G’lúh bil 500 t’nơơm sâm Ngọc Linh dhị bha nụ Tăk Ngo, vel 2, chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam t’mêê ha nua nắc boóp moon p’rơớt đhr’năng k’đhơợng lêy cắh liêm âng chính quyền lâng đha nuôr vel đong. Nâu đoo cắh vêy g’lúh tr’nơợp dưr váih bil sâm. L’lăm đêếc, moọt x’ría c’moo ahay, ma nứih chóh sâm cóh chr’val Trà Linh âi ting crêê ta tông k’zệt t’nơơm sâm, ma nứih đha nuôr pa câl tơơm sâm nhun pay zên đươi dua… dưr víah cóh bấc apêê vel bhươl.

     Ting Đề án pa dưr tơơm sâm Ngọc Linh âi bơơn Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam ơơi đoọng, tước c’moo 2020, cóh vel đong 7 chr’val zr’lụ da ding ca coong âng chr’hoong Nam Trà My vêy 19.000 hecta k’tiếc cóh crâng g’mrâng bơơn chơợng đớc đoọng chóh sâm. Bình quân muy hecta nang sâm đhị 5 c’moo k’rong chóh lâng zư x’mỉ rlêy âi vêy choom pa chô 30 tỷ đồng. N’đhơ cơnh đêếc tu bh’rợ k’đhơợng lêy, bhrợ têng sâm cắh vêy khoa học cr’đơơng tước đhr’năng cắh zập m’ma đoọng pa dưr zấp c’moo. Đhr’năng đha nuôr pa câl tơơm sâm nhum đoọng ha ma nứih câl tước câl âi dưr váih tơợ bấc c’moo l’lăm. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tỉnh âi k’đhơợng xay Sở Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl, Chi cục kiểm lâm lâng chr’hoong Nam Trà My vêy c’lâng bh’rợ đoọng zư lêy zr’lụ bhrợ m’ma lâng zr’lụ chóh sâm veye bh’nơơn:

      Sâm Ngọc Linh pa bhlâng pr’hắt pr’hiêl. Tu cơnh đêếc bh’rợ tông pay nắc râu âng buôn, cắh âi dáp tước 1 râu cớ nắc a mó công buôn moọt cha sâm, xang n’nắc pr’lúh bh’ruy… cr’đơơng cắh liêm crêê tước tơơm sâm. Đhêêng cơnh râu lấh ta tông, xoọc đâu chr’hoong Nam Trà My nắc vel đong trực tiếp chóh bhrợ, k’đhơợng lêy, bhrợ têng nắc choom veye c’lâng bh’rợ đoọng zư lêy. Xa nay nắc choom cha groong tơợ ch’ngai, choom xay trúih, p’too moon c’năl âng đha nuôr đoọng ma năl zư lêy lâng bơơn lêy, xay trúih đợ ngai k’pân vêy đhr’năng. Bh’rợ ch’mêệt lêy, zư lêy  cắh choom đớc dưr mốp tước c’bhúh crâng ca coong./.

Từ vụ mất trộm 500 gốc sâm Ngọc Linh: Cần có giải pháp bảo vệ khẩn cấp loại dược liệu quý

     Vụ mất trộm 500 gốc sâm Ngọc Linh tại nóc Tăk Ngo, thôn 2, xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam vừa qua là lời cảnh báo về tình trạng quản lý lỏng lẻo của chính quyền và người dân địa phương. Đây không phải là lần đầu tiên xảy ra mất trộm sâm. Trước đó, vào cuối năm ngoái, người trồng sâm ở xã Trà Linh từng bị mất cắp hàng chục gốc sâm, người dân địa phương bán cây sâm non lấy tiền tiêu xài… diễn ra ở hầu hết các thôn, bản. 

       Theo Đề án phát triển cây sâm Ngọc Linh đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam phê duyệt, đến năm 2020, trên địa bàn 7 xã vùng cao ở huyện Nam Trà My sẽ có 19.000 héc ta đất dưới tán rừng già được dành để trồng sâm. Bình quân mỗi héc ta vườn sâm qua 5 năm đầu tư trồng và chăm sóc có thể thu hơn 30 tỉ đồng. Tuy nhiên do việc quản lý, khai thác sâm thiếu khoa học dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn giống để phát triển hằng năm. Tình trạng người dân bán cây sâm non cho thương lái các nơi đến mua đã xảy ra từ nhiều năm trước. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cho biết, tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Chi cục Kiểm lâm và huyện Nam Trà My có biện pháp để bảo vệ khu vực làm giống và vùng trồng sâm thành phẩm:  

      (Sâm Ngọc Linh rất quý hiếm. Cho nên việc trộm cắp là tất yếu, chưa kể 1 tác nhân nữa là chuột cũng sẽ vào ăn sâm, rồi sâu bệnh… ảnh hưởng đến cây sâm. Riêng vấn đề mất cắp thì hiện nay huyện Nam Trà My là địa phương trực tiếp tổ chức trồng, quản lý, khai thác thì phải có phương án để bảo vệ. Nguyên tắc là phải phòng ngừa từ xa, phải tuyên truyền, giáo dục nhận thức của cộng đồng để tự bảo vệ và phát hiện, tố giác những đối tượng khả nghi. Việc tuần tra, bảo vệ đừng tác động quá xấu đến hệ thực vật rừng./.)