Prang k’tiếc k’ruung vêy lấh 1.000 bhuông a’xiu, ooy đâu vêy 355 bhuông n’căr nam bơơn bhrợ t’mêê tơợ zên vặ ting Nghị định 67. Hân đhơ cơnh đêếc, xang mưy cr’chăl cắh mơ đenh nắc t’moót đươi bhrợ, bấc c’la bhuông nắc ma nợ bấc. Ting cơnh quy định, pr’đươi cr’van thế chấp đoọng vặ chính sách nắc acoon bhuông hân đhơ cơnh đêếc, 2, 3 Ngân hàng đoọng vặ zư luôn lâng sổ đỏ k’tiếc đông âng đhanuôr bhrợ thế chấp. Tước bêl c’la bhuông cắh mặ chroót nợ, Ngân hàng khơi kiện ooy Toà, thi hành án nắc kê biên, pa chô acoon bhuông lâng đông ặt âng đhanuôr đoọng pa câl đấu giá, pay pa chô zên vặ, bhrợ đhanuôr cắh vêy đhị ặt ma mung.

Zâp acoon bhuôngt’mêê bhrợ chr’nắp tơợ 14 tước 20 tỷ đồng, xoọc đâu pa câl đấu giá đệ bhlâng zên, lấh mơ nắc pa câl cắh váih ngai câl, Ngân hàng lâng đhanuôr zêng zr’nắh zâp cơnh. Bêl cắh ơy ma nợ bấc cơnh đâu, bấc apêê c’la bhuông bấc kinh nghiệm lướt biển, ơy váih bhuông lâng n’căr n’loong bhrợ cha liêm choom, bấc chu bơơn hơnh déh nắc tấm gương chr’nắp liêm, đhanuôr bhrợ têng cha liêm choom prang k’tiếc k’ruung.

Hâu tu mưy chính sách lướt đh’rứah lâng đhanuôr lướt ooy biển nắc dưr váih bấc râu k’rang lêy. C’lâng bh’rợ n’đoo trứah bhlếh zr’nắh k’đhạp, trông dấc đợ acoon bhuông nam lơơng? C’bhúh PV Đài p’rá Việt Nam đhị miền Trung bhrợ pa zêng phóng sự “Bhuông n’căr nam 67: Bhuông ga mắc, bil bal bấc”. Ooy t’ruíh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc xơợng bha ar xrặ mưy lâng pr’đợc “Tơợ đhanuôr tỷ phú dưr váih manứih cắh đhị ặt ma mung.

“Acu bil lứch ặ, k’đêệng k’đoong zâp đắh, cắh dzợ vêy râu dzợ.”

“Moon tước đâu nhọc bhlâng, tơợ râu r’rơơm xang nặc xiêr zroọ cắh râu rị dzợ, đhanuôr bil bal zêng, zr’nắh zr’dô bhlâng. Bấc ngai moon hâu cắh lêy g’roóh moon, hân đhơ cơnh đêếc, dưr g’roóh nắc cung cắh râu choom.”

“Zên vặ la lấh bấc, cr’chăl t’ngay chroót gốc ooy 1 c’moo, pác lêy zâp c’moo nắc lấh 1 tỷ, cắh ơy moon tước lãi, bấc bhlâng.”

Nắc râu p’rá xa nay xay moon âng zâp c’la bhuông âng đhanuôr lâng pr’zợc xơợng, cung nặc râu k’rang âng bấc đhanuôr ting ta pưn cr’noọ cr’niêng bhrợ cha k’van tơợ biển.

Nắc mưy manứih cóh miền Trung ơy ta luôn bơơn Cúp Vàng Thuỷ sản Việt Nam c’moo 2012, bơơn Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cher đoọng Kỷ niệm chương Tu bh’rợ biển đảo, t’coóh Phạm Trí Thức, cóh vel An Kỳ, chr’val Tịnh Kỳ, thành phố Quảng Ngãi cắh vêy k’noọ ađay nắc ặt ma mung đhị râu ma nợ bấc cơnh đâu. Tơợ mưy c’la bhuông bhrợ cha bơơn bấc ngai năl ooy tỉnh Quảng Ngãi, xoọc đâu cắh dzợ râu váih tu nắc crêê ooy acoon bhuông n’căr nam 67. Cắh mặ chroót nợ, đắh Ngân hàng đoọng vặ kiện ooy Toà, pa chô acoon bhuông xang nặc âng đơơng đấu giá. Pr’đươi cr’van dzợ váih xoọc đâu nắc động nhâm mâng 2 tầng tu vêy k’rong k’tom ooy 30 c’moo lướt pa bhrợ cóh biển nắc vêy bơơn cơnh đâu cung zêng Ngân hàng kê biên, pay pa chô. Bêl cắh ơy vặ zên bhrợ acoon bhuông n’căr nam chr’nắp 16,6 tỷ đồng, t’coóh Thức nắc ơy pa câl 3 acoon bhuông n’căr n’loong lấh 1 tỷ đồng, k’đhơợng zêng sổ đỏ đông k’tiếc thế chấp đoọng Ngân hàng Thương mại Cổ phần đầu tư lâng Pa dưr pa xớc Việt Nam-Chi nhánh tỉnh Quảng Ngãi. Lêy t’coóh Thức mưy ađay cơnh acoon bhuông ặt cóh biển, ngai cung k’ay loom. Dzoọng đhị ch’nang a’xiu Tịnh Kỳ, lêy acoon bhuông n’căr nam âng đay t’mêê pa câl đấy giá m’bứi zên, xoọc đâu t’coóh Thức k’ay loom bhlâng. Bhiệc đoọng t’coóh Thức lêy bhr’lậ pa liêm, t’bhlâng chô pa bhrợ cớ cóh biển nắc cắh dzợ loon, tu t’coóh nắc 70 c’moo ơy:

Bêl ahay acu nắc mưy đhanuôr bhrợ têng cha choom cấp Trung ương, acu lướt pấh hội nghị, bơơn Chủ tịch nước cher đoọng ch’ner...

Hâu tu t’coóh ma nợ bấc cơnh đâu?

Nắc tu ngân hàng cắh pa dzoọc r’chăl t’ngay nợ. Đhanuôr nắc lêy chô pa câl zêng bhuông, k’ay bhlâng loom, ha dợ cung cắh năl cơnh chấc bhrợ.

Nghị định 67 quy định pr’đươi cr’van thế chấp nắc acoon bhuông, doọ vêy moon đoọng sổ đỏ, hân đhơ cơnh đêếc nắc hâu tu t’coóh đoọng sổ đỏ ooy ngân hàng?

Nghị định 67 cắh vêy k’đươi moon thế chấp, hân đhơ cơnh đêếc ngân hàng pa ép moon thế chấp, ơy thế chấp nắc apêê pay đông.

Cung tu crêê râu cắh liêm crêê ooy acoon bhuông n’căr nam âng pr’loọng đông t’coóh Trương Văn Chín lâng p’căn Lê Thị Cẩm, cóh chr’val Phổ Quang, chr’hoong Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi cung zêng ma bil pr’đươi cr’van, cắh râu dzợ váih. Lêy acoon bhuông chr’nắp 16 tỷ đồng hân đhơ cơnh đêếc pa câl đhiệp lấh 1 tỷ đoọng ooy apêê lơơng, xang nặc pa câl nam păn, t’coóh Chín lâng p’căn Cẩm k’ay bhlâng loom:

Đhr’nông đông nhâm mâng bơơn diịc điêl t’coóh Trương Văn Chín bhrợ lâng c’rơ g’lêếh, c’hộ a’ham t’mêê ngân hàng pay pa chô pa câl đoọng ooy apêê lơơng lâng zên chr’nắp 1,2 tỷ đồng đoọng trừ nợ. Pr’loọng đông t’coóh Chín nắc cắh năl cơnh bhrợ, ting ặt thuê đhị đông đay bhrợ đoọng ặt tạm lâng zên thuê zâp c’xêê 3 ực đồng. Tơợ mưy c’la bhuông vêy pr’đươi cr’van k’zệt tỷ đồng, xoọc đâu t’coóh Chín nắc lêy nhăn lướt pa bhrợ lâng mưy c’la bhuông n’căr n’loong lơơng t’bơơn t’mung. P’căn Lê Thị Cẩm, k’điêl t’coóh Trương Văn Chín k’ay loom moon, bêl bhrợ hợp đồng tín dụng vặ zên bhrợ bhuông, pr’loọng đông nắc ơy crêê ngân hàng g’lợc, k’đhơợng zư sổ đỏ đông k’tiếc, bhrợ pr’loọng đông ặt ma mung cắh ma đông xang cơnh đâu: “Bêl l’lăm cán bộ ngân hàng moon, sổ đỏ ha dang vặ đắh ngoai chr’nắp cắh ha mơ nắc đoọng apêê k’đhơợng, ha bêl kiêng đươi zên vặ nắc đắh đay đoọng vặ. Acu xơợng cơnh đêếc nắc đơơng sổ ooy ngân hàng bhrợ bha ar pa tơ. Đhanuôr xơợng moon ha cơnh nắc đươi cơnh đêếc. Ooy mưy c’moo, acu đơơng zên pay cớ sổ hân đhơ cơnh đêếc ngân hàng cắh đoọng. T’đang điệnh bấc chu Ngân hàng cắh chroót, zư k’đhơợng sổ đỏ cắh chroót đoọng. Ngân hàng moon nợ cắh liêm crêê nắc cắh chroót, zêng apêê pay.”

Mốp loom tu ngân hàng g’lợc moon k’đhơợng sổ đỏ bhrợ pr’đươi cr’van thế chấp bhrợ bhuông n’căr nam, bấc đhanuôr bhrợ đơn zước nhăn zâp đắh hân đhơ cơnh đêếc cung cắh râu choom. t’coóh Hồ Bân, Phó Gíam đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam-Chi nhánh tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl, ting cơnh quy định, pr’đươi cr’van thế chấp nắc vêy mưy acoon bhuông a’năm, cắh vêy quy định lơơng. Ooy hợp đồng tín dụng bh’rợ gr’hoót moon, bêl đhanuôr độp đươi đoọng đông nắc Ngân hàng lêy k’đhơợng zư: “Bêl tr’nơợp, c’la bhuông vặ nắc ngân hàng moon thế chấp sổ đỏ, c’la bhuông cung vêy bha ar pa tơ xay moon ooy Ban Chỉ đạo 67 nắc moon cắh đoọng Ngân hàng cắh choom pay đông. Hân đhơ cơnh đêếc, apêê moon lêy gr’hoót đh’rứah, cắh choom pay pr’đươi cr’van n’lơơng lấh mơ acoon bhuông. Đợ apêê ta pa ép la lấh nắc apêê moon ooy tỉnh, Ngân hàng Nhà nước lêy moót bhrợ.”

Hâu tu mưy acoon bhuông t’mêê bhrợ tơợ 14 tỷ đòng tước 20 tỷ t’moót đươi mơ 2, 3 c’moo ha dợ bêl pa câl đấu giá nắc cắh ha mơ dzợ. T’coóh Phạm Huy Ân, Chi cục Trưởng Chi cục Thi hành án Dân sự thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl, ting cơnh quy định, đợ apêê pa câl đấu giá g’lúh tr’nơợp cắh choom nắc t’tưn choom pa xiêr zên. zâp bêl pa xiêr zên cắh lấh 10% ting lêy lâng chr’nắp acoon bhuông, tước bêl chr’nắp acoon bhuông pa câl m’bứi lấh cắh cậ mơ zên kê biên nắc vêy chroót đoọng bhuông. T’coóh Phạm Huy Ân moon, đhị đấu giá 2 acoon bhuông t’mêê đâu, bêl tr’nơợp nắc lêy cha mêết chr’nắp acoon bhuông cung bơơn tơợ 6 tước 7 tỷ. Tước bêl đơơng đấu giá, tu cắh vêy ngai câl nắc lêy bấc chu bhr’lậ pa xiêr zên dzợ lấh 1 tỷ đồng: “Bêl pa câl cắh choom nắc lêy pa xiêr cậ zên, bhiệc nâu nắc tu cóh thị trường cắh vêy ngai câl. Ooy cr’chăl bhrợ thi hành án lưm bấc zr’nắh k’đhạp. acoon bhuông đấu giá bấc chu lấh mơ đoọng vặ bhrợ t’mêê, bil bal đoọng ha ngân hàng lâng đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, hân đhơ ơy pa xiêr zên bấc nắc bấc chu pa câl cắh choom, cắh váih ngai câl đươi bhuông n’căr nam./.”

LOẠT PHÓNG SỰ:

TÀU VỎ THÉP 67: THUYỀN TO, THIỆT HẠI KÉP

Bài 1: Từ ngư dân tỷ phú trở thành người vô gia cư!

                      Đình Thiệu – Thành Long – Vinh Thông/VOV miền Trung

- Giữa tháng 3 vừa qua, một tàu vỏ thép ở tỉnh Quảng Ngãi đóng từ nguồn vốn vay theo Nghị định 67 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản (viết tắt là Nghị định 67) được đưa ra đấu giá để thi hành án vì chủ tàu vỡ nợ. Con tàu gần 14 tỷ đồng mới hoạt động vài năm, chỉ bán đấu giá 2 tỷ đồng nhưng cuộc đấu giá bất thành vì không có người mua.

- Cả nước có hơn 1.000 tàu cá, trong đó 355 tàu vỏ thép được đóng mới từ vốn vay theo Nghị định 67. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đưa vào khai thác, nhiều chủ tàu đã lâm cảnh nợ nần, phá sản. Theo qui định, tài sản thế chấp để vay vốn chính là con tàu nhưng một số Ngân hàng cho vay giữ luôn cả sổ đỏ nhà đất của ngư dân làm thế chấp. Đến khi chủ tàu vỡ nợ, Ngân hàng khởi kiện ra Tòa, thi hành án thì kê biên, thu hồi cả con tàu và nhà ở của ngư dân để bán đấu giá, thu hồi vốn vay, đẩy ngư dân ra đường.

- Mỗi con tàu đóng mới trị giá từ 14 đến 20 tỷ đồng, bây giờ bán đấu giá rẻ mạt, thậm chí bán không có người mua, cả Ngân hàng và ngư dân đều chịu thiệt. Trước khi lâm cảnh nợ nần, nhiều chủ tàu là ngư dân dày dặn kinh nghiệm đi biển, từng có đội tàu vỏ gỗ làm ăn hiệu quả, nhiều lần được vinh danh tấm gương tiêu biểu, ngư dân sản xuất giỏi toàn quốc.

- Vì sao một chính sách đồng hành với ngư dân vươn khơi bám biển lại bộc lộ nhiều nỗi lo. Giải pháp nào tháo gỡ khó khăn, cứu những con tàu vỏ thép còn lại? Nhóm PV Đài Tiếng nói Việt Nam tại miền Trung thực hiện loạt phóng sự “Tàu vỏ thép 67: Thuyền to, thiệt hại kép”. Trong chương trình hôm nay, mời quý vị và các bạn nghe Bài 1 với nhan đề “Từ ngư dân tỷ phú trở thành người vô gia cư!”

“Tôi mất hết rồi, đưa vào đường cùng ngõ cụt rồi, không còn gì nữa.”

       “ Nói tới đây nó mệt lắm, từ cái hy vọng rồi rớt xuống không còn hy vọng, rút cuộc bà con mình cũng khổ, không được cái gì hết. Nhiều người kêu sao không kêu gào lên nhưng kêu gào cũng không được gì”

“Vốn vay quá lớn, thời hạn trả nơi gốc trong 1 năm, chia ra mỗi năm là hơn 1 tỷ, chưa tính tiền lãi, quá lớn.”

Tiếng kêu than của các chủ tàu mà quý vị và các bạn vừa nghe cũng là nỗi lo của nhiều ngư dân từng theo đuổi khát vọng làm giàu từ biển.

Là ngư dân duy nhất ở miền Trung từng đoạt Cúp Vàng Thủy sản Việt Nam năm 2012, được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tặng Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp biển đảo, ông Phạm Trí Thức, ở thôn An Kỳ, xã Tịnh Kỳ, thành phố Quảng Ngãi không ngờ cuộc đời mình lại ngập trong nợ nần. Từ một ông chủ tàu làm ăn có tiếng ở tỉnh Quảng Ngãi, nay trắng tay vì dính vào con tàu vỏ thép 67. Không trả được nợ, phía Ngân hàng cho vay kiện ông ra Tòa, thu hồi con tàu rồi đem bán đấu giá. Tài sản còn lại là ngôi nhà kiên cố 2 tầng nhờ tích cóp trong 30 năm đi biển mới có được giờ cũng bị Ngân hàng kê biên, thu hồi. Trước khi vay vốn đóng con tàu vỏ thép trị giá 16,6 tỷ đồng, ông Thức đã phải bán 3 con tàu vỏ gỗ hơn 1 tỷ đồng, cầm cả sổ đỏ nhà đất thế chấp cho Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Quảng Ngãi. Thấy ông Thức đơn độc như số phận con tàu lẻ loi giữa biển khơi, ai cũng xót xa. Đứng bên cảng cá Tịnh Kỳ nhìn con tàu vỏ thép của mình vừa bán đấu giá rẻ mạt, bây giờ bị xả bản, ông Thức đau nhói trong lòng. Cơ hội để ngư dân Phạm Trí Thức sửa sai, tiếp tục đi với nghề biển sợ không còn kịp nữa vì ông đã ở tuổi 70:

“Trước đây, tôi là nông dân sản xuất kinh doanh giỏi cấp Trung ương, tôi đi dự hội nghị, được Chủ tịch Nước tặng thưởng… (khóc nghẹn).

- PV: Vì sao ông phải lâm cảnh nợ nần như thế này?

“Lâm vào hoàn cảnh này là do ngân hàng không gia hạn nợ. Buộc ngư dân phải neo bờ bán thanh lý, rất là buồn, thôi đành cam chịu, biết làm sao đây”

- PV: Nghị định 67 qui định tài sản thế chấp là con tàu, không bắt buộc giao sổ đỏ nhưng vì sao ông lại giao sổ đỏ cho Ngân hàng?

Nghị định 67 không yêu cầu thế chấp nhưng Ngân hàng buộc thế chấp, mình đã thế chấp rồi thì họ phải lấy nhà./.

Cũng vì dính vào con tàu vỏ thép mà gia đình ông Trương Văn Chín và bà Lê Thị Cẩm, ở xã Phổ Quang, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi cũng tán gia bại sản. Chứng kiến con tàu trị giá 16 tỷ đồng nhưng bán chỉ hơn 1 tỷ cho một người khác rồi đem xả bản bán sắt vụn, ông Chín và bà Cẩm không khỏi ngậm ngùi.

Ngôi nhà kiên cố được vợ chồng ông Trương Văn Chín xây bằng mô hôi nước mắt vừa bị Ngân hàng tịch thu bán cho người khác với giá 1,2 tỷ đồng để trừ nợ. Gia đình ông Chín ngậm đắng nuốt cay thuê lại chính ngôi nhà mình xây dựng để ở tạm với giá thuê mỗi tháng 3 triệu đồng. Từ một ông chủ tàu có tài sản hàng chục tỷ đồng, nay ông Chín phải xin đi bạn cho một chủ tàu vỏ gỗ khác kiếm sống qua ngày. Bà Lê Thị Cẩm, vợ ông Trương Văn Chín chua chát nói, khi làm hợp đồng tín dụng vay vốn đóng tàu, gia đình đã bị phía ngân hàng “gài bẫy”, giữ cả sổ đỏ nhà đất, đẩy gia đình vào bước đường cùng, trở thành người vô gia cư:“Lúc đầu cán bộ ngân hàng bảo, sổ đỏ nếu vay bên ngoài giá trị thấp thì đưa bên em giữ, chừng nào cần vốn lưu động cần vay thì bên em cho vay. Tôi nghe vậy đem sổ về để ngân hàng làm hồ sơ. Người dân thiệt thà nói vậy thì nghe vậy. Trong vòng một năm, tôi đem tiền đi lấy lại sổ nhưng Ngân hàng không cho rút. Điện thoại mấy lần Ngân hàng không trả, giữ miết sổ đỏ không trả luôn. Ngân hàng nói nợ xấu không trả thì tài sản còn thì thế chấp nên Ngân hàng thu hồi hết.”

Ấm ức cho rằng Ngân hàng đã “gài bẫy” giữ sổ đỏ làm tài sản thế chấp đóng tàu vỏ thép, nhiều ngư dân làm đơn cầu cứu khắp nơi nhưng đều vô vọng. Ông Hồ Bân, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhanh tỉnh Quảng Ngãi cho biết, theo quy định, tài sản thế chấp chỉ có con tàu thôi, không có quy định khác. Trong hợp đồng tín dụng nguyên tắc thỏa thuận, khi ngư dân đồng ý, thỏa thuận đưa nhà vô rồi thì Ngân hàng phải thu giữ: “Lúc đầu, chủ tàu vay mà Ngân hàng bắt thế chấp sổ đỏ thì chủ tàu có văn bản báo cáo Ban Chỉ đạo 67 thì cấm Ngân hàng không được nhận tài sản là nhà đâu. Nhưng họ thỏa thuận với nhau chứ còn quy định chỉ có tàu thôi, không được nhận tài sản nào khác ngoài con tàu. Những trường hợp kia họ kiên quyết, ép họ thế chấp nhà họ báo tỉnh, Ngân hàng Nhà nước can thiệp.”

Vì sao một con tàu đóng mới từ 14 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng đưa vào sử dụng được một vài năm nhưng khi đưa ra bán đấu giá lại rất thấp?. Ông Phạm Huy Ân, Chi Cục Trưởng Chi cục Thi hành án Dân sự thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, theo quy định, trường hợp bán đấu giá lần đầu không được thì chấp hành viên có quyền giảm giá. Mỗi lần giảm không quá 10% so với giá trị con tàu, cho đến lúc giá trị con tàu bán nhỏ hơn hoặc bằng chi phí kê biên mới trả lại tàu cho đương sự. Ông Phạm Huy Ân thông tin, qua bán đấu giá 2 con  tàu vừa qua, lúc đầu, thẩm định giá trị mỗi con tàu cũng được từ 6 tỷ đến 7 tỷ đồng. Đến khi đưa ra đấu giá, do không có người mua nên phải nhiều lần điều chỉnh giảm giá xuống còn hơn 1 tỷ đồng:“Khi mình bán không được thì tiếp tục giảm giá, cái này là do yếu tố khách quan thị trường không có người mua. Quá trình tổ chức thi hành án gặp nhiều khó khăn. Con tàu đưa ra đấu giá giảm giá trị nhiều lần so với lúc cho vay đóng mới, thiệt hại cho ngân hàng và người dân. Thế nhưng, dù đã giảm giá rất nhiều, nhiều lần đưa ra đấu giá nhưng bán không được, bán không có người mua, ít người tham gia mua tàu vỏ thép.”/.