Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô ặtđhị Phường 8, thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh nắc cán bộ ơy chô đhêy hưu, đhơ cơnh đếêc nắc a đoo dzợ k’rang lâng vêy bấc râu chroi đoọng đắh nghệ thuật đoọng pa dưr văn hoá ty đanh âng acoon cóh Khmer.

      Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô, đh’nớc lalua nắc Sơn Phước Thành, c’moo đâu 68 c’moo, vel đong ặt đhị Som Đách, chr’val Lương Hoà, chr’hoong Châu Thành; nâu kêi nắc phường 8, thành phố Trà Vinh. Tợơ dzợ p’niên t’coóh chắp kiêng bhlầng nghệ thuật. C’moo 1976, bêl đếêc nắc 27 c’moo, t’coóh ting pấh bhrợ đhị k’bhúh nghệ thuật tỉnh Minh Hải ( nâu kêi nắc tỉnh Cà Mau). Tước c’moo 1986, t’coóh nắc rách chô pa bhrợ đhị vel đong đay đhị Trung tâm văn hoá tỉnh Trà Vinh pa tước t’ngay đhêy hưu. Cóh cr’chăl bhrợ têng đếêc, lấh mơ biểu diễn nghệ thuật, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô vêy pa tộc xrắ bấc pr’hát, tiểu phẩm kịch ếp lâng apêê thể loại Chăm rieng cha pây… Chr’nắp bhlầng, t’coóh t’mêê xrắ k’zệt pr’hay Aday tr’ơơi- muy râu nghệ thuật pr’hay pa bhlầng âng acoon cóh Khmer.

    Pazêng pr’hát âng t’coóh xrắ bhrợ vêy xa nay déh hơnh Đảng, ava Hồ, déh hơnh vel đong k’tiếc k’ruung, xay moon đắh chủ quyền biển đảov.v… lâng cr’liêng pr’hát buôn mọot loom ma nuýh. Bấc pr’hát âng t’coóh xrắ bơơn bấc đơn vị nghệ thuật đơơng pấh thi, hội diễn lâng bơơn cha ner dal. Cóh đếêc vêy bài Aday lâng đh’nớc “Zư lêy râu chr’nắp liêm âng văn hoá acoon cóh” âng t’coóh xrắ bhrợ lâng n’crool nhạc sỹ Thanh Ky biểu diễn đhi t’ngay bhiệc bhan văn hoá thể thao acoon cóh Khmer Nam Bộ glúh 3 đhị tỉnh Trà Vinh c’moo 2005 bơơn Huy chương vàng. Đắh c’lâng tước lâng nghệ thuật Aday, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô truíh:“ Mọot c’moo 1990 lêy loại hình nghệ thuật Aday nâu ặt đhi đhr’năng bil pất, tu cơnh đếêc nắc acu quyết định câl radio lâng a ngoọn xợơng đoọng pa choom kinh nghiệm pa tộc xrắ bhrợ.. Lấh 1 c’moo t’tun, a cu nắc tợơp xrắ đoong ting pấh hôi diễn cóh t’ngay bhiệc bhan văn hoá quần chúng đhị chr’hoong lâng tỉnh. Tợơ đếêc, âng chô bh’nơơn liêm choom.”

     Nghệ sĩ p’niên Thạch SaRinh xoọc pa bhrợ đhị k’bhúh nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh, tỉnh Trà Vinh, ơy bấc chu biểu diễn apêê pr’hát đắh Aday tr’ơơi đoọng năl, a đoo kiêng bhlầng biểu diễn rau nghệ thuật nâu lâng chắp bhlầng apêê pr’hát âng nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô xrắ, tu đơơng cr’liênmg xa nay pa too pa choom chr’nắp bhlầng. Nghệ sĩ p’niên Thạch SaRinh đoọng năl cớ:“Aday tr’ơơi râu dưr váih cóh pr’ặt tr’mông zập t’ngay, cr’liêng pr’háy Aday âng a va Dem Sam Bô xrắ, đhanuôr xợơng kiêng pa bhlầng lâng ha vi râu g’lếêh g’lệêng tợơ bêl chô đắh pa bhrợ nhứh nhêện. Xa nay đơơng chr’nắp pa too pa choom lâng zư lêy chr’nắp văn hoá nghệ thuật acoon cóh, ba bi cơnh zư lêy xa nập ty đanh, lướt chùa xa xập cơnh ooy đoọng liêm crêê lâng zêng đăh chắp hơnh vel đong, biển đảo… Acu kiêng bhlầng lâng ting pa choom tợơ a va…”

     N’đhơ ơy chô đhêy hưu tợơ bấc c’moo đâu, ha dợ nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô dzợ lứch loom lâng nghệ thuật, xrắ bhrợ cớ lâng bơơn apêê đơn vị cơnh: K’bhúh nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh, tỉnh Trà Vinh; K’bhúh nghệ thuật Khmer tỉnh Cà Mau; K’bhúh nghệ thuật Khmer tỉnh Bạc Liêu… k’dua xrắ pr’hát t’mêê. Tợơ đếêc đoọng lêy râu tin đươi lâng chắp a đoo âng apêê đơn vị lâng t’coóh.

    Xọoc đâu, pr’loọng đong nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô ơy câl bộ tr’cọ x’nưl ty đanh biểu diễn đoọng đhanuôr tợơ ch’ngai đăn lêy. Xay moon râu chroi đoọng âng nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô đoọng ha nghệ thuật, t’coóh Trần Thanh Tâm- Phó hiệu trưởng Trường Trung cấp Văn hoá Nghệ thuật Trà Vinh xay moon: “ Bêl dzợ pa bhrợ đhị k’bhúh Thông tin lưu động Khmer tỉnh Trà Vinh, t’coÓh Dem Sam Bô bhrợ têng lứch loom đay. Apêê chương trình văn nghệ âng k’bhúh nắc t’coóh biên tập, bhrợ pa dưr. C’moo 2002, bêl trường Trung cấp VHNT Trà Vinh ting pấh Liên hoan âm nhạc lâng kịch hát acoon cóh prang k’tiếc k’ruung, âng Bộ VHTT bhrợ têng đhị Thành phố Huế, Trường a zi nắc vêy k’đươi nghệ sĩ Dem Sam Bô xrắ tiết mục Aday tr’ơơi đoọng ha bơr học viên biểu diễn lâng vêy bơơn Huy chương bạc. Choom moon nghệ sĩ Dem  Sam Bô bhriêl g’lăng bhlầng đắh xrắ bhrợ Aday tr’ơơi, mặ pa choom lâng pazưm biểu diễn, t’pấh ma nuýh lêy.”

      Đọong t’moọt nghệ thuật Aday tr’ơơi mọot ooy pr’ặt tr’mông zập t’ngay lâng pa bhlầng nắc t’pấh lang p’niên, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô p’too moon: “Acu pa gơi bơr pêê boóp p’rá tước apêê bhrợ nghệ thuật năc pazưm têy zư lêy chr’nắp văn hoá nghệ thuật âng acoon cóh hêê, cung cơnh Aday tr’ơơi. Ngai vêy c’rơ bhriêl choom xrắ bhrợ nắc xrắ đoọng bấc lâng t’pấh lang p’niên ting pấh. C’la cu nắc cung cơnh đếêc.”

      Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô đấh loon xay moon kinh nghiệm xrắ bhrợ lâng rơơm zập ngai, pa bhlầng nắc lang p’niên đh’rứah pa zưm têy chroi k’rong c’rơ g’lếêh zư lêy lâng pa dưr chr’nắp nghệ thuật ty đanh âng acoon cóh. Lâng pazêng chroi k’rong cơnh t’mêê trúih, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô liêm choom bhlầng nắc bơơn râu tin đươi, chắp hơnh âng đhanuôr, cung cơnh pazêng ma nuýh bhrợ têng đắh nghệ thuật./.

Trà Vinh: Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô

có nhiều đóng góp cho nghệ thuật truyền thống dân tộc Khmer

                                                                       Ngọc Tươi/VOV – ĐBSCL

    Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô, ở phường 8, thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh là cán bộ hưu trí, tuy nhiên ông vẫn tâm huyết và tiếp tục có nhiều đóng góp tích cực cho lĩnh vực nghệ thuật, góp phần bảo tồn văn hoá truyền thống của dân tộc Khmer.

    Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô, tên thật là Sơn Phước Thành, năm nay 68 tuổi, quê ở phum Som Đách, xã Lương Hoà, huyện Châu Thành; nay thuộc phường 8, thành phố Trà Vinh. Từ nhỏ ông đã yêu thích nghệ thuật. Năm 1976, lúc đó 27 tuổi, ông tham gia hoạt động ở Đoàn nghệ thuật tỉnh Minh Hải (nay là tỉnh Cà Mau). Đến năm 1986, ông quyết định trở về phục vụ quê hương và chuyển công tác về Trung tâm văn hóa tỉnh Trà Vinh cho đến ngày nghỉ hưu. Trong suốt chặng đường ấy, ngoài tham gia biểu diễn nghệ thuật, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô đã sáng tác nhiều ca khúc, tiểu phẩm kịch ngắn và thể loại Cham riêng cha pây… Đặc biệt, ông viết lời mới hàng chục bài hát Aday đối đáp – một loại hình nghệ thuật độc đáo của dân tộc Khmer.

   Những bài hát do ông sáng tác có nội dung ca ngợi Đảng, Bác Hồ, ca ngợi quê hương đất nước, tuyên truyền về chủ quyền biển đảo v.v… với ca từ mộc mạc, gần gũi, dễ đi vào lòng người. Nhiều bài hát của ông được các đơn vị nghệ thuật chọn tham gia ở các hội thi, hội diễn và đạt được thứ hạng cao. Trong đó, có bài Aday nhan đề “Giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc” do chính ông và cố nghệ sĩ Thanh Ly biểu diễn ở Ngày hội văn hoá thể thao dân tộc Khmer Nam Bộ lần thứ 3 tại tỉnh Trà Vinh năm 2005 đoạt Huy chương vàng. Về cơ duyên đến với loại hình nghệ thuật Aday, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô kể: “Vào năm 1990, nhận thấy loại hình nghệ thuật Aday này có nguy cơ bị mai một, vì thế tôi quyết định mua radio và tai nghe để học hỏi kinh nghiệm sáng tác… Hơn 1 năm sau, tôi bắt đầu sáng tác để tham gia thi diễn trong ngày hội văn hóa quần chúng ở huyện và tỉnh. Qua đó, đem lại kết quả thành công.”

    Nghệ sĩ trẻ Thạch SaRinh hiện đang công tác tại Đoàn nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh, tỉnh Trà Vinh, từng nhiều lần biểu diễn các bài hát thể loại Aday đối đáp cho biết, anh rất thích biểu diễn loại hình nghệ thuật này và ngưỡng mộ các sáng tác của nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô, những bài hát do ông sáng tác có tính giáo dục rất cao. Nghệ sĩ trẻ Thạch SaRinh cho biết thêm: “Aday đối đáp rất gần gũi với cuộc sống hằng ngày, lời aday của bác Dem Sam Bô sáng tác, bà con nghe rất thích và quên đi mệt nhọc sau ngày làm việc vất vả. Nội dung có tính chất giáo dục và giữ gìn bản sắc văn hóa nghệ thuật dân tộc, ví dụ như giữ gìn trang phục truyền thống, đi chùa ăn mặc như thế nào cho phù hợp và cả đề tài yêu quê hương, biển đảo nữa… Tôi rất thích và ráng học theo bác ấy…”

    Tuy đã nghỉ hưu nhiều năm, nhưng nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô vẫn tâm huyết với nghệ thuật, tiếp tục sáng tác và được các đơn vị như: Đoàn nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh, tỉnh Trà Vinh; Đoàn nghệ thuật Khmer tỉnh Cà Mau; Đoàn nghệ thuật Khmer tỉnh Bạc Liêu… đặt hàng những ca khúc mới. Qua đó cho thấy sự tín nhiệm của các đơn vị dành cho ông.

Hiện tại, gia đình nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô còn đầu tư bộ nhạc truyền thống để phục vụ cho nhu cầu thưởng thức của bà con gần xa. Đánh giá về những cống hiến của nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô cho nghệ thuật, ông Trần Thanh Tâm - Phó hiệu trưởng Trường Trung cấp Văn hoá Nghệ thuật Trà Vinh nhận xét: “Qua quá trình công tác ở Đội thông tin lưu động Khmer tỉnh Trà Vinh, ông Dem Sam Bô rất nhiệt tình trong công việc. Các chương trình văn nghệ của Đội do ông chủ động biên tập, dàn dựng. Năm 2002 khi Trường Trung cấp VHNT Trà Vinh tham dự Liên hoan âm nhạc và kịch hát dân tộc toàn quốc, do Bộ VHTT tổ chức tại Thành phố Huế, Trường chúng tôi có nhờ nghệ sĩ Dem Sam Bô sáng tác tiết mục Aday đối đáp cho hai học viên biểu diễn và kết quả đạt Huy chương bạc. Có thể nói nghệ sĩ Dem Sam Bô rất giỏi về khả năng sáng tác Aday đối đáp, có khả năng truyền đạt và kết hợp biểu diễn rất sôi động, cuốn hút người xem.”

    Nhằm đưa nghệ thuật Aday đối đáp đến gần gũi với cuộc sống hằng ngày và đặc biệt là thu hút giới trẻ, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô nhắn nhủ: “Tôi xin nhắn gửi đến những người làm nghệ thuật hãy chung tay góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa nghệ thuật của dân tộc, cũng như Aday đối đáp. Ai có khả năng thì cố gắng sáng tác và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia. Bản thân tôi cũng vậy.”

    Nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm sáng tác và mong muốn mọi người, nhất là giới trẻ cùng nhau chung tay góp sức giữ gìn và phát huy nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Với những đóng góp như vừa kể, nghệ sĩ Sơn Dem Sam Bô xứng đáng nhận được niềm tin yêu của bà con, cũng như những người hoạt động nghệ thuật./.