Tam Thanh nắc chr’val ch’ngai tợơ thành phố Tam Kỳ âng tỉnh Quảng Nam mơ 0,7km đắh Đông. Lấh mơ pr’đợơ đhị đâu đắh loom nắc vêy k’ruung đác, đắh hoọng nắc vêy biển, Tam Thanh dzợ vêy pazêng chr’nắp văn hoá, nghệ thuật tợơ vel bhươl đhanuôr ặt ma mông tước râu laliêm âng pleng k’tiếc bhrợ t’váih. Cóh đâu ơy dưr váih muy vel nghệ thuật vel bhươl tr’nợơp đhị Việt Nam.

      C’xêê 3/2017, thành phố Tam Kỳ nắc lêy xay bhrợ k’rơ bh’rợ pa dưr du lịch đhị chr’val Tam Thanh. Ting đếêc, đhị chr’val Tam Thanh nắc dưr váih muy vel nghệ thuật bhrợ pr’đợơ đoọng pa dưr du lịch đanh mâng đhị Tam Thanh moon lalay lâng Tam Kỳ moon za zưm. T’coóh Nguyễn Minh Nam, Phó Chủ tịch UBND thành phố Tam Kỳ, đoọng năl: “Bêl a zi xay moon cớ pr’đợơ cung cơnh chr’nắp âng Tam Thanh nắc lêy vêy pr’đợơ k’tiếc k’bunh liêm lalay, muy vel truíh biển, muy đắh nắc biển, muy đắh nắc k’ruung Trường Giang lâng râu chr’nắp đhị đâu nắc acoon ma nuýh cung cơnh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu, lâng pa bhlầng nắc pleng k’tiếc cóh đâu dzợ cơnh ty đanh a hay, tu cơnh đếêc vêy zập pr’đợơ đoọng pa dưr du lịch sinh thái văn hoá lêy tợơ đhanuôr”.

     Lalăm đếêc, tợơ tợơp c’xêê 6/2016, lấh 100 đhr’nong đong ty đanh đhị chr’val Tam Thanh nắc ơy apêê vẽ zập cơnh, zập râu đắh pleng k’tiếc, acoon ma nuýh cóh dự án zao lưu mỹ thuật âng ma nuýh Hàn Quốc-Việt Nam âng UBND thành phố Tam Kỳ lâng Quỹ Giao lưu bha lang k’tiếc Hàn Quốc bhrợ têng.

    M’jứah lâng pazêng za đêr, g’roong lâng c’lâng lướt âng zập đong bơơn apêê ma nuýh x’xrắ lâng bấc râu pr’hoọm laliêm. Pazêng acoon c’lâng k’tứi glúh lướt ooy biển nắc dưr váih pr’hay laliêm căh dzợ cơnh. Pr’ặt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu lêy nắc cơnh dưr váih bhui har, l’thai lấh, lalay lâng râu zr’nắh k’đháp cơnh đhị cr’chăl tr’nợơp a hay . Chr’nắp lâh mơ nắc vel x’xrắ ơy t’pấh bấc ơl t’mooi pấh lêy, cha ớh cóh đâu lâng đhanuôr nắc bơơn vêy âng chô bh’nơơn tợơ bh’rợ du lịch nâu. A moó Đỗ Thị Cúc, ma nuýh m’jứah lâng apêê pr’zợc chụp ảnh đhị vel x’xrắ Tam Thanh, đoọng năl: “Apêê lơi zên bấc pa bhlầng đoọng bhrợ lâng nâu đoo nắc cung cr’nọo pr’chắp pr’hay bhrợ đoọng ha vel pr’hay lấh mơ, doó cơnh lalăm a hay dzợ. Râu đâu nắc bhrợ đoọng cóh đâu vêy muy zr’lụ pr’hay đoọng tước l’lêy, tước du lịch lâng pân lơơng lêy nắc u liêm pr’hay, pa chắp tước lang p’niên âng apêê”.

     Pa tệêt râu bh’nơơn liêm choom âng vel x’xrắ, tợơp c’moo 2017, lấh 100 bệê a pậ nung lâng pazêng râu apêê xrắ bhrợ la liêm pr’hay, bơơn r’pặ mị đắh c’lâng đhị vel x’xrắ Tam Thanh, bhrợ váih pazêng acoon c’lâng a pậ nung n’juối dal 1,5km vêy muy a năm đhị Việt Nam hêê. Nâu đoo nắc pazêng tác phẩm nghệ thuật laliêm pr’hay, tợơ đếêc nắc pa gơi đớc râu zư lêy pazêng chr’nắp bha lầng, râu liêm đắh apêê pr’đươi ơy xrắ bhrợ pa cắh pr’ặt tr’mông âng vel bhươl truíh biển. T’coóh Phan Thế Hiển, đhanuôr đhị Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Acoon c’lâng a pậ nung đơơng chr’nắp nghệ thuật. Nghệ thuật âng x’xrắ nắc nghệ thuật âng pr’họom. Pân lơơngh xrắ bhrợ ooy đếêc pazêng râu đơơng chr’nắp âng vel bhươl, ba bi cơnh acoon bhuông, ma nuýh bơơn a xiu glúh bhrợ ch’ngai toor lâng zêng râu pa cắh chr’nắp văn hoá, chr’nắp âng bh’rợ c’cir văn hoá âng Quảng Nam. Lâng m’jứah lâng đếêc nắc cung vêy pazêng chr’nắp la lay âng acoon ma nuýh Tam Thanh nâu. Zêng lâng bêl lêy bhuông k’tứi, a pậ nung nắc hêê cung ơy lêy pazêng râu lalay âng đoo.”

    Lâng pazêng bệê x’xrắ lâng acoon c’lâng a pậ nung, vel nghệ thuật âng đhanuôr Tam Thanh bơơn lêy cơnh muy c’lâng đanh mâng đoọng pa liêm môi trường ma mông lâng bhrợ t’váih bhiệc bhrợ đoọng ha đhanuôr lêy g’nưm tợơ chr’nắp bha lầng âng vel bhươl. Râu đâu nắc đoọng ha đhanuôr vêy c’lâng bh’rợ ting pấh lâng chắp hơnh chr’nắp văn hoá vel đong đay. T’coóh Nguyễn Minh Nam đoọng năl: “Bêl xay bhrợ dự án c’lâng  a pậ nung lâng bơr pêê bh’rợ crêê tước lơơng nắc a zi k’đươi moon cóh đhanuôr lêy cher đoọng apêê bhuông ty, zớ, tọ zập râu bêl lalăm a hay đhanuôr đươi dua bhrợ bhoóh mắm. A zi xay moon dal pazêng tinh thần cung cơnh ting moọt  bhrợ âng đhanuôr Tam Thanh lâng a zi cung rơơm đhanuôr nắc pa dưr lấh mơ dzợ tinh thần nắc đoo đoọng bhrợ pa dưr du lịch đhị đâu liêm ha dưr lấh mơ zập đắh.”

    Vel nghệ thuật âng đhanuôr Tam Thanh nắc ơy đoọng mọot bhrợ, đươi dua tợơ t’ngay 9/6/2017 bêl Festival c’cir Quảng Nam 2017. Tước nâu kêi, vel t’pấh lấh 40.000 chu t’mooi tước pấh lêy, ặt cha ớh. Vel nghệ thuật âng đhanuôr Tam Thanh đơơng chr’nắp âng miền Trung Việt Nam đắh râu tr’xăl ooy pr’ặt tr’mông đhanuôr truíh biển lâng pa dưr du lịch g’nưm tợơ đhanuôr./.

LÀNG NGHỆ THUẬT CỘNG ĐỒNG TAM THANH

       Tam Thanh là xã nằm cách trung tâm thành phố Tam Kỳ của tỉnh Quảng Nam  khoảng 0,7 km về phía Đông. Ngoài địa thế tự nhiên trước sông, sau biển, Tam Thanh còn sở hữu những giá trị văn hóa, nghệ thuật từ cộng đồng làng xã đến cảnh quan tự nhiên. Nơi đây đã hình thành một Làng nghệ thuật cộng đồng đầu tiên ở Việt Nam.

     Tháng 3/2017, thành phố Tam Kỳ tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc phát triển du lịch ở xã Tam Thanh. Theo đó, tại xã Tam Thanh sẽ hình thành một làng nghệ thuật cộng đồng làm cơ sở để phát triển du lịch bền vững ở Tam Thanh nói riêng và Tam Kỳ nói chung. Ông Nguyễn Minh Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Tam Kỳ, cho biết: “Khi chúng tôi đánh giá lại tiềm năng cũng như đặc điểm của Tam Thanh thì nó có điều kiện tự nhiên rất riêng biệt, một làng chài ven biển, một bên sóng biển rì rầm, một bên dòng sông Trường giang êm ả và đặc biệt ở đây con người cũng như là đời sống sinh hoạt của người dân ở đây, và đặc biệt phong cảnh ở đây còn nguyên sơ, do đó có đủ điều kiện để phát triển du lịch sinh thái văn hóa trải nghiệm dựa vào cộng đồng”.

    Trước đó, đầu tháng 6/2016,  hơn 100 trăm ngôi nhà cấp bốn cũ kỹ ở xã Tam Thanh đã được khoác lên mình lớp áo mới tươi tắn của những bức bích họa về thiên nhiên, con người trong dự án giao lưu mỹ thuật cộng đồng Hàn Quốc – Việt Nam do UBND thành phố Tam Kỳ và Quỹ Giao lưu Quốc tế Hàn Quốc (The Korea Foundation – KF) thực hiện.

     Cùng với những bức tường, hàng rào và lối đi của mỗi nhà được các họa sĩ trang trí bằng những hình vẽ, họa tiết với màu sắc rực rỡ. Những con đường nhỏ dẫn ra biển bỗng trở nên thơ mộng lạ kỳ. Cuộc sống của người dân nơi đây dường như trở nên nhẹ nhàng thư thái hơn bao giờ hết, khác hẳn gam màu trầm lam lũ của một làng chài ven biển trước kia. Quan trọng hơn là làng bích họa đã kéo chân lượng lớn du khách đến đây tham quan và người dân địa phương được hưởng lợi từ hoạt động du lịch này. Chị Đỗ Thị Cúc, người đang cùng nhóm bạn chụp ảnh ở làng bích họa Tam Thanh, cho biết: “Họ bỏ một số tiền lớn để làm và đây cũng là ý tưởng làm cho làng sống dậy, không như hồi xưa nữa. Điều này làm cho nơi đây có một cảnh để đi thăm quan, đi du lịch và người ta thấy mơ mộng, trở lại với ký ức tuổi thơ”.

    Tiếp theo thành công của làng bích họa, đầu năm 2017, hơn 100 chiếc thuyền thúng với những bức vẽ sinh động, được sắp đặt hai bên đường ở làng bích họa Tam Thanh, tạo thành con đường thuyền thúng dài 1,5 km độc nhất vô nhị tại Việt Nam. Đây là những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, qua đó gửi gắm sự gìn giữ những giá trị cốt lõi, tốt đẹp thông qua các hình ảnh phản ánh đời sống, sinh hoạt và cảnh vật của quê hương làng chài ven biển. Ông Phan Thế Hiển, người dân ở Tam Kỳ, Quảng Nam, cho biết:“Con đường thuyền thúng mang tính nghệ thuật. Nghệ thuật của hội họa là nghệ thuật của sắc màu. Người ta đã vẽ lên đó những hình ảnh mang tính địa phương, ví dụ như con thuyền, người đánh cá ra khơi và cả những biểu tượng mang tính văn hóa đặc trưng, đặc sắc của hành trình di sản văn hóa  của Quảng Nam. Và bên cạnh đó cũng có những nét riêng của con người xứ Tam Thanh này. Ngay cả khi nhìn chiếc thuyền nan, thuyền thúng thì mình cũng đã thấy những cái riêng của nó rồi”.

    Với những bức bích họa và con đường thuyền thúng, làng nghệ thuật cộng đồng Tam Thanh được hình thành như  một giải pháp bền vững để cải thiện môi trường sống và tạo sinh kế cho người dân dựa trên các giá trị cốt lõi của địa phương. Điều này cho phép người dân địa phương có cơ hội tham gia vào việc tạo ra và tôn vinh văn hoá bản địa. Ông Nguyễn Minh Nam cho biết thêm:“Khi triển khai dự án con đường thuyền thúng và một số công việc liên quan khác thì chúng tôi phát động phong trào nhân dân hiến tặng các con thuyền cũ, các chum, vại, mái, lu mà trước đây người dân sản xuất cũng như là làm muối mắm. Chúng tôi đánh giá rất cao tinh thần cũng như là sự  vào cuộc của nhân dân Tam Thanh  và chúng tôi cũng mong muốn nhân dân tiếp tục phát huy tinh thần đó để tiếp tục xây dựng, phát triển du lịch ở đây tốt hơn về mọi mặt”.

    Làng nghệ thuật cộng đồng Tam Thanh chính thức đi vào hoạt động kể từ ngày 09/6/2017 nhân dịp Festival Di sản Quảng Nam 2017. Cho đến nay, làng đón khoảng hơn 40.000 lượt khách đến tham quan, tìm hiểu, trải nghiệm. Làng nghệ thuật cộng đồng Tam Thanh mang tính biểu tượng của miền Trung Việt Nam về sự thay đổi diện mạo làng ven biển và phát triển du lịch dựa vào cộng đồng./.