10 c’moo lướt vốch zâp tỉnh, thành phố, bơơn pa đăn lâng đhanuôr âng 48 acoon cóh Việt Nam, nhiếp ảnh gia manứih Pháp Rê-an Cờ-rô-cơ Vi-lơ nắc ơy vêy kr’bhâu bêệ ảnh ooy đhanuôr zâp acoon cóh đhị zâp zr’lụ k’tiếc hình chứ S. râu tr’kiêng văn hoá nắc đoo pr’đơợ zúp đoọng ha noo bhrợ têng dự án chụp lâng zư đợc c’léh pr’dzoọng ooy pr’ắt tr’mung acoon manứih, văn hoá truyền thống âng 54 acoon cóh Việt Nam. Hồng Bắc, PV Đài p’rá Việt Nam vêy bha ar xrặ Văn hoá acoon cóh Việt Nam đhị pr’lêy âng nhiếp ảnh gia manứih Pháp.

Pazêng 35 bêệ ảnh nghệ thuật đơơng pr’đợc C’cir chr’nắp pr’hắt đợc p’cắh đhị Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam xoọc t’pấh râu k’rang lêy âng bấc ơl đhanuôr lâng ta’mooi. Triển lãm nắc mưy hun k’tứi ooy kr’bhâu bêệ ảnh âng nhiếp ảnh gia manứih Pháp Rê-an bêl bhrợ têng dự án ooy zâp acoon cóh Việt Nam. Ooy zâp đoo ảnh nâu, manứih lêy nắc vêy g’lúh lêy cha’mêết đợ văn hoá liêm chr’nắp âng đhanuôr zâp acoon cóh Việt Nam. Cẩm Nhung, sinh viên trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam xay moon:

Bêl lêy zâp bêệ ảnh nắc lêy nhiếp ảnh gia pabhlâng chắp kiêng Việt Nam, zâp đoo chân dung zêng moon p’cắh xa’nay t’ruíh lalay âng manứih cóh ảnh lâng cung moon luôn bơơn xa’nay t’ruíh âng tác giả lâng manứih cóh ảnh. Pr’hoọm âng zâp đoo ảnh nâu lalay cơnh lâng cắh bool lêy, doọ choom dzơơng lêy. Ooy triển lãm âng đơơng hình ảnh manứih Việt Nam lướt cóh k’tiếc k’ruung lơơng nắc acu k’noọ nắc đoo pr’hay.

Ha dợ lâng Giằng Thị Vá, acoon cóh Mông, cóh thị trấn Sapa, tỉnh Lào Cai tự hào moon:

Acu lêy anoo Rê-an pabhlâng chắp kiêng acoon cóh lâng j’niêng cr’bưn văn hoá âng acoon cóh zi. Acu cung bhui har bêl lướt ooy đâu vêy ảnh ooy acoon cóh cu lâng acu kiêng ha y chroo nắc đợ ảnh nâu nắc xay moon đoọng zâp ngai cóh bha’lang k’tiếc năl ooy j’niêng cr’bưn âng acoon cóh zi. Bhiệc bhrợ âng anoo Rê-an liêm chr’nắp ơy zư đợc bấc ảnh ooy xa’nập xập acoon cóh zi đoọng đợ apêê lang t’tưn nắc bơơn năl acoon cóh đay nắc cơnh đêếc lâng nắc cắh ha mơ choom bil.

Ooy pazêng zâp ảnh, nhiếp ảnh Rê-an bhrợ padưr pr’ắt tr’mung âng đhanuôr zâp acoon cóh Việt Nam. đợ ảnh chr’nắp âng anoo chụp đợc liêm cơnh ảnh ooy zâp apêê t’coóh, p’niên, p’cắh mặt đoọng ha zâp acoon cóh tơợ c’bhúh vêy k’ha riêng r’bhâu manứih tước c’bhúh 2, 3 ha’riêng manứih cơnh Ơ Đu, Rơ Măm. Ooy c’lâng bh’rợ lướt vốch tước 48 acoon cóh âng Việt Nam bhrợ têng đợ ảnh liêm chr’nắp nâu, anoo nắc lướt zi’lấh bấc râu zr’nắh cơnh lêy chấc năl văn hoá truyền thống âng zâp acoon cóh tước bhiệc lướt tước đhị manứih âng đoo chụp. nhiếp ảnh gia Rê-an đoọng năl:

Ooy cr’chăl lướtacu lưm bấc zr’nắh k’đhạp cơnh 2, 3 zr’lụ k’tiếc nắc apêê cắh đoọng manứih k’tiếc k’ruung lơơng moót cơnh cóh Sa Thầy âng tỉnh Kon Tum nắc acu bil 3 c’moo vêy choom pa’đăn đoọng lưm lêy manứih Rơ Măm. Lâng zr’nắh k’đhạp lấh mơ dzợ nắc cắh vêy đhanuôr ngai cung dzợ zư đợc đợ xa’nập ty chr’nắp lâng apêê prá p’rá Việt Nam ha dợ nắc prá lâng p’rá acoon cóh đay. Nâu đoo cung nặc râu zr’nắh k’đhạp đắh prá xay hân đhơ cơnh đêếc nắc r’dợ cung liêm choom. bêl lưm prá xay lâng apêê nắc lêy apêê bhui har bêl vêy ngai k’rang tước văn hoá acoon cóh đay nắc lêy apêê pabhlâng chắp kiêng lâng bhrợ zâp pr’đơợ đoọng ha zi.

Ooy zâp đoo ảnh Rê-an chụp, zâp apêê ta chụp zêng xập xa’nập ty chr’nắp, tu ting cơnh anoo, xa’nập xập nâu bhrợ p’cắh đợ râu chr’nắp liêm văn hoá ooy j’niêng cr’bưn lâng c’năl bh’rợ ty chr’nắp âng zâp acoon cóh. Lêy cha’mêết ooy zâp ảnh, anoo rơơm kiêng manứih Việt Nam cung cơnh bấc k’tiếc k’ruung cóh bha’lang k’tiếc năl gít lấh mơ ooy pr’hoọm văn hoá zâp acoon cóh Việt Nam cung cơnh đợ xa’nay t’ruíh đhị zâp đoo ảnh âng anoo pa’gơi:

Mưy ooy đợ râu âng cu k’rang tước nắc đợ xa’nập ty chr’nắp âng đhanuôr acoon cóh Việt Nam xoọc r’dợ bil pất tu xoọc đâu dzợ bấc ngau bhrợ đợ xa’nập ty chr’nắp nâu. Nắc bêl chụp ảnh, acu cắh nặc mưy manứih chụp ảnh nắc dzợ mưy cha’nặc kiêng zư lêy văn hoá. Acu t’bhlâng moon p’too đợ apêê acoon cóh xập xa’nập ty chr’nắp đoọng acu chụp đoọng vêy ảnh ooy acoon cóh xập xa’nập ty chr’nắp đoọng apêê đắh k’tiếc k’ruung loơng lêy ooy đâu nắc bơơn lêy acoon cóh Việt Nam vêy bấc văn hoá liêm chr’nắp. zâp trang báo đắh k’tiếc k’ruung lơơng k’rang tước dự án âng cu tu ơy chrooi pa’xoọng âng đơơng c’léh âng Việt Nam ooy bha’lang k’tiếc lâng ooy đâu zúp đoọng apêê bơơn lêy đợ râu chr’nắp liêm âng văn hoá Việt Nam.

Rê-an đoọng năl, xang 2 c’xêê đợc p’cắh, mưy đắh ảnh cóh bộ sưu tập C’cir liêm chr’nắp nắc bơơn ta cher đoọng ha bảo tàng acoon cóh học Việt Nam. T’coóh Võ Quang Trọng, Giám đốc Bảo tàng dân tộc học Việt Nam xay moon:

Đợ ảnh nâu liêm chr’nắp đoọng xrặ đợc đợ c’léh bh’rợ cơnh đâu tu t’coóh nắc vêy cr’chăl t’ngay bhrợ năl lâng zâp acoon cóh, lướt zi’lấh g’roong k’đhạp đắh p’rá lâng lấh mơ nắc bhrợ p’cắh loom luônh liêm chr;nắo âng nhiếp ảnh lâng đhanuôr đoọng bhrợ padưr đợ ảnh pr’hay chr’nắp cơnh đâu. Nắc ahêê lêy zâp đoo ảnh nghệ thuật âng t’coóh liêm chr’nắp đoọng ha mnứih lêy. Đợ ảnh âng t’coóh pa’xoọng ooy đợ ảnh âng bảo tàng acoon cóh học Việt Nam ha y chroo bêl bhrợ têng zâp g’lúh đợc p’cắh ooy zâp acoon cóh Việt Nam hêê.

Tr’kiêng đoọng ha nhiếp ảnh nắc ơy âng đơơn Rê-an lướt tước 35 k’tiếc k’ruung, hân đhơ cơnh đêếc, anoo nắc lêy pay thành cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam nắc đhị đoọng ắt mamung lâng t’bhlâng ting ta’pưn cr’noọ bhr’rợ âng đay đắh nhiếp ảnh. K’noọ tước đâu, lấh mơ bhiệc bhrợ têng liêm xang đợ dự án k’rong pazưm ảnh ooy 54 acoon cóh cóh Việt Nam, Rê-an xoọc vêy cr’noọ lêy bhrợ âng đơơng p’cắh ooy 54 acoon cóh đh’rứah chô Hội An pấh bhiệc bhan.  Rê-an moon, bhiệc zư đợc văn hoá ty chr’nắp nắc bêl zâp apêê chủ thể văn hoá tự hào xay moon ooy văn hoá liêm chr’nắp âng acoon cóh đay tước zâp ngai. Lâng nắc râu tự hào nâu nắc đoo bhrợ padưr zư lêy văn hoá ty chr’nắp âng aconh a’bhướp./.

Văn hóa dân tộc Việt Nam

qua góc nhìn của nhiếp ảnh gia người Pháp

10 năm rong ruổi qua nhiều tỉnh, thành phố, tiếp cận được với người dân của 48 dân tộc thiểu số Việt Nam, nhiếp ảnh gia người Pháp Réhahn Croquevielle (Rê-an Cờ-rô-cơ Vi-lơ) đã có hàng ngàn bức ảnh về đồng bào các dân tộc trên dải đất hình chữ S. Tình yêu văn hóa là động lực giúp anh thực hiện dự án chụp và lưu giữ lại hình ảnh về chân dung con người, văn hóa truyền thống của 54 dân tộc Việt Nam. Hồng Bắc, PV Đài TNVN có bài viết: “Văn hóa dân tộc Việt Nam qua góc nhìn của nhiếp ảnh gia người Pháp”.

 Bộ sưu tập 35 bức ảnh nghệ thuật mang tên “Di sản vô giá” trưng bày tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đang thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng và du khách. Triển lãm là một phần nhỏ trong hàng nghìn bức ảnh của nhiếp ảnh gia người Pháp Réhahn khi thực hiện dự án về các dân tộc thiểu số Việt Nam. Qua các bức ảnh, công chúng có thêm cơ hội khám phá những nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Cẩm Nhung, sinh viên trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam nhận xét:

Khi mà xem các bức ảnh thì em thấy nhiếp ảnh gia rất là yêu Việt Nam, mỗi bức chân dung đều nói lên được câu chuyện riêng của nhân vật trong ảnh và cũng nói luôn được câu chuyện của tác giả với cả người trong ảnh. Màu sắc của các bức ảnh rất lạ và các bố cục ảnh rất lạ, không bị nhàm chán mặc dù bố cục rất là đơn giản. Qua triển lãm đưa hình ảnh người Việt Nam ra nước ngoài em nghĩ đó là cái rất là hay.

Còn Giằng Thị Cá, dân tộc Mông, ở thị trấn Sapa, tỉnh Lào Cai tự hào nói:

Em cảm thấy anh Reahn rất thích dân tộc và tập tục văn hóa của dân tộc em. Em cũng rất vui khi đến đây có bức ảnh của dân tộc em và em muốn sau này những bức ảnh này sẽ nói cho mọi người trên thế giới biết về phong tục tộc quán của dân tộc em. Việc làm của anh Réhahn rất có ý nghĩa đã lưu lại tất cả bức ảnh về trang phục dân tộc em để cho những thế hệ sau này biết được dân tộc của mình là như thế này và sẽ mãi mãi không bao giờ mất.

Xuyên suốt các bức ảnh, nhiếp ảnh gia Réhahn tái hiện sinh động cuộc sống của đồng bào các dân tộc Việt Nam. Những bức chân dung nổi tiếng của anh ghi lại chân thực hình ảnh các cụ bà, trẻ em, đại diện cho các dân tộc từ nhóm có hàng trăm ngàn người đến nhóm vài trăm người như Ơ Đu, Rơ Măm. Trong hành trình đi đến với 48 dân tộc của Việt Nam thực hiện được những bức chân dung độc đáo ấy, anh đã trải qua nhiều thách thức như phải tìm hiểu văn hóa truyền thống của từng dân tộc đến tiếp cận với nhân vật. Nhiếp ảnh gia Réhahn cho biết:

Trong quá trình đi tôi gặp rất nhiều khó khăn như một số vùng đất thì họ không cho người nước ngoài vào như vùng Sa Thầy của tỉnh Kon Tum thì tôi đã mất 3 năm mới có thể tiếp cận được để gặp người Rơ Măm. Và khó khăn nữa là không phải người dân nào cũng còn lưu giữ những bộ trang phục truyền thống và họ không nói tiếng Việt mà dùng tiếng dân tộc mình. Đó cũng là điều khó khăn trong giao tiếp nhưng tất cả khó khăn đó đều được dần dần khắc phục. Khi tiếp xúc được với họ thì mới thấy được họ rất vui khi có người quan tâm đến văn hóa dân tộc mình nên họ rất tích cực và tạo mọi điều kiện cho tôi.

Trong các bức ảnh Réhahn chụp, các nhân vật đều mặc trang phục truyền thống, vì theo anh, trang phục thể hiện được những giá trị văn hóa đặc trưng trong phong tục tập quán và kiến thức cổ xưa của từng dân tộc. Thông qua các bức ảnh, anh mong muốn công chúng Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới hiểu thêm bản sắc văn hóa của các tộc người Việt cũng như những câu chuyện đằng sau các bức ảnh mà anh gửi gắm.

Một trong những điều mà tôi quan tâm và lo ngại là những bộ trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Việt Nam đang dần bị mất đi vì hiện nay còn rất ít người làm những bộ đồ truyền thống này. Cho nên khi đi chụp ảnh, tôi không chỉ với tư cách là một nhiếp ảnh gia mà còn muốn bảo tồn văn hóa. Tôi luôn cố gắng động viên những người dân tộc mặc đồ truyền thống để tôi chụp ảnh để vừa có ảnh chân dung vừa có bộ trang phục để những người nước ngoài họ nhìn vào sẽ thấy được dân tộc Việt Nam có nền văn hóa đa dạng, đặc sắc. Các trang báo nước ngoài rất quan tâm tới dự án của tôi vì đã góp phần đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới và qua đó giúp họ được nhìn thấy tận mắt giá trị độc đáo của văn hóa Việt Nam.

Réhahn cho biết: Sau 2 tháng trưng bày, một phần ảnh trong bộ sưu tập “Di sản vô giá” sẽ được tặng lại cho bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Ông Võ Quang Trọng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đánh giá:

Bộ ảnh này rõ ràng rất có giá trị vì để ghi được những khoảnh khắc như thế này vì ông phải có thời gian làm quen với các tộc người, vượt qua được hàng rào về ngôn ngữ và đặc biệt là thể hiện được tình cảm của nhiếp ảnh gia với người dân để tạo nên được những bức ảnh sống động như thế này. Cho nên, chúng ta thấy các bức ảnh nghệ thuật của ông rất có hồn và hấp dẫn người xem. Bộ ảnh của ông bổ sung thêm vào bộ ảnh của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam sau này khi mà tổ chức các trưng bày về các tộc người Việt Nam chúng tôi.

Tình yêu dành cho nhiếp ảnh đã đưa Réhahn đến với 35 quốc gia, nhưng anh lại lựa chọn thành phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam là nơi để sống và tiếp tục theo đuổi giấc mơ của mình về nhiếp ảnh. Sắp tới, ngoài việc hoàn thiện nốt dự án bộ sưu tập ảnh về 54 dân tộc ở Việt Nam, Réhahn đang ấp ủ kế hoạch đưa đại diện cả 54 dân tộc cùng về Hội An dự hội. Réhahn cho rằng, cách lưu giữ văn hóa truyền thống tốt nhất là khi các chủ thể văn hóa tự hào giới thiệu về văn hóa độc đáo của dân tộc mình tới mọi người. Và chính sự tự hào ấy sẽ thôi thúc họ gìn giữ văn hóa truyền thống của cha ông./.