Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr! Cóh bấc c’moo ahay, lâng đợ rau t’bhlâng k’rơ lấh mơ, lâng bấc rau c’lâng xa nay, bh’rợ tr’nêng, Đảng, Nhà nước k’rang xay bhrợ k’rơ pa bhlâng ooy bh’rợ pa hêệp bhlưa k’van – đharứt cóh xã hội. T’bhlâng xay bhrợ muy xã hội ma mơ mr’cơnh, cóh đêếc zập ngai lứch vêy quyền xay bhrợ, chrooi đoọng, đươi dua, rau đêếc công nắc rau rơơm kiêng âng Chủ tịch Hồ Chí Minh tơợ bêl Cách mạng c’xêê T’cool liêm xang. Lại Hoa, PV Đài P’rá Việt Nam vêy bha ar xrặ xay truíh!

 Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Xuân Nam, bêl ahay bhrợ Phó Viện trưởng Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam xay moon: Cách mạng c’xêê t’cool c’moo 1945 ơy bhrợ têng đợ pr’đơợ tr’nơớp đoọng xay bhrợ đợ chính sách xã hội lâng nắc vêy ta bhrợ đhậu bhứah cóh xa nay bh’rợ tr’xăl t’mêê k’tiếc k’ruung nâu cơy. Ađoo xay moon: Bêl cách mạng c’xêê 8 vêy ta bhrợ têng liêm xang, k’tiếc k’ruung hêê lum bấc rau zr’nắh k’đháp. Arọp cóh m’pâng, arọp cóh toor t’bhlâng ta bơơn t’bil xa nay bh’rợ cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh ơy xay moon cóh pr’họp tr’nơớp âng Chính phủ 6 rau bh’rợ tr’nêng, cóh đêếc 2 rau bh’rợ chr’nắp pa bhlâng nắc zâl t’bil ha ul, zâl t’bil rau ng’zốc đoọng trôông dzấc 95% đhanuôr cắh n’năl chữ lâng đơớh xay bhrợ xa nay bh’rợ Tổng tuyển cử đoọng bhrợ t’váih Hiến pháp, bhrợ pa dưr quyền bơơn mamông, quyền tự do, quyền sung sướng đoọng ha pazêng acoon manuýh. Chủ tịch Hồ Chí Minh xoọc đêếc cắh muy xay moon bhrợ têng chính sách n’nắc lâng nắc manuýh l’lăm xay bhrợ. Cóh ta la thư ooy bh’rợ zâl ha ul, Hồ Chí Minh ta đang moon t’bhlâng pa bhrợ ta têng, xay bhrợ bh’rợ: tr’pác chr’na đha nắh, tr’pác xa nấp lâng nắc Ađoo bhrợ têng l’lăm: 10 t’ngay nắc cắh cha cha muy chu, muy c’xêê cắh cha cha 3 chu, đơơng âng đợ ch’néh n’nắc đoọng zúp zooi đhanuôr đharứt. Nắc đươi vêy xa nay bh’rợ n’nắc mơ bơr pêê c’xêê, k’tiếc k’ruung mặ z’lấh đhr’năng ha ul:

Tước t’ngay ta đang moon xay bhrợ bh’rợ pa liêm pa crêê k’tiếc k’ruung, Hồ Chí Minh ơy xay moon 1 rau xa nay p’too moon ghít pa bhlâng: Ha dang k’tiếc k’ruung bơơn pa chô độc lập ha dzợ đhanuôr đhơ chêết bil tu ha ul, chêết bil ha cha cêết độc lập cắh dzợ rau chr’nắp. Tu cơnh đêếc, nắc ng’bhrợ 4 bh’rợ, bhrợ têng đoọng ha đhanuôr vêy rau cha, bhrợ đoọng ha đhanuôr bơơn học, bhrợ đoọng ha đhanuôr vêy đhị ắt mamông, bơơn học hành. 4 rau chính sách n’nắc nắc 4 rau chính sách xã hội a liêng nắc cóh t’tun n’nâu bêl Đảng hêê xay bhrợ tr’xăl t’mêê nắc t’bhlâng bhrợ cơnh đêếc lâng t’bhlâng bhrợ t’bhứah xa nay chính sách xã hội cóh pazêng n’đắh.

Cóh 30 c’moo xay bhrợ xa nay bh’rợ tr’xăl t’mêê, bh’nơơn bh’rợ ga mắc bhlâng âng k’tiếc k’ruung nắc ơy choom pa xiêr đharứt đơớh, nhâm mâng lâng ơy choom t’bil lơi đhr’năng đharứt ha ul pa bhlâng. Ting cơnh ch’mêết lêy âng Tổng cục thống kê: Cóh 30 c’moo ahay, đươi vêy bh’rợ dưr váih đơớh nắc ơy choom xay bhrợ đoọng ha 30 ức cha nắc manuýh pa xiêr đharứt, lâng đợ đhr’năng đharứt ting cơnh xa nay đharứt xiêr k’rơ tơợ 58,1% cóh c’moo 1993, xiêr dzợ mơ 14,5% cóh c’moo 2008 lâng n’dúp 5% cóh c’moo 2015. Tước c’moo 2016 Việt Nam xay bhrợ xa nay đharứt t’mêê ting cơnh xa nay đharứt bấc n’đắh nắc ơy pa xiêr mơ dzợ 4% cóh prang k’tiếc k’ruung.

Hân đhơ cơnh đêếc, bêl xay bhrợ xa nay pa dưr, tu bấc cơnh tu nắc bhlưa k’van – đharứt cóh xã hội cắh ơy ta pa hêệp cơnh cr’noọ rơơm kiêng. Pa chắp ch’mêết lêy ghít ooy đhr’năng cắh ma mơ mr’cơnh đhị Việt nam âng c’bhúh phi chính phủ Oxfam bhrợ têng đoọng lêy: Thu nhập cóh muy c’moo âng c’bhúh 210 cha nắc manuýh k’van pa bhlâng cóh Việt Nam nắc mặ bhrợ đoọng ha 3,2 ức manuýh doọ dzợ đharứt. Đợ chỉ số đoọng đăng lêy rau cắh ma mơ mr’cơnh, cơnh Gini, xay moon thu nhập âng c’bhúh 10% đợ manuýh k’van pa bhlâng t’piing lâng c’bhúh 10% đợ manuýh đharứt pa bhlâng công đoọng lêy nắc vêy đợ rau dưr cắh ma mơ mr’cơnh. Bhlưa âng thu nhập âng pazêng c’bhúh đhanuôr, pazêng zr’lụ vel đong ting t’ngay bhứah lấh mơ, bấc bhlâng nắc cóh m’pâng zr’lụ đharứt n’đắh Bắc, Tây Nguyên lâng Bắc Trung Bộ. Đhị đêếc cậ, cóh đhr’năng chỉ số zên đươi dua (CPI) dưr váih la lay cơnh, bhrợ t’váih đhr’năng pa xiêr rau liêm buôn đoọng bơơn đươi đợ pazêng rau pr’đươi bha lâng âng manuýh đharứt, pa bhlâng nắc cóh y tế, giáo dục. Kỹ sư Bùi Công Khế, Liên hiệp apêê Hội Khoa học Kỹ thuật Hà Nội xay moon:

Cóh y tế rau ta bhúch ghít pa bhlâng. Manuýh đharứt nắc dzợ đương g’nưm tơợ rau zúp zooi âng Nhà nước, nắc cắh mặ vêy zên bấc đoọng pa dứah đh’réh cr’ăy cơnh liêm dal lấh mơ. Vêy đợ pr’loọng đong pa bhlâng đharưt, bảo hiểm y tế cắh chroót, zúp zooi nắc pa câl lứch đong xang, pazêng manuýh cóh pr’loọng đong nắc lứch dziing ắt ooy lơơng tu đh’réh cr’ăy. Rau đêếc nắc rau zr’nắh xr’dô âng manuýh đharứt. Ha dzợ lâng manuýh k’van nắc zập pr’đơợ đoọng bơơn đươi dua bh’rợ pa dứah đh’réh cr’ăy liêm dal lấh mơ.

Rau ta bhúch bhlưa k’van- đharứt nắc cắh choom cắh u váih cóh xa nay bh’rợ kinh tế thị trường, hân đhơ cơnh đêếc bhlưa k’van lâng đharứt ắt cóh đhr’năng hân đoo đoọng nhâm mâng rau zúp zooi xã hội, nhâm mâng xã hội. Chrooi đoọng rau t’bhlâng zazum n’nâu, Quỹ: Tu manuýh đharứt âng Uỷ ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam xay moon cr’noọ xa nay cắh muy zúp zooi bhrợ têng đoọng đong ắt ha manuýh đharứt, đoọng ha apêê đoo zên ting n’nắc nắc dzợ zúp zooi manuýh đharứt bơơn đươi khoa học kỹ thuật, xa nay xã hội, pr’ắt tr’mông đoọng apêê đoo n’năl cơnh bhrợ cha, vêy cr’noọ t’bhlâng pa bhrợ đoọng pa xiêr đharứt nhâm mâng. Pr’căn Trương Thị Ngọc Ánh, Phó Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQVN, Phó Trưởng Ban ta đang moon chrooi đoọng ooy Quỹ: Tu manuýh đharứt Trung ương xay moon:

Azi buôn pazum đh’rứah lâng pazêng rau xa nay bh’rợ đoọng zúp zooi p’xoọng ooy pazêng rau xa nay bh’rợ liêm loom. Ba bi cơnh xa nay pa xiêr đharứt âng apêê chr’hoong đharứt đươi dua quyết định 30a âng Chính phủ cắh cậ ghít bhlâng nắc zúp zooi pr’loọng đong đharứt cóh chr’hoong đharứt vêy quyết định 167, bhrợ đong ắt đoọng ha chr’hông đharứt. Mặt trận đh’rứah lâng chính quyền, đoọng công đoàn viên hội viên tr’zúp tr’zooi ting c’bhúh, ting đoàn thể dưr váih bh’rợ zúp zooi zazum đh’rưáh.

Tiến sỹ Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban ooy pazêng rau xa nay xã hội âng Quốc hội xay moon: N’jứah dưr váih đơớh, dưr nhâm mâng, nắc nhâm mâng rau ma mơ mr’cơnh âng xã hội lâng pa hêệp bhlưa k’van đharứt nắc rau xa nay bh’rợ k’đháp pa bhlâng cóh đhr’năng kinh tế lâng rau pay pa chô ooy ngân sách ting k’đháp lấh mơ cơnh xoọc đâu. Ting cơnh t’coóh Bùi Sỹ Lợi, kiêng bhrợ têng rau ma mơ mr’cơnh xã hội nắc xay bhrợ nhâm mâng chính sách dưr váih âng kinh tế lâng chính sách xã hội. Ting n’nắc pa dưr kinh tế lướt đh’rứah lâng nhâm mâng lâng ta luôn pa dưr dal rau liêm crêê pr’ắt tr’mông âng đhanuôr, bhrợ têng cơnh ooy đoọng đhanuôr bơơn đươi dua ting t’ngay liêm choom lấh mơ pazêng rau bh’nơơn bh’rợ tr’xăl t’mêê, bhrợ pa dưr chủ nghĩa xã hội:

Xơợng bhrợ đợ xa nay bh’rợ ma mơ mr’cơnh đoọng bhrợ t’váih liêm choom xa nay ooy bh’rợ tr’nêng, thu nhập đoọng ha manuýh pa bhrợ, đoọng bhrợ t’váih rau liêm crêê ha zập ngai bơơn học tập, bơơn đươi lương thu nhập crêê cơnh. Nhâm mâng rau pr’đơợ ooy bh’rợ tr’nêng, rau liêm crêê, zập pr’đơợ đoọng pa bhrợ cớ, t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuýh n’xưa tơợ bh’rợ nông nghiệp. Pazêng bh’rợ n’nâu nắc ahêê xay bhrợ bhlâng nắc t’bil ha ul đharứt, pa dưr rau dưr váih lâng pa hêệp bhlưa k’van- đharứt. Acu k’noọ rau đêếc nắc bh’rợ chr’nắp pa bhlâng.

Apêê đoo dưr váih nắc tư do lâng ma mơ mr’cơnh ooy quyền lợi lâng ta luôn bơơn tư do lâng ma mơ mr’cơnh ooy quyền lợi. Rau đêếc nắc rau rơơm kiêng âng  Chủ tịch Hồ Chí Minh đoọng ha acoon manuýh Việt Nam tơợ t’ngay bhrợ t’váih k’tiếc k’ruung. Ha dzợ cóh đhr’năng pa dưr k’tiếc k’ruung ting cơnh c’lâng xã hội chủ nghĩa, cắh rau tu hân đoo bhrợ ha hêê cắh bhrợ têng liêm choom lấh mơ pazêng chính sách tr’zúp tr’zooi xã hội, pa hêệp bhlưa k’van – đharứt đoọng manuýh cóh xuôi công cơnh manuýh cóh da ding k’coong bơơn đươi pazêng rau xa nay bh’rợ dịch vự ma mơ mr’cơnh. Pa hêệp bhlưa k’van lâng đharứt, nhâm mâng rau ma mơ mr’cơnh xã hội công nắc rau chr’nắp pa bhlâng đoọng pa dưr xã hội nhâm mâng./.

Việt Nam trong chặng đường phát triển mới:

THU HẸP KHOẢNG CÁCH GIÀU- NGHÈO

Trong nhiều năm qua, bằng những nỗ lực vượt bậc, bằng nhiều chủ trương, giải pháp, Đảng, Nhà nước rất chú trọng tới việc thu hẹp khoảng cách giàu-nghèo trong xã hội. Phấn đấu xây dựng một xã hội công bằng, trong đó mọi người đều có quyền cống hiến, đóng góp, hưởng thụ cũng chính là mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ khi Cách mạng tháng Tám thành công. Lại Hoa, phóng viên Đài TNVN có bài đề cập!

Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Xuân Nam, nguyên Phó Viện trưởng Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng: Cách mạng tháng 8 năm 1945 đã xây dựng những nền tảng đầu tiên cho việc thực hiện hệ thống chính sách xã hội và được phát huy rộng rãi trong công cuộc đổi mới đất nước ngày nay. Khi Cách mạng tháng 8 thành công, nước ta vô cùng khó khăn. Thù trong, giặc ngoài âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng non trẻ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra ngay trong cuộc họp đầu tiên của Chính phủ 6 nhiệm vụ, trong đó 2 nhiệm vụ quan trọng là diệt giặc đói, diệt giặc dốt để cứu 95% đồng bào bị mù chữ và thực hiện sớm cuộc Tổng tuyển cử để lập ra Hiến pháp, mang lại quyền sống, quyền tự do, quyền sung sướng cho toàn thể nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh khi đó không chỉ đề ra chính sách đó và là người đi đầu trong thực hiện. Trong bức thư về chống giặc đói, Hồ Chí Minh đề nghị đẩy mạnh tăng gia sản xuất, thực hiện “nhường cơm sẻ áo” và chính Người thực hiện làm gương: 10 ngày nhịn ăn 1 bữa, mỗi tháng nhịn 3 bữa, đem số gạo đó để cứu dân nghèo. Chính nhờ chủ trương đó mà chỉ trong vòng mấy tháng, đất nước đã vượt qua được nguy cơ nạn đói:

 “Đến ngày phát động công cuộc kiến thiết nước nhà, Hồ Chí Minh đã mang 1 câu nói triết lý chỉ đạo hành động sâu sắc: “Nếu nước giành được độc lập mà dân cứ chết đói, chết rét thì độc lập không có nghĩa lý gì”. Do đó, phải làm ngay 4 việc, làm cho dân có ăn, làm cho dân có học, làm cho dân có chỗ ở, được học hành. 4 chính sách đó chính là 4 chính sách xã hội cốt lõi mà sau này khi Đảng ta thực hiện “Đổi mới” tiếp thu điều đó và tiếp tục mở rộng hệ thống chính sách xã hội toàn diện.

Trong 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, thành tựu to lớn của đất nước là đã giảm nghèo nhanh, bền vững và giải quyết căn bản nghèo đói cùng cực. Trong 30 năm qua, nhờ có tăng trưởng nhanh nên đã giảm 30 triệu người thoát nghèo, với tỷ lệ nghèo theo chuẩn nghèo giảm mạnh từ 58,1% năm 1993, xuống còn 14,5% năm 2008 và dưới 5% vào năm 2015. Đến năm 2016 Việt Nam áp dụng chuẩn nghèo mới theo phương thức nghèo đa chiều thì đã giảm tỷ lệ còn 4% trên cả nước.

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, do nhiều lý do mà khoảng cách giàu-nghèo trong xã hội chưa được thu hẹp như mong muốn. Khoảng cách về thu nhập giữa các nhóm dân cư, các vùng địa lý ngày càng dãn rộng, tập trung vào lõi nghèo vùng phía Bắc, Tây Nguyên và Bắc Trung Bộ. Thu nhập thấp dẫn tới làm giảm cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản của người nghèo, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế, giáo dục. Kỹ sư Bùi Công Khế, Liên hiệp các  Hội Khoa học Kỹ thuật Hà Nội cho rằng:

 “Trong y tế sự chênh lệch rõ nét. Người nghèo vẫn trông chờ sự hỗ trợ của nhà nước, chứ không thể nào bỏ ra số tiền lớn để trị bệnh chất lượng cao. Có những gia đình quá nghèo, bảo hiểm y tế không thanh toán, hỗ trợ thì bán hết cả nhà cửa, cả gia đình phiêu bạt chỉ vì bệnh tật. Đó là cái khổ của người nghèo. Nhưng đối với người giàu, khá thì vẫn đủ điều kiện hưởng kỹ thuật cao”.

Chênh lệch giàu-nghèo là không tránh khỏi trong nền kinh tế thị trường, thế nhưng khoảng cách giàu nghèo ở mức nào để đảm bảo an sinh xã hội, ổn định xã hội. Góp phần nỗ lực chung này, Quỹ “Vì người nghèo” của Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam đặt mục tiêu không chỉ hỗ trợ xây cho người nghèo một căn nhà, hỗ trợ cho họ một khoản tiền mà còn phải giúp cho người nghèo tiếp cận với khoa học kỹ thuật, thông tin xã hội, cuộc sống để họ biết cách thức làm ăn, có nghị lực vươn lên giảm nghèo bền vững. Bà Trương Thị Ngọc Ánh, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Trưởng Ban vận động Quỹ “Vì người nghèo” Trung ương cho rằng:

“Chúng tôi thường gắn với các chương trình mục tiêu để hỗ trợ thêm vào các chương trình. Ví dụ chương trình giảm nghèo của các huyện nghèo theo Quyết định 30a của Chính phủ hoặc cụ thể hỗ trợ cho hộ nghèo ở huyện nghèo có quyết định 167, làm nhà cho huyện nghèo. Mặt trận phối hợp với chính quyền, phân công đoàn viên hội viên, hỗ trợ nhau, giúp đỡ nhau theo từng nhóm, từng đoàn thể thành hỗ trợ đồng bộ”.

Phát triển nhanh, phát triển bền vững, nhưng phải đảm bảo công bằng xã hội và thu hẹp khoảng cách giàu nghèo là bài toán rất khó trong điều kiện nền kinh tế hiện nay của nước ta. Theo ông Bùi Sỹ Lợi, Phó chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội của Quốc hội. muốn thực hiện tiến bộ công bằng xã hội phải gắn chặt chẽ chính sách tăng trưởng kinh tế với chính sách xã hội, phát triển kinh tế đi đôi với đảm bảo và không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, làm sao cho nhân dân được hưởng thụ ngày một tốt hơn các thành quả của sự nghiệp đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội:

 “Thực hiện các cơ hội bình đẳng để giải quyết tốt vấn đề lao động, việc làm, thu nhập cho người lao động để tạo cơ hội mọi người được học tập, hưởng lương thu nhập hợp lý, thỏa đáng. Bảo đảm điều kiện công việc, an toàn, đủ điều kiện tái sản xuất, chú trọng tạo việc làm cho lao động dôi dư từ nông nghiệp. Tất cả những việc này là chúng ta tập trung chính giải quyết nghèo đói, thúc đẩy tăng trưởng và thu hẹp khoảng cách giàu-nghèo. Tôi nghĩ đó là giải pháp hết sức quan trọng”.

Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi. Đó là mong ước của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với dân tộc Việt Nam kể từ ngày lập nước. Trong điều kiện phát triển đất nước theo định hướng XHCN, không có lý do gì để chúng ta không thực hiện tốt hơn các chính sách an sinh xã hội, rút ngắn khoảng cách giàu- nghèo để người miền xuôi cũng như người miền ngược được tiếp cận các dịch vụ ngang nhau. Rút ngắn khoảng cách giàu-nghèo, đảm bảo công bằng xã hội cũng chính là gốc để phát triển xã hội bền vững./.