Đại tá Nguyễn Xuân Thụ, 67 c’moo, manuyh âng Trung Đoàn 25 Quân giải phóng Trung Trung Bộ ting zâl arọp coh Tây Nguyên c’moo 1975, nâu cơy năc đhanuôr âng thành phố năc âng đoo ting pa chô. Lươt lêy cớ tổng kho Mai Hắc Đế, phường Tân Thành, ađoo xay moon, xang chiến tranh zr’lụ n’nâu crêê bom, cha răh bhrợ pa hư bâc pa bhlâng, đhanuôr ăt mamông m’bứi. Năc nâu cơy, Mai Hắc Đế dưr vaih thành phố bâc ơl manuyh, t’mêê liêm, c’lâng p’rang bâc manuyh lươt chô. Cruung k’tiêc Mai Hắc Đế công vaih năc c’kir lịch sử cấp k’tiêc k’ruung. T’cooh Thụ hay cớ: “Trung Đoàn 25 âng zi vêy bh’rợ năc đương zâl đhị c’lâng 21 (năc c’lâng bhlâng 26 tơợ Buôn Ma Thuột lươt ooy Nha Trang nâu cơy). Đơn vị đương ăt zâl đhị bh’đưn da ding 519, n’đăh Bắc thị trấn chr’hoong M’Đrắk, năc đhị chốt Bảo An. Azi dưr penh tơợ ra diu t’ngay 5/3, đoọng bhrợ tr’nơơp ha bh’rợ tơơp zâl arọp đhị thị xã Buôn Ma Thuột. Coh ra diu t’ngay 10/3, c’bhuh bha lâng âng Quân giải phóng năc Sư Đoàn 320 tươc zâl ooy zr’lụ Mai Hắc Đế xang n’năc bơơn zeng pazêng Buôn Ma Thuột; ha dợ Sư Đoàn 10 năc t’bhlâng đương zâl đhị zr’lụ Đức Lập (chr’hoong Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông nâu cơy), tươc ha dum t’ngay 11/3 năc pazêng đơn vị quân giải pbhóng ơy k’đhơợng lêy pazêng zr’lụ zâl arọp abhuy. Bh’rợ zâl arọp abhuy coh Tây Nguyên năc ơy xang.”

Tơợ muy thị xã crêê chiến tranh pa hư, xang 47 c’moo dưr vaih, tươc nâu cơy Buôn Ma Thuột ơy lâng xoọc dưr vaih thành phố đa đơơh, t’mêê, vêy bấc râu liêm pr’hay ooy văn hoá. Pr’ăt tr’mông âng đhanuôr vêy ta ha dưr dal, c’lâng p’rang, y tế, giáo dục, môi trường ăt mamông… ting t’ngay vêy ta pa liêm pa crêê. T’cooh bhươl Y Siu Byă coh cr’noon M’Đúk, phường Ea Tam xay moon: “Bêl l’lăm ahay pr’ăt tr’mông âng đhanuôr dzợ bâc râu zr’năh k’đhap năc xang bêl bơơn Đảng lâng Nhà nước k’rang lêy năc ting t’ngay vêy ta pa liêm pa crêê. Xoọc đâu c’lâng p’rang coh bhươl cr’noon vêy ta bhrợ lâng bê tông, 100% đhanuôr ơy vêy điện đươi dua, 95% đhanuôr bươn đươi đác ch’ngaách. Zr’lụ bhươl cr’noon năc vêy trường học, trạm y té, đong zư lêy p’niên lang đong văn hoá đoọng sinh hoạt. Pazêng pr’loọng đong zêng vêy xe máy, vêy cơnh cậ bâc pr’loọng đong dzợ câl ô tô…”

Buôn Ma Thuột năc đô thị bâc pa bhlâng đhanuôr coh zr’lụ Tây Nguyên. Thành phố xoọc vêy k’nặ 380 r’bhâu đhanuôr, lâh 40 acoon coh đhi noo đh’rưah ăt mamông. Ooy c’lâng p’rang, xoọc đâu thành phố ơy vêy cảng hàng không coh k’tiêc k’ruung lâng xoọc t’hươc ooy c’lâng bhuông păr bha lang k’tiêc; c’lâng p’rang coh m’pâng thành phố, n’đăh Đông, Tây toor thành phố vêy ta pa liêm; pr’đươi giáo dục, y tế ting t’ngay vêy ta bhrợ pa liêm; 8 chr’val âng thành phố công ơy bhrợ têng liêm xang cr’noọ âng k’tiêc k’ruung bhrợ bhươl cr’noon t’mêê; thu nhập âng muy cha năc đhanuôr âng thành phố k’nặ 100 ức đồng coh c’moo 2021; đhr’năng dưr vaih m’bứi bhlâng coh 5 c’moo ahay ta luôn tơợ 11- 12% coh muy c’moo. T’cooh Từ Thái Giang- Bí thư Thành uỷ Buôn Ma Thuột xay moon, đoọng bhrợ pa dưr Buôn Ma Thuột dưr vaih đô thị bha lâng zr’lụ Tây Nguyên, zập cấp ngành xoọc bhrợ têng lâng xay bhrợ pazêng xa nay crêê cơnh đoọng pa dưr ting cr’chăl: “Thành phố xoọc t’bhlâng bhrợ bhr’lậ pazêng rau zr’năh k’đhap ooy xa nay bh’rợ k’tiêc k’bunh, lêy pay k’đơơng t’pâh apêê tươc bhrợ dự án crêê cơnh đoọng pa dưr kinh tế. T’bhlâng pa choom apêê cán bộ, công chức, viên chức vêy trình độ dal crêê cơnh lâng c’lâng xa nay 4.0 đoọng bhr’lậ pazêng râu bha ar bha tơ hành chính. Pa dưr dal c’năl âng apêê đảng viên, đhanuôr ooy râu chr’năp coh bh’rợ bhrợ pa dưr thành phố, bhrợ t’vaih c’rơ đoọng xay bhrợ liêm xang pazêng xa nay bh’rợ vêy ta xay moon.”

Ting cơnh t’cooh Nguyễn Đình Trung- Bí thư Tỉnh uỷ Đắk Lắk, coh Kết luận số 67 âng Bộ Chính trị c’moo 2019 ơy xay moon ghít bh’rợ quy hoạch pa dưr tươc c’moo 2030, cr’noọ bh’rợ tươc c’moo 2045, thành phố Buôn Ma Thuột, thành phố bha lâng tỉnh Đắk Lắk năc dưr vaih đô thị bha lâng coh zr’lụ Tây Nguyên, ting c’lâng bh’rợ: liêm pr’hay, t’mêê lâng vêy chr’năp pr’hay văn hoá. Đoọng xay bhrợ crêê cơnh cr’noọ bh’rợ n’nâu, coh pazêng c’moo ahay Đảng lâng Nhà nước ơy k’rong k’zệt r’bhâu tỷ đồng bhrợ pa dưr pazêng công trình bha lâng cơnh: C’lâng Hồ Chí Minh lươt ooy Đắk Lắk, Bệnh viện đa khoa zr’lụ Tây Nguyên, c’lâng n’đăh Đông, Tây, bhrợ t’bhưah Cảng hàng khống Buôn Ma Thuột… ting pa dưr k’rơ lâh mơ thành phố ng’moon la lay công cơnh zr’lụ Tây Nguyên moon zazum. T’cooh Nguyễn Đình Trung xay moon: “Tr’nơơp, năc t’bhlâng quy hoạch Buôn Ma Thuột crêê cơnh lâng quy hoạch âng tỉnh lâng prang k’tiêc k’ruung, ting n’năc pazum đh’rưah nhâm mâng lâng quy hoạch zazum ooy xay dựng công cơnh quy hoạch k’tiêc k’bunh coh cr’chăl ha y. Râu bơr cậ, năc t’bhlâng k’rong bhrợ pa dưr Buôn Ma Thuột prang zập n’đăh, nhâm mâng prang zập xa nay bh’rợ. Xang n’năc, năc t’bhlâng pa dưr c’rơ lâng pa dưr c’rơ tơợ lơơng năc đợ râu k’rong bhrợ tơợ trung ương đoọng t’bhlâng pa dưr pazêng dự án bha lâng, g’đéch đhr’năng bâc ooy, ting t’ngay bhrợ Buôn Ma Thuột dưr vaih đô thị bha lâng zr’lụ Tây Nguyên. Lâng g’luh 4, pa dưr pr’ăt tr’mông coh vel đong thành phố Buôn Ma Thuột ting cơnh c’lâng bh’rợ tr’xăl t’mêê bh’rợ pa dưr pr’ăt tr’mông, t’bhlâng pa dưr ooy râu liêm choom lâh mơ, bhr’lậ pa dzooc tỷ trọng pa dưr công nghiệp./.”

Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk):

Trên đường xây dựng thành phố “hiện đại, văn minh và bản sắc”

          PV Tuấn Long

         Rạng sáng ngày 10/03/1975, các mũi quân chủ lực của quân đội ta đồng loạt nổ súng tấn công vào căn cứ địa Mai Hắc Đế và các cứ điểm quân sự ở thị xã Buôn Ma Thuột (nay là thành phố Buôn Ma Thuột) của địch và nhanh chóng giành thắng lợi, mở ra chiến thắng Buôn Ma Thuột lịch sử làm bản lề tiến tới giải phóng hoàn toàn Miền Nam thống nhất đất nước. Sau 47 năm giải phóng, Buôn Ma Thuột đã lột xác theo hướng “hiện đại, văn minh, và bản sắc”, trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. 

        Đại tá Nguyễn Xuân Thụ, 67 tuổi, thành viên Trung Đoàn 25 Quân giải phóng Trung Trung Bộ trực tiếp tham gia chiến đấu chiến dịch Tây Nguyên năm 1975, bây giờ trở thành công dân thành phố mà ông tham gia giải phóng. Thăm khu tổng kho Mai Hắc Đế, phường Tân Thành, ông chia sẻ, sau chiến tranh khu vực này bị bom đạn cày xới, dân cư sinh sống thưa thớt. Nhưng hiện nay, Mai Hắc Đế đã trở thành khu phố sầm uất, hiện đại, giao thương tấp nập. Địa danh Mai Hắc Đế cũng đã trở thành Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Ông Thụ hồi tưởng: “Trung Đoàn 25 chúng tôi nhận nhiệm vụ đánh chặn cắt đường 21 (tức quốc lộ 26 từ Buôn Ma Thuột đi Nha Trang bây giờ). Đơn vị chúng tôi đánh chặn trên cao điểm đồi 519, phía Bắc thị trấn huyện M’Đrắk, đấy là chốt Bảo An. Chúng ta nổ súng từ sáng sớm 5/3, để mở đầu chiến dịch chuẩn bị tấn công thị xã Buôn Ma Thuột. Vào sáng sớm 10/3, đội hình chính của Quân giải phóng là Sư Đoàn 320 đánh trực diện vào khu vực Mai Hắc Đế sau đó chiếm toàn Buôn Ma Thuột; còn Sư Đoàn 10 thì tập trung đánh chặn căn cứ địa Đức Lập (huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông ngày nay), đến tối 11/3 thì các đơn vị quân giải phóng đã làm chủ được trận địa. Chiến dịch Tây Nguyên thắng lợi hoàn toàn”.

        Từ một thị xã bị chiến tranh tàn phá, sau 47 năm hình thành phát triển, đến nay Buôn Ma Thuột đã và đang trở thành thành phố năng động, hiện đại, giàu bản sắc văn hóa. Đời sống của người dân được nâng lên, cơ sở hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, môi trường sống… ngày càng được cải thiện. Già làng Y Siu Byă ở buôn M’Đúk, phường Ea Tam cho biết: “Trước kia đời sống của bà con còn vất vả, khó khăn nhưng sau được Đảng và Nhà nước quan tâm thì dần được cải thiện. Hiện nay đường sá trong buôn được bê tông hóa hết rồi, 100% người dân đã có điện lưới sử dụng, 95% được dùng nước sạch. Khu vực buôn thì cũng có trường học, trạm y tế, nhà trẻ và nhà văn hóa cộng đồng để sinh hoạt. Các hộ dân đều có xe máy, thậm chí nhiều hộ đã sắm được ô tô…”

        Buôn Ma Thuột là đô thị đông dân nhất khu vực Tây Nguyên. Thành phố hiện có gần 380 nghìn dân, trên 40 dân tộc anh em cùng sinh sống. Về cơ sở hạ tầng giao thông, hiện thành phố đã có cảng hàng không nội địa và đang hướng đến các đường bay quốc tế; Hệ thống đường giao thông nội đô, vành đai Đông, Tây bao quanh thành phố được kiện toàn; Hạ tầng giáo dục, y tế ngày càng phát triển; 8 xã của thành phố cũng đã hoàn thành mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; thu nhập bình quân đầu người của thành phố đạt gần 100 triệu đồng trong năm 2021; Tốc độ tăng trưởng bình quân 5 năm qua luôn đạt mức 11 – 12%/năm. Ông Từ Thái Giang – Bí Thư Thành ủy Buôn Ma Thuột chia sẻ, để xây dựng Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên, các cấp ngành đang xây dựng và triển khai các cơ chế phù hợp phát triển theo từng giai đoạn: “Thành phố đang tích cực tháo gỡ những điểm nghẽn về lĩnh vựa đất đai, lựa chọn thu hút nhà đầu tư dự án phù hợp để phát triển kinh tế. Đẩy mạnh đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ cao theo kịp xu hướng 4.0 để cải cách các thủ tục hành chính. Nâng cao nhận thức của đội ngũ đảng viên, quần chúng nhân dân về nhận thức tầm quan trọng trong việc xây dựng phát triển thành phố, tạo động lực hoàn thành nhiệm vụ đề ra.”

        Theo ông Nguyễn Đình Trung - Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, trong Kết luật số 67 của Bộ Chính trị năm 2019 chỉ rõ việc quy hoạch phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, thành phố Buôn Ma Thuột, thủ phủ của tỉnh Đắk Lắk sẽ trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên, theo hướng “văn minh, hiện đại và giàu bản sắc văn hóa.” Để thực hiện mục tiêu này, những năm qua Đảng và Nhà nước đã đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng xây dựng các công trình trọng điểm như: Đường Hồ Chí Minh qua Đắk Lắk, Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên, đường vành đai tránh Đông, Tây, nâng cấp mở rộng Cảng hàng không Buôn Ma Thuột…góp phần thúc đẩy phát triển mạnh mẽ thành phố nói riêng cũng như vùng Tây Nguyên nói chung. Ông Nguyễn Đình Trung cho biết. “Thứ nhất, cần tập trung quy hoạch Buôn Ma Thuột phù hợp với quy hoạch của tỉnh và cả nước, đồng thời phối hợp chặt chẽ quy hoạch tổng thể về xây dựng cũng như quy hoạch đất đai trong giai đoạn tới. Thứ hai, cần tập trung đầu tư phát triển Buôn Ma Thuột toàn diện, bền vững toàn diện trên mọi lĩnh vực. Tiếp đến, cần phất huy nội lực và huy ngoại lực là nguồn đầu tư từ trung ương để tập trung phát triển các dự án trọng điểm, tránh dàn trải, từng bước biến Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. Và thứ tư, phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột trên cơ sở đổi mới mô hình phát triển kinh tế, chú trọng phát triển có chiều sâu, cơ cấu phải tăng dần tỷ trọng phát triển công nghiệp…”./.