’lăng âng cách mạng Việt Nam nắc tr’đăn pa bhlâng lâng bấc cr’noọ cr’niêng lâng vel đong.

    C’moo 1976, Tổng Bí thư Lê Duẩn chô ooy vel đong, dzoong đanh bhlâng đhị đhăm k’tiếc đong coh bêl ahay. N’năl ghít cr’noọ cr’niêng âng đoo, đhanuôr vel đong ơy bhrợ têng cớ đhr’nong đong xa pợ lâng plăng bêl ahay đhị đhăm đong ty. Đoo bêl chô ooy vel đong cóh t’tun, Tổng Bí thư k’dua zập ngai cóh đoàn chô ooy đong đay. Xang n’nắc a đoo lướt đhiêr cóh đong, k’poóc ooy sập bêl ahay k’căn âng đoo buôn t’bếch đhêy. Cóh ha dum n’nắc, Tổng Bí thư ắt cóh đhr’nong đong âng đay. Đhanuôr coh bhươl cr’noon bơơn xơợng ađoo chô nắc tước bấc pa bhlâng. Manuýh t’cooh ta ha nắc ta mooh, chúc mamông k’rơ, p’niên nắc t’nơớt hát, đợ manuýh pr’zớc ahay nắc đh’rưah ắt prá xay ooy xa nay ty đanh. Cóh đh’nong đong plăng, không khí bhui har pa bhlâng, xay p’cắh bấc đợ rau chr’nắp pr’hay âng bhươl cr’noon. T’cooh Nguyễn Kham cắh choom ha vil đợ rau tr’coóp têy, bran mắt bhui har bhlưa Tổng Bí thư Lê Duẩn lâng đhanuôr bêl t’mêê chô tước ooy c’riing bhươl cr’noon: “Acu k’noọ muy đồng chí t’cooh xa nay lướt đanh mơ đêếc nắc nâu cơy chô hay cớ pazêng bh’rợ tr’nêng cóh vel đong, ta mooh đhanuôr bhui har cơnh đêếc, acu bhui har pa bhlâng. Ava buôn prá xay moon zập ngai t’bhlâng pa bhrợ ta têng, k’er da dô zập ngau lâng rau bha lâng nắc ava kiêng bhrợ têng cơnh ooy đoọng zập ắt mamông liêm crêê, k’bhô ngăn coh vel đong, p’too pa choom đhanuôr nắc đoàn kết, tr’zúp tr’zooi.”

     Xay moon tước ooy rau xa nay bh’rợ chr’nắp pr’hay lâng Tổng Bí thư Lê Duẩn, bấc đhanuôr coh zr’lụ a đoo tước nắc dzợ zư đớc đợ cr’noọ cr’niêng tr’năl. T’cooh Lê Khắc Định, 73 c’moo, manuýh bấc bhlâng bơơn lum Tổng Bí thư Lê Duẩn đhị vel đong xay moon, ađoo pr’đoọng vêy 2 chu tớt cha cha lâng Tổng Bí thư Lê Duẩn, zập bêl công vêy muy đhia clang. T’cooh Định hay cớ: “Coh pazêng chu ava chô lum lêy vel đong, ava lướt lum lêy tước ooy pazêng đhr’nong đong, p’too pa choom azi lâng đhanuôr ắt mamông nắc n’năl pa dưr truyền thống đoàn kết, t’bhlâng z’lâh zr’năh k’đháp, t’bhlâng đoọng bhrợ têng lâng dưr vaih. Lâng lang ta đhâm c’mor, ava p’too moon nắc n’năl đương xơợng lâng pa dưr rau liêm choom lâng loom luônh chắp hơnh k’tiếc k’ruung âng apêê k’conh pa bhướp ahay. T’bhlâng dưr vaih manuyh liêm choom đoọng bhrợ pa dưr vel đong lâng k’tiếc k’ruung.”

     Đợ rau p’too pa choom âng Tổng Bí thư Lê Duẩn xang pazêng chu chô lum lêy vel đong, đhanuôr căh bool ha vil. Coh xa nay p’too pa choom nắc vêy đợ rau k’rang âng k’coon lướt ch’ngai chô ooy vel đong, rơơm kiêng bơơn lêy vel đong ting k’van k’bhố la liêm pr’hay lâh mơ. Coh x’rịa chô ooy vel đong nắc coh c’moo 1985, Tổng Bí thư Lê Duẩn p’too moon t’cooh xa nay vel đong t’bhlâng bhrợ pa dưr vel đong k’van k’bhô la liêm pr’hay. T’cooh Nguyễn Đính, 65 c’moo, ắt cóh cr’noon An Tiêm, chr’val Triệu Thành, xoọc đêếc nắc Bí thư Đảng uỷ chr’val Triệu Thành hay ghít rau p’too moon âng Tổng Bí thư Lê Duẩn. t’cooh Đính xay moon, t’ngay n’nắc, xang bêl lướt lum lêy bhươl cr’noon, Tổng Bí thư p’too moon t’cooh xa nay vel đong nắc t’béch g’lăng pa dưr nông nghiệp lâng pa zêng bh’rợ tr’nêng tiểu thủ công nghiệp: “Ava k’dua đhi noo tước ooy ava lâng p’too moon, bhrợ cách mạng nắc ta luôn t’béch g’lăng, xa nay nắc ghít lâng rau la lua. Đhanuôr Triệu Thành zr’năh xr’dô pa bhlâng, vêy cơnh cậ l’lăm ahay căh vêy a rong, clang đoọng ng’cha nắc choom bhrợ têng cơnh ooy, can bộ lâng đhanuôr đoàn kết, zúp zooi đhanuôr pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharứt.”

     Đhanuôr tỉnh Quảng Trị tr’haanh lâng hay ghít rau xa nay âng Tổng Bí thư Lê Duẩn p’too pa choom đh’rưah đoàn kết, bhrợ pa dưr vel đong ting t’ngay k’van k’bhô la liêm pr’hay./.

TỔNG BÍ THƯ LÊ DUẨN TRONG LÒNG NGƯỜI DÂN QUẢNG TRỊ

CTV Thanh Hiếu

     Tổng Bí thư Lê Duẩn sinh ra trên mảnh đất Quảng Trị anh hùng. Mỗi lần về thăm quê, tình cảm của bà con làng xóm dành cho ông mộc mạc mà chân tình, sâu lắng. Đến hôm nay, cảm xúc qua các cuộc gặp gỡ, trò chuyện với Tổng bí thư Lê Duẩn những lần về thăm quê vẫn còn in đậm trong ký ức nhiều người dân.

      Ông Nguyễn Kham, 90 tuổi, trú tại Khu phố 4, Phường 2, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị nhớ mãi những lần được gặp Tổng Bí thư Lê Duẩn. Trước đây, ông Kham công tác tại Khu ủy Vĩnh Linh, rồi làm Quyền Bí thư, Chủ tịch UBND huyện Triệu Hải (cũ) nên may mắn được đón tiếp Tổng Bí thư Lê Duẩn trong những lần về thăm quê. Đến hôm nay, ông Kham vẫn nhớ rõ hình ảnh về nhà lãnh đạo kiệt xuất của cách mạng Việt Nam nhưng rất đỗi giản dị và giàu tình cảm với quê nhà.  

     Năm 1976, Tổng Bí thư Lê Duẩn trở về quê, đứng thật lâu trên nền đất căn nhà xưa. Thấu hiểu nỗi lòng của ông, nhân dân địa phương đã phục dựng lại ngôi nhà tranh ngày xưa trên nền đất cũ. Những lần trở về thăm quê sau đó, Tổng Bí thư mời mọi người trong đoàn về nhà mình. Rồi ông đi một lượt khắp nhà, sờ tay lên chiếc sập trước đây người mẹ của mình thường nằm nghỉ. Tối hôm đó, Tổng Bí thư nghỉ lại tại ngôi nhà của mình. Bà con làng xóm nghe tin ông về đến thăm rất đông. Người lớn hỏi han, chúc sức khỏe, trẻ em thì múa hát, những người quen cũ thì cùng ngồi kể chuyện ngày xưa. Trong căn nhà tranh, không khí ấm cúng, thân thương, dạt dào tình làng nghĩa xóm. Ông Nguyễn Kham không quên hình ảnh tay bắt mặt mừng giữa Tổng Bí thư Lê Duẩn và bà con khi vừa về tới đầu làng: “Tôi nghĩ một đồng chí lãnh đạo đi lâu thế này giờ trở về nhớ lại tất cả những việc cụ thể về cuộc sống quê hương, thăm hỏi bà con vui vẻ chân tình như thế, tôi thấy hết sức cảm động. Bác thường nói câu lao động, tình thương và lẽ phải vì bác muốn làm thế nào để mọi người sống có tình cảm quê hương, gắn bó, tình nghĩa thủy chung, nhắc nhở bà con phải, đoàn kết thương yêu nhau, rất chân tình.”

     Nhắc đến những kỷ niệm với Tổng Bí thư Lê Duẩn, nhiều người dân nơi ông đến thăm vẫn lưu lại những tình cảm gần gũi. Ông Lê Khắc Định, 73 tuổi, người nhiều lần được gặp Tổng Bí thư Lê Duẩn tại quê nhà kể rằng, ông may mắn có 2 lần ngồi ăn cơm với Tổng Bí thư Lê Duẩn, lúc nào cũng có một đĩa khoai lang. Ông Định nhớ lại: “Những lần bác về thăm quê hương, bác dành nhiều thời gian đi thăm từng nhà, luôn luôn động viên chúng tôi và bà con sống phải biết phát huy truyền thống đoàn kết, ra sức khắc phục mọi khó khăn, vươn lên để xây dựng và phát triển. Còn với thế hệ trẻ, bác căn dặn phải biết lắng nghe và tiếp thu, kế thừa và phát huy sự tiến bộ và lòng yêu nước của bậc tiền bối. Ra sức phấn đấu rèn luyện trở thành người có ích để xây dựng quê hương và đất nước.” 

    Những lời căn dặn của Tổng Bí thư Lê Duẩn sau mỗi chuyến về thăm quê, người dân không bao giờ quên. Trong lời dặn dò, có cả những trăn trở của người con đi xa trở về, mong được thấy quê mình giàu đẹp hơn. Lần cuối cùng về thăm quê năm 1985, Tổng Bí thư Lê Duẩn nhắc nhở lãnh đạo địa phương ra sức phấn đấu xây dựng quê hương giàu đẹp. Ông Nguyễn Đính, 65 tuổi, ở thôn An Tiêm, xã Triệu Thành, lúc bấy giờ là Bí thư Đảng ủy xã Triệu Thành nhớ mãi lời dặn dò của Tổng Bí thư Lê Duẩn. Ông Đính nói rằng, ngày đó, sau khi đi thăm làng xóm, Tổng Bí thư nhắc nhở lãnh đạo địa phương phải sáng tạo trong phát triển nông nghiệp và các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp: “Bác gọi anh em lại và căn dặn, làm cách mạng phải luôn luôn sáng tạo, chân lý phải cụ thể. Người dân Triệu Thành rất cực khổ, thậm chí trước đây không có khoai sắn mà ăn nữa cho nên làm như thế nào đó, cán bộ và nhân dân phải đoàn kết, giúp đỡ nhân dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.” 

     Người dân tỉnh Quảng Trị luôn tự hào và nhớ mãi hình ảnh Tổng Bí thư Lê Duẩn với những lời dặn dò cùng nhau đoàn kết, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp./.