Luật Bảo hiểm xã hội c’moo 2014 quy định c’lâng bh’rợ padưr pa’xớc cr’chăl t’ngay đoọng zên bảo hiểm xã hội đoọng bơơn đươi zên lương liêm zâp. Tơợ t’ngay 1/1/2018, apêê pabhrợ pân’jứih zâp 35 c’moo, pân’đil 30 c’moo nắc vêy bơơn đươi zên lương hưu liêm zâp 75%, cắh dzợ 30 lâng 25 c’moo cơnh xoọc đâu.

     Ting cơnh Luật Bảo hiểm xã hội 2014: Tơợ t’ngay 1/1/2018, apêê pabhrợ pân’đil đhêy hưu bêl đoọng zên zấp 15 c’moo Bảo hiểm xã hội đươi lương hưu mơ 45% mức bình quân zên lương c’xêê đoọng zên bảo hiểm xã hội. Tơợ c’moo 16 nắc a’tếh, đợ mơ bơơn đươi bảo hiểm xã hội dưr dzoọc 2%, đoọng zên zâp 30 c’moo bơơn đươi zên lương hưu bấc bhlâng 75% cắh dzợ 25 c’moo cơnh xoọc đâu.

      Xoọc đâu apêê pabhrợ pân’jứih đóng 15 c’moo bảo hiểm xã hội đươi zên lương hưu 45% bình quân zên lương c’xêê đoọng zên bảo hiểm xã hội. Tơợ t’ngay 1/1/2018, đoọng bơơn đươi mơ zên n’tếh, apêê pa bhrợ pân’jứih nắc lêy đóng zâp 16 c’moo, tước c’moo 2022 nắc lêy pấh bhrợ 20 c’moo bảo hiểm xã hội t’mêê bơơn đươi 45%. Kiêng đươi lương hưu mơ bấc bhlâng 75% apêê pa bhrợ nắc lêy đóng bảo hiểm 35 c’moo, cắh dzợ 30 c’moo cơnh xoọc đâu.

Apêê pabhrợ pân’jứih đhêy hưu ooy c’moo 2018 đoọng zên zâp 31 c’moo Bảo hiểm xã hội bơơn đươi lương hưu tơợ 75% bình quân zên lương c’xêê đoọng zên bảo hiểm xã hội. Hadang apêê pa bhrợ pân’jứih đhêy hưu tơợ c’moo 2019, 2020, 2021, 2022 nắc a’tếh nắc lêy đóng mơ 32-35 c’moo Bảo hiểm xã hội t’mêê bơơn đươi 75%.

      Kiêng đươi zên lương hưu bấc bhlâng mơ 75%, manứih pabhrợ nắc đoọng zên bảo hiểm xã hội pa’xoọng 5 c’moo dzợ lâng xoọc đâu. Zâp c’moo đhêy hưu l’lăm c’moo ting cơnh quy định nắc ta lơi 2%.

     Ting cơnh ta dáp lêy t’mêê, lương hưu âng manứih pabhrợ nắc cung vêy xiêr, lấh mơ nắc apêê pa bhrợ zr’lụ tư pazêng doanh nghiệp, tư nhân. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc moon cắh vêy đhêy hưu l’lăm c’moo 2018 zêng liêm chr’nắp lấh mơ lâng manứih đhêy hưu tơợ 2018 nắc a’tếh. Tu lương hưu nắc lêy g’nưm ooy bấc đắh cơnh đợ mơ bơơn đươi, zên lương đoọng zên bảo hiểm xã hội bình quân, g’lúh đươi, cr’chăl t’ngay đươi lương hưu…

      Luật bảo hiểm xã hội 2014 nắc ơy quy định pa’dzoọc zên lương c’xêê đoọng zên bảo hiểm xã hội pa’ép nắc lương hưu dal lấh. Gít lấh mơ, tơợ t’ngay 1/1/2016 tước lứch c’moo 2017, mức đóng nắc lêy ooy lương cộng phụ cấp xrặ cóh hợp đồng pabhrợ. Tơợ t’ngay 1/1/2018 nắc a’tếh, mức đoọng zên nắc g’nưm đhị lương lâng phụ cấp lâng zâp khoản pa’xoọng xrặ cóh hợp đồng pa bhrợ.

     Phụ cấp bơơn năl gít nắc zâp khoản mơ đêếc, doọ vêy lấh tr’xăl, pazêng zên đoọng pa’xoọng ooy pr’đơợ pa bhrợ, bhiệc bhrợ ha cơnh, pr’đơợ ặt tớt, đợ mơ t’pấh apêê pabhrợ ha dợ lương xay moon cóh hợp đồng cắh ơy cha’mêết lêy liêm zâp. Zâp c’xêê, manứih pabhrợ nắc lêy đoọng 8%, dzợ ha mơ nắc 18% nắc âng manứih đươi dua apêê pabhrợ đoọng, pazêng 26% đoọng ooy quỹ Bảo hiểm xã hội.

     Luật cung quy định tơợ 1/1/2016, công chức viên chức pấh đươi bảo hiểm xã hội pay lương 15 c’moo t’tưn đoọng bhrợ pr’đơợ lêy đoọng lương hưu cắh vêy 5 c’moo t’tưn cơnh l’lăm ahay. Lêy cha’mêết đoọng lương hưu ha manứih pabhrợ cóh doanh nghiệp nắc bình quân ooy cr’chăl đoọng bảo hiểm.

     Ting cơnh quy định, zâp c’xêê c’la doanh nghiệp lâng manứih pabhrợ đoọng ooy quỹ hưu trí mơ 22% mức đóng bảo hiểm xã hội. Quỹ nâu nắc xoọc cắh liêm ma mơ. Bảo hiểm xã hội Việt Nam nắc xay moon tu cr’chăl t’ngay đoọng bảo hiểm xã hội cắh đấh, mơ 28 c’moo lâng pân’jứih, 23 c’moo lâng pân’đil. Ha dợ ooy đâu, cr’chăl t’ngay đươi zên lương hưu đenh, tơợ 18-25 c’moo, nợ k’đoong bảo hiểm xã hội dzoọc tước k’zệt r’bhâu tỷ đồng…

     Ting cơnh lêy cha’mêết, u’xưa quỹ bảo hiểm xã hội xoọc r’dợ xiêr, pazêng đợ mơ zên chroót lương hưu xoọc bấc lấh mơ pazêng mức đoọng zên. Đoọng lêy ma mơ 2 quỹ nâu, cơ quan k’đhơợng zư lêy cha’mêết tước c’lâng bh’rợ pa dzoọc c’moo đhêy hưu, pa’dzoọc cr’chăl t’ngay đoọng zên bảo hiểm xã hội, tr’xăl đợ mơ apêê đươi lương hưu đoọng ma mơ lâng đợ mơ đoọng zên -bơơn đươi./.

TỪ NĂM 2018, MUỐN HƯỞNG LƯƠNG

HƯU TỐI ĐA PHẢI ĐÓNG THÊM 5 NĂM BHXH

( Theo Bao Dautu)

     Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định lộ trình tăng dần thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) để hưởng lương hưu tối đa.  Từ ngày 1/1/2018, lao động nam đủ 35 năm, nữ 30 năm mới được hưởng lương hưu tối đa 75% thay vì 30 năm và 25 năm như hiện nay.

     Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014: Từ 1/1/2018, lao động nữ nghỉ hưu khi đóng đủ 15 năm BHXH hưởng lương hưu bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Từ năm thứ 16 trở đi, mức hưởng BHXH tăng thêm 2%; đóng đủ 30 năm được hưởng lương hưu tối đa 75% thay vì 25 năm như hiện nay.

     Hiện lao động nam đóng 15 năm BHXH hưởng lương hưu 45% bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Từ 1/1/2018, để hưởng mức trên, lao động nam phải đóng đủ 16 năm; tới 2022 phải tham gia 20 năm BHXH mới được hưởng mức 45%. Muốn hưởng lương hưu ở mức tối đa 75%, lao động nam phải đóng bảo hiểm 35 năm, thay vì 30 năm như hiện nay. 

     Lao động nam nghỉ hưu trong năm 2018 đóng đủ 31 năm BHXH hưởng lương hưu tối đa 75% bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Nếu lao động nam nghỉ hưu từ năm 2019, 2020, 2021 và 2022 trở đi phải đóng tương ứng từ 32 đến 35 năm BHXH mới được hưởng 75%.

     Muốn hưởng lương hưu tối đa 75%, người lao động đóng BHXH thêm 5 năm nữa so với hiện nay. Mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi theo quy định thì bị trừ 2%.

     Theo cách tính mới, lương hưu của người lao động sẽ bị giảm ít nhiều, nhất là lao động khu vực tư gồm doanh nghiệp, tư nhân. Song ông khẳng định, không phải ai nghỉ hưu trước năm 2018 đều có lợi hơn so với người nghỉ hưu từ 2018 trở đi. Bởi lương hưu phụ thuộc nhiều yếu tố như tỷ lệ hưởng, tiền lương đóng BHXH bình quân, thời điểm hưởng, thời gian hưởng lương hưu...

     Luật BHXH 2014 đã quy định tăng tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc nên lương hưu sẽ cao hơn. Cụ thể, từ 1/1/2016 đến hết 2017, mức đóng dựa trên lương cộng phụ cấp ghi trong hợp đồng lao động. Từ 1/1/2018 trở đi, mức đóng dựa trên lương cùng phụ cấp và các khoản bổ sung ghi trong hợp đồng lao động. 

     Phụ cấp được xác định là các khoản cố định, ít biến động, gồm tiền để bù đắp điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà lương thỏa thuận trong hợp đồng chưa tính đến hoặc tính chưa đầy đủ. Hàng tháng, người lao động đóng 8%, còn lại 18% sẽ do người sử dụng lao động đóng, tổng cộng 26% đóng vào quỹ BHXH.

     Luật cũng quy định từ 1/1/2016, công chức, viên chức tham gia BHXH lấy lương bình quân 15 năm cuối để làm căn cứ tính hưởng lương hưu thay vì 5 năm cuối như trước đây. Căn cứ tính lương hưu cho người lao động trong doanh nghiệp là bình quân cả quá trình đóng.

     Theo quy định, hàng tháng chủ doanh nghiệp và người lao động đóng vào quỹ hưu trí bằng 22% mức đóng BHXH. Quỹ này hiện mất cân đối. Bảo hiểm xã hội Việt Nam lý giải do thời gian đóng BHXH ngắn, bình quân 28 năm với nam và 23 năm với nữ. Trong khi đó, thời gian hưởng lương hưu dài, từ 18 đến 25 năm; nợ đọng BHXH lên đến hàng chục nghìn tỷ…

Theo tính toán, kết dư quỹ BHXH đang giảm dần, tổng mức chi trả lương hưu hiện lớn hơn tổng mức đóng. Để cân đối hai quỹ này, cơ quan quản lý tính đến các phương án tăng tuổi nghỉ hưu, tăng thời gian đóng BHXH, thay đổi tỷ lệ hưởng lương hưu để cân đối tỷ lệ đóng - hưởng./.