Pr’loọng đong nắc muy tế bào âng xã hội, zr’lụ pa dưr m’ma, nắc zr’lụ chr’nắp đoọng pa dưr, băn par lâng p’too pa choom pr’ắt tr’nớt âng acoon manuýh, zư lêy lâng pa dưr văn hoá ty đanh la liêm pr’hay, zâl t’bil rau n’lất n’mố âng xã hội, bhrợ t’váih c’rơ xay bhrợ ha bh’rợ bhrợ pa dưr lâng zư lêy k’tiếc k’ruung. Zập k’tiếc k’ruung, zập c’bhúh acoon manuýh kiêng dưr váih nắc lứch n’năl băn par lâng zư lêy pr’loọng đong.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh ơy xay moon ghít, bh’rợ k’rang tước pr’loong đong nắc crêê, tu: Bấc pr’loọng đong pazum nắc vêy u váih muy xã hội, pr’loọng đong liêm crêê nắc xã hội liêm crêê, xã hội liêm crêê nắc pr’loọng đong liêm crêê lấh mơ. Rau bha lâng âng xã hội nắc pr’loọng đong.

     Cóh bh’rợ ting ắt đh’rứah ooy văn hoá bha lang k’tiếc, manuýh pân đil Việt ơy ting pấh xay bhrợ cóh pazêng bh’rợ xã hội, xay p’cắh ghít rau chr’nắp cóh xa nay kinh tế k’tiếc k’ruung lâng kinh tế pr’loọng đong, nắc apêê đoo cắh ơy vêy ta xay bhrợ la lau bơơn ma mơ mr’cơnh lâng pân juýh. Tu cơnh đêếc, pa dưr dal pr’ắt tr’mông tinh thần đoọng ha pân đil nắc tơợ bh’rợ rau ma mơ mr’cơnh cóh bh’rợ xay moon bh’rợ pa bhrợ cóh pr’loọng đong.

Cóh pr’ắt tr’mông zập t’ngay nắc bh’rợ ađoo pân đil bhrợ bh’rợ pr’loong đong ha dzợ ađoo pân juýh nắc ắt lêy ti vi, cắh cậ pân đil zư k’coon đhị đêếc cậ ađoo pân juýh lướt ộm buáh xang bêl bhrợ bhiệc… rau đêếc nắc dzợ váih bấc.

     Ahêê buôn moon trách nhiệm zư lêy k’coon mamông k’rơ, đha nui liêm crêê, học hành ta béch lâng pậ banh ooy manuýh k’căn; xay moon trách nhiêm bhrợ têng đhr’nong đong sạch liêm, ch’na yêm, x’rong yêm công cơnh đha nui, đươi cơnh boóp p’rá p’too pa choom âng k’diíc ha ađoo pân k’điêl; xay moon trách nhiệm băn par k’conh k’căn ađoo pân juýh lâng pazêng bhúh xoọng ooy ađoo ma mai… ha dzợ cắh xay trách nhiệm hân đoo cóh pr’loọng đong ooy a đoo pân juýh.

     Bấc rau tu đoọng xay moon ha rau cắh ma mơ mr’cơnh n’nâu, cơnh muy rau tu cắh choom bhr’lậ ooy xa nay bh’rợ âng apêê pân đil, rau đêếc nắc ắt a chắc k’đháp, n’niên k’coon lâng băn k’coon k’tứi. Cóh zr’lụ kinh tế cr’nhăng buôn t’đui pay đươi manuýh pa bhrợ nắc pân juýh bấc lấh mơ pân đil, thu nhập lâng đhr’năng xay bhrợ dal tếh ooy piing nắc âng pân juýh bấc lấh mơ. Xa nay ooy kinh tế n’dúp lấh mơ, rau bơơn xay bhrợ ooy dal zíh lấh mơ, nắc rau bhrợ t’váih rau cắh liêm crêê ooy xa nay ma mơ mr’cơnh cóh pr’loọng đong lâng bhrợ rau cắh liêm crêê ooy cr’noọ âng apêê pân đil. Đhr’năng bil bh’rợ tr’nêng k’rơ pa bhlâng, thu nhập n’jứah m’bứi lâng n’jứah cắh ma mơ, rau liêm sạch đhị zr’lụ pa bhrợ cắh crêê cơnh, cắh zụp apêê pân đil pa bhrợ xang bêl váih a chắc k’đháp, cắh vêy zr’lụ pa gơi k’coon nhâm mâng… bhrợ ha pân đil pa bhrợ ta luôn ắt cóh đhr’năng k’rang, nhứh nhêên, ooy đanh đươnh bhrợ rau cắh liêm crêê ooy c’rơ âng apêê pân đil pa bhrợ lâng pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong. Ha dzợ apêê đoo nắc pa bhlâng m’bứi t’ngay c’xêê đoọng zư lêy c’rơ âng đay. Muy bơr cha nắc cắh bơơn k’diíc đh’uôl zúp zooi bhrợ ha pân đil xang bêl n’niên k’coon nắc nhứh nhêên, k’bao a chắc a zân, cắh kiêng prá xay pa bhrợ ta têng. Ha dang manuýh pân juýh n’năl ghít trách nhiệm âng đay cóh bh’rợ zư lêy k’coon, k’điêl, ting bhrợ têng bh’rợ tr’nêng cóh đong nắc đợ bh’rợ cắh liêm crêê n’nắc doọ vêy u váih.

     Rau la lua đhị Việt Nam, hân đhơ pân đil ting bhrợ têng kinh tế k’rơ lấh mơ apêê pân juýh nắc apêê pân đil cóh thành phố dzợ bhrợ têng bh’rợ tr’nêng cóh pr’loong đong xang bêl bhrợ bhiệc. Tu cơnh đêếc, manuýh pân đil cắh vêy t’ngay c’xêê bhrợ pa liêm, bhrợ bhui har pr’ắt tr’mông văn hoá tinh thần âng đay cơnh apêê pân juýh. Cắh ơy ng’xay, dzợ vêy muy c’bhúh apêê pân đil crêê ta vey poóh, z’nắh cắh cậ đợ rau chr’nắp cóh bh’rợ tr’nêng âng apêê pân đil bhrợ bh’rợ pr’loong đong cắh vêy ta lêy chắp. Tu cơnh đêếc, pa dưr pr’ắt tr’mông tinh thần đoọng ha pân đil nắc dưr váih tơợ bh’rợ ma mơ bhlưa pân juýh pân đil cóh xa nay pác bhrợ bh’rợ cóh pr’loọng đong.

     Xoọc đâu, lướt xay moon pa dưr dal c’năl lâng bh’rợ âng apêê pân juýh, t’hước ooy bh’rợ ma tr’pác bh’rợ tr’nêng cóh pr’loong đong h’cơnh choom ma mơ mr’cơnh lâng apêê pân đil, đươi tơợ báo chí, truyền thanh, truyền hình, bh’rợ tr’nêng âng Hội pân đil nắc bh’rợ bha lâng. Đoọng bhrợ t’váih rau liêm choom cóh bh’rợ lướt xay moon, p’too pa choom, nắc ta luôn ng’bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy đoọng n’năl ghít cr’noọ cr’niêng âng pân júyh pân đil, tơợ đêếc bhrợ têng xa nay bh’rợ lướt xay moon h’cơnh choom nắc crêê cơnh, đoọng mị pân juýh pân đil lêy ghít trách nhiệm âng đay cóh bh’rợ bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông tinh thần âng pr’loọng đong tơợ k’er da dêr, chắp bhi lâng ting tr’pác./.

Văn hóa gia đình và bình đẳng giới

 (Theo Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM)

      Hôm nay (28/6) kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam, các địa phương cả nước tổ chức nhiều hoạt động ý nâng cao nhận thức trong mỗi người về trách nhiệm của các thành viên trong gia đình trong việc xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc; thực hiện tốt chủ trương đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của nhà nước về công tác gia đình; kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và những giá trị tiên tiến của xã hội phát triển về gia đình gắn liền với xây dựng văn hóa nông thôn mới và văn minh đô thị.

     Gia đình là một tế bào của xã hội, nơi duy trì nòi giống, là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, chống lại tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc muốn tồn tại và phát triển đều phải biết chăm sóc và bảo vệ gia đình.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, việc quan tâm đến gia đình là đúng vì: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”.

    Trong quá trình hội nhập vào dòng chảy văn hóa quốc tế, người phụ nữ Việt đã tham gia vào mọi hoạt động xã hội, khẳng định vai trò trong nền kinh tế quốc gia lẫn kinh tế gia đình, nhưng họ vẫn chưa được đối xử thực sự bình đẳng với nam giới. Vì vậy, nâng cao đời sống tinh thần cho giới nữ phải xuất phát từ việc bình đẳng trong phân công lao động gia đình.

     Trong cuộc sống ngày nay hình ảnh người phụ nữ làm việc nhà còn nam giới xem ti vi, hay nữ giới chăm con trong khi nam giới quây quần bên bàn nhậu sau giờ làm việc... vẫn là hiện tượng khá phổ biến.

    Chúng ta hay gán trách nhiệm chăm sóc con cái khỏe mạnh, ngoan ngoãn, học hành giỏi giang và thành đạt cho người mẹ; gán trách nhiệm chăm sóc ngôi nhà sạch sẽ, ngăn nắp, cơm ngon canh ngọt cũng như phải dịu dàng, phục tùng chồng cho người vợ; gán trách nhiệm chăm sóc cả ba mẹ chồng và cả bà con, họ hàng cho người con dâu... mà không gán trách nhiệm nào với gia đình cho người đàn ông.

     Rất nhiều lý do để biện minh cho sự bất bình đẳng này, nhưng một nguyên nhân không thể khắc phục lại thuộc về thiên chức của phụ nữ, đó là mang thai, sinh con và nuôi con nhỏ. Ở khu vực kinh tế tư nhân thường ưu tiên tuyển dụng lao động nam nhiều hơn, thu nhập và cơ hội thăng tiến của nam cũng cao hơn. Vai trò kinh tế kém hơn, thăng tiến chậm hơn, là những yếu tố ảnh hưởng đến sự bình đẳng trong gia đình và có tác động tiêu cực đến tinh thần của nữ giới. Nguy cơ mất việc cao, thu nhập vừa thấp vừa không bình đẳng, vệ sinh ở nơi làm việc không đảm bảo, không hỗ trợ lao động nữ sau nghỉ thai sản, không có nơi gửi con nhỏ ổn định... khiến lao động nữ luôn trong tâm trạng lo lắng, mệt mỏi, về lâu dài gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của lao động nữ và đời sống tinh thần của gia đình. Thế nhưng họ lại có quá ít thời gian chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình. Một số trường hợp không nhận được sự chia sẻ từ người chồng đã khiến phụ nữ sau thai sản bị suy nhược, trầm cảm. Nếu nam giới ý thức hơn trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc vợ con, chia sẻ trong công việc nhà thì những sự việc đáng tiếc đó đã không xảy ra.

     Thực tế tại Việt Nam, mặc dù nữ giới tham gia hoạt động kinh tế không thua kém nam giới nhưng lao động nữ ở thành phố vẫn phải cáng đáng việc gia đình ngoài giờ làm việc. Do đó, người phụ nữ không có nhiều thời gian làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của mình như nam giới. Chưa kể, vẫn tồn tại một bộ phận nữ giới bị bạo hành gia đình hoặc coi nhẹ giá trị lao động của những người phụ nữ làm nội trợ. Vì vậy, nâng cao đời sống tinh thần cho giới nữ phải xuất phát từ việc bình đẳng trong phân công lao động gia đình.

     Hiện nay, tuyên truyền nâng cao nhận thức và hành vi của nam giới, tiến tới tự giác chia sẻ việc nhà hài hòa với nữ giới, thông qua báo chí, truyền thanh, truyền hình, qua hoạt động của Hội Phụ nữ vẫn là biện pháp chủ yếu. Để cải thiện hiệu quả tuyên truyền, cần thường xuyên thực hiện khảo sát để tìm hiểu xu hướng, tâm tư, tình cảm của hai giới, từ đó thiết kế biện pháp, cách thức tuyên truyền phù hợp để cả hai giới cùng thấy trách nhiệm trong việc xây dựng đời sống tinh thần của gia đình trên nền tảng yêu thương, tôn trọng và chia sẻ./.