Nghị định 67 c’moo 2014 âng Chính phủ ooy muy bơr chính sách pa dưr thủy sản bơơn lêy năc râu liêm choom bhlâng, tu 95% zên bhrợ bhuông nam tơợ zên vă Ngân hàng thương mại, lãi suất t’đui đoọng 1%, ngân sách pay đoọng chroot lãi suất 6%. Bêl lêy cớ bh’rợ lươt biển, bâc boop p’rá xay moon, năc doó vêy la lâh p’jơh bêl coh muy cr’chăl căh mơ đanh pa zêng 28 tỉnh, thành phố truih toor biển đh’rưah xay bhrợ bhuông nam? Coh bêl đêêc, bhuông nam năc t’mêê t’mô bhlâng cơnh lâng đha nuôr bơơn a chông  axiu, bâc ngai căh âi vêy năl cơnh k’đhơợng lêy, đươi dua, bâc c’moo tr’nơơp, c’la bhuông lâng apêê pa bhrợ coh bhuông vêy tơơp năl lâng bh’rợ k’đhơợng đươi bhuông tu cơnh đêêc lươt t’bơơn căh vêy bhnơơn bâc. Pa bhlâng da dô bêl bâc đha nuôr bhrợ bhuông nam 67 zêng năc ma nưih t’bach coh bh’rợ bơơn a chông a xiu, âi looih bh’rợ lươt biển, ting bhrợ cha liêm choom năc nâu câi dưr vaih apêê  nợ bâc ơl, bil bal cr’van cr’bhố. Đoọng pa dưr bh’rợ bơơn a xiu nhâm mâng, kiêng vêy râu pa dưr mr’cơnh ooy pr’đươi pr’dua, kỹ thuật lâng ma loon pa bhrợ ta têng căh vêy năc muy ăt bhrợ bhr’lâ pr’đươi pr’dua.

T’cooh Tạ Quang Ngọc, bêl a hay Bộ trưởng Bộ Thủy sản moon ghit, râu lêt âng hêê năc đoo muy k’rang bhrợ bhuông bha măc, máy k’rơ năc k’rang tươc bh’rợ ng’cơnh lươt t’bơơn:“Acoon bhuông t’mêê n’đhang cơnh k’đhơợng bhrợ âng hêê năc ty, cơnh đêêc ng’cơnh choom bhrợ têng liêm choom. Muy coh xa nay đoọng bhrợ bhr’lâ Nghị định 67, ting acu năc kiêng vêy cơ chế xay bhrợ bhr’lâ râu căh pr’đoọng. Tổng cục Thủy sản lâng Bộ Nông nghiệp choom đh’rưah lâng apêê tỉnh đoọng xay moon c’lâng bh’rợ bhrợ bhr’lâ bh’rợ n’nâu.”

Lêy muy cơnh pa zêng, t’piing lâng apêê chính sách l’lăm a hay, Nghị định 67 âng Chính phủ vêy cơ chế zooi đoọng k’rơ lâng zâp prang đoọng pa dưr ngành thủy sản. Xang k’noọ 8 c’moo xay bhrợ, Nghị định 67 âi pa căh nâu đoo năc chủ trương crêê liêm ooy cr’noọ xa nay hiện đại hóa c’bhuh bhuông t’bơơn ch’ngai toor, tr’nơơp đơơng chô bh’nơơn liêm choom la lua. Bâc c’la bhuông 67 t’bơơn liêm choom, chroot nợ crêê t’ngay c’xêê. N’đhơ cơnh đêêc, coh cr’chăl xay bhrợ âi căh mă k’dâng lưch đợ râu căh pr’đoọng lâng căh âi loon xay bhrợ bhr’lâ đhr’năng t’mêê dưr vaih. Pa đhang cơnh, bêl lêy bhuông a xiu muy bơr vel đong lum căh pr’đoọng, hư zơch, đha nuôr bơơn achông axiu căh chroot nợ crêê ting t’ngay c’xêê cr’đơơng tươc nợ môp, muy bơr đha nuôr bơơn a chông a xiu n’lơơng n’đhơ  t’bơơn vêy liêm choom năc vêy loom đương g’nưm, căh tộ chroot nợ công căh âi vêy chế tài xay bhrợ liêm rơợng. Tơợ đêêc, bâc đha nuôr bơơn a chông a xiu moon, acoon bhuông 67 năc âng Nhà nước, t’bơơn căh liêm choom năc vêy Nhà nước k’rang xay bhrợ. T’cooh Trần văn Phúc, Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Pa dưr vel bhươl tỉnh Bình Định moon, đha nuôr bơơn a chông a xiu choom năl acoon bhuông năc cr’van âng đay năc vêy vaih trách nhiệm chroot nợ, bơơn k’đhơợng zư acoon bhuông lươt t’bơơn ch’ngai toor.“Nâu đoo công năc muy pr’hoc đoọng brương tr’nu vêy bâc chính sách pa dưr thủy sản, ahêê vêy vaih Nghị định 17 zooi đoọng muy chu xang k’rong bhrợ. Đha nuôr bơơn achông a xiu acoon bhuông m’mơ bâc zên năc a đay zooi đoọng m’mơ, năc xang, pa bhlâng ghit. Brương tr’nu, apêê chính sách, tu cơnh đêêc bhrợ pa dưr đhị pr’đơợ cơnh đêêc năc vêy chô đơơng bh’nơơn dal.”

Bâc c’la bhuông nam nợ Ngân hàng đoọng năl, cơnh lâng c’lâng bh’rợ chroot nợ âng apêê Ngân hàng đươi dua xooc đâu năc pa bhlâng k’đhap ha đha nuôr bơơn a chông a xiu p’zay k’dhơợng bhrợ đanh. Bhuông nam zên vă pa bhlâng bâc, chroot nợ coh cr’chăl 16 c’moo, zâp quý, c’la bhuông năc chroot zên vă lâng lãi tơợ lâh 300 ưc đồng. Ting hợp đồng, ha dang chroot crêê t’ngay c’xêê, c’la bhuông vêy bơơn lãi suất 1% n’đhang năc đhêêng muy quý căh mă chroot năc đơơh dzang ooy nợ môp, năc chroot lãi suất thương mại 7%.

T’cooh Nguyễn Trà Dương, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Bình Định đoọng năl, Ngân hàng xay moon đoọng vă năc choom vêy pa chô zên nợ n’đhang xooc đâu chr’năp pa chô nợ năc đệ. Bêl thi hành án, đợ acoon bhuông n’năc xay bhrợ ng’cơnh công năc râu xa nay bha lâng, căh vêy thi hành án năc Ngân hàng công căh bơơn pa chô râu lâng acoon bhuông xang bêl pa câl cớ đươi dua ooy cr’noọ la lay râu. Tơợ a hay, Ngân hàng đoọng vă căh choom ch’mêêt đợ mơ pa chô âng đha nuôr t’bơơn a chông coh biển, căh bơơn năl ghit t’bơơn vêy choom căh? Đha nuôr năc ăt xay truih bil bal zêng năc Ngân hàng công căh năl. T’cooh Nguyễn Trà Dương moon, nâu đoo năc râu căh âi liêm choom, kiêng vêy quy chế pa zum bhrợ coh k’đhơợng lêy t’bơơn âng bhuông a xiu bhlưa c’la bhuông, chính quyền vel đong, cơ quan chức năng lâng Ngân hàng, vêy cơnh đêêc năc vêy mă trông dâc đợ acoon bhuông nam bhrợ ting Nghị dịnh 67:“Xa nay k’đhơợng lêy lâng bơơn ch’mêêt lêy đợ zên, a chông a xiu âng đha nuôr t’bơơn năc ngân hàng căh vêy choom bhrợ, kiêng vêy râu moot bhrợ âng chính  vel đong. Bêl đêêc, đha nuôr căh choom moon năc căh vêy zên, ngân hàng công vêy pr’đơợ đoọng xay moon đợ mơ bơơn zên âng đhr’năng mă chroot zên nợ.”

C’lâng bh’rợ trông dâc bhuông nam 67 z’lâh đhr’năng k’đhap xooc đâu?. L’lăm, kiêng vêy cơ chế xay bhrợ râu căh pr’đoọng la lay zên vă bhrợ bhuông ting Nghị định 67 đoọng đươi dua za zum ha c’bhuh Ngân hàng. Nâu đoo năc muy coh bâc c’lâng bh’rợ bơơn apêê vel đong ay moon lâng Chính phủ, bộ, ngành Trung ương trưah đoọng ha bhuông 67. Tu ha dang đơc đanh, bhuông đơơh hư lâng ting t’ngay ting bhrợ bil bal bâc ha dha nuôr lâng Ngân hàng. N’đăh Ngân hàng công choom ra pă cớ đợ zên nợ, t’đui đoọng pay pa chô zên vă l’lăm, pay lãi t’tun đoọng pa xiêr râu k’đhap chroot nợ cơnh lâng c’la bhuông vă zên. Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr vel bhươl công đơơh vêy bha ar k’đươi apêê doanh nghiệp pa câl bảo hiểm t’bhlâng pa câl bảo hiểm cơnh lâng bhuông a xiu, g’đach đhr’năng căh tộ pa câl căh câ năc pa căh t’vêy cơnh lâng chr’năp bảo hiểm đệ bâc lâh mơ t’piing lâng chr’năp acoon bhuông, g’đach bil bal ha đha nuôr lâng Ngân hàng bêl bhuông lum căh pr’đoọng.

T’cooh Nguyễn Văn Trung, Vụ trưởng Vụ Khai thác Thủy sản, Tổng cục Thủy sản âng Bộ Nông nghiệp lâng Pa dưr vel bhươl đoọng năl, đơn vị âi xay moon đoọng ha Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr vel bhươl pa căh ooy Chính phủ dự thảo Nghị định t’mêê đoọng trưah bhlêh đợ zr’năh k’đhap cơnh lâng bhuông 67. Ting t’cooh Trung, dự thảo Nghị định t’mêê bhrợ têng ting c’lâng vêy ga vịng nợ, n’tool nợ, ra pă lêy cớ nợ, k’đhơợng zư  c’bhuh nợ cơnh lâng c’la bhuông căh chroot crêê nợ tu căh mă cơnh: bhuông hư, ha vooh, clêch… Cơnh lâng chính sách đào tạo vêy chroot 100% zên đào tạo kỹ thuật k’đhơợng bhrợ bhuông, thuyền trưởng, máy trưởng…, ha dưr dal trình độ ha đha nuôr. Chính sách bảo hiểm a chăc bhuông công bhrợ bhr’lâ ha dưr dal mơ zooi đoọng tơợ 50% xooc đâu dzooc 70%, pa xiêr râu k’đhap ha c’la bhuông. Chính sách bhrợ pa liêm bhuông bơơn xăl  bh’rợ zooi đoọng, bêl ooy bhuông đăng kiểm xang vêy zooi đoọng 1 chu đoọng pa xiêr bh’rợ bhrợ bha ar pa tơ.

N’đăh quy định tr’xăl c’la bhuông 67, t’cooh Nguyễn Văn Trung, Vụ trưởng Vụ Khai thác thủy sản, Tổng cục Thủy sản Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr vel bhươl đoọng năl, cr’chăl tươc vêy bơơn bhrợ bhr’lâ đhị pr’đơợ năc c’la bhuông t’mêê đương đơp acoon bhuông 67 ty công bơơn UBND tỉnh, thành phố ơơi đoọng cơnh tơơp bhrợ t’mêê./.

LOẠT PHÓNG SỰ:

TÀU VỎ THÉP 67: THUYỀN TO, THIỆT HẠI KÉP

Bài 3: Cần sớm có chính sách “cứu tàu 67”

              Đình Thiệu – Thành Long – Vinh Thông/VOV miền Trung

        Trong các chương trình trước, Đài Tiếng nói Việt Nam đã phát 2 bài trong loạt phóng sự “Tàu vỏ thép 67: Thuyền to, thiệt hại kép” của Nhóm PV thường trú tại khu vực miền Trung. Nội dung các bài viết nêu lên thực trạng tàu vỏ thép với những khoản nợ khó trả, khó đòi. Khi chủ tàu vỡ nợ, cả Ngân hàng và ngư dân đều chịu thiệt. Ngân hàng thu hồi nợ khó khăn, ngư dân mất tàu, thậm chí có người mất luôn nhà ở. Số chủ tàu vỏ thép 67 vỡ nợ tại các địa phương buộc phải thi hành án vẫn còn tăng lên. Một chủ trương đồng hành với ngư dân vươn khơi bám biển nay đã bộc lộ nhiều bất cập. Có cách nào để cứu những con tàu vỏ thép 67?

        Nghị định 67 năm 2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản được xem là ưu việt, bởi 95% vốn đóng tàu vỏ thép từ vốn vay Ngân hàng thương mại, lãi suất ưu đãi 1%, ngân sách cấp bù lãi suất 6%. Khi nhìn lại hành trình vươn khơi, nhiều ý kiến cho rằng, liệu có quá vội vàng khi trong một thời gian ngắn cả 28 tỉnh, thành phố ven biển đều đồng loạt triển khai đóng tàu vỏ thép?. Trong khi đó, Tàu vỏ thép quá mới mẻ đối với ngư dân, nhiều người chưa có kinh nghiệm quản lý, sử dụng, những năm đầu, chủ tàu và thuyền viên mới làm quen với cách vận hành tàu nên đánh bắt không hiệu quả. Thật xót xa khi nhiều ngư dân đóng tàu vỏ thép 67 đều là người giỏi nghề, có kinh nghiệm đi biển, từng làm ăn hiệu quả nay trở thành con nợ xấu, phá sản. Để phát triển nghề cá bền vững, cần có sự phát triển đồng bộ về phương tiện, kỹ thuật và cả ý thức lao động chứ không chỉ nâng cấp mỗi phương tiện.

        Ông Tạ Quang Ngọc, nguyên Bộ trưởng Bộ Thủy sản khẳng định, sai lầm của chúng ta là chỉ lo đóng tàu to máy lớn mà không lo phương án đánh bắt:“Con tàu mới nhưng cách quản lý của chúng ta cũ thì làm sao hiệu quả được. Một trong vấn đề để khắc phục Nghị định 67, tôi nghĩ rằng cần có cơ chế xử lý khắc phục rủi ro. Tổng cục Thủy sản và Bộ Nông nghiệp nên cùng với các tỉnh để bàn giải pháp tháo gỡ việc này.”

        Nhìn một cách tổng thể, so với các chính sách trước đây, Nghị định 67 của Chính phủ có cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ và toàn diện để phát triển ngành thủy sản. Sau gần 8 năm triển khai, Nghị định 67 đã chứng minh đây là chủ trương đúng đắn về mục tiêu hiện đại hóa đội tàu đánh bắt xa bờ, bước đầu mang lại hiệu quả nhất định. Nhiều chủ tàu 67 đánh bắt hiệu quả, trả nợ đúng hạn. Thế nhưng, trong quá trình triển khai đã không lường hết những rủi ro và chưa kịp thời xử lý tình huống mới phát sinh. Ví như, khi thấy tàu cá một số địa phương gặp trục trặc, hỏng hóc, ngư dân không trả nợ theo lộ trình dẫn đến nợ xấu, một số ngư dân khác dù đánh bắt có hiệu quả lại có tư tưởng ỷ lại, chây ì trả nợ vẫn không có chế tài xử lý triệt để. Từ đó, nhiều ngư dân cho rằng, con tàu 67 là của Nhà nước, đánh bắt không hiệu quả có Nhà nước lo xử lý. Ông Trần Văn Phúc, Giám đốc Sở Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định cho rằng, ngư dân phải xác định con tàu là tài sản của mình thì mới có trách nhiệm trả nợ, giữ được con tàu vươn ra khơi xa:“Đây cũng là một bài học để sau này có nhiều chính sách phát triển thuỷ sản, chúng ta mới có Nghị định 17 hỗ trợ một lần sau đầu tư. Ngư dân đóng con tàu bao nhiêu tiền thì mình hỗ trợ bao nhiêu là xong, rất rõ ràng. Sau này, các chính sách, nên xây dựng trên nền tảng như vậy thì mới mang lại hiệu quả.”

        Nhiều chủ tàu vỏ thép mắc nợ Ngân hàng cho biết, với phương án trả nợ mà các Ngân hàng áp dụng như hiện nay sẽ rất khó cho ngư dân cầm cự được lâu. Tàu vỏ thép vốn vay quá lớn, trả nợ trong vòng 16 năm, mỗi quý, chủ tàu phải trả nợ gốc và lãi từ trên 300 triệu đồng. Theo hợp đồng, nếu trả đúng hạn, chủ tàu mới được hưởng lãi suất ưu đãi 1% nhưng chỉ cần một quý không trả được thì lập tức chuyển sang nợ xấu, phải chịu lãi suất thương mại 7%.

        Ông Nguyễn Trà Dương, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh tỉnh Bình Định cho biết, Ngân hàng xác định cho vay thì phải có thu hồi nợ nhưng hiện nay giá trị thu hồi nợ quá thấp. Khi thi hành án, những con tàu đó xử lý như thế nào cũng là vấn đề mấu chốt, chứ không phải thi hành án mà Ngân hàng cũng không thu lại được gì và con tàu sau khi bán đấu giá lại sử dụng vào mục đích khác. Lâu nay, Ngân hàng cho vay không giám sát được nguồn thu nhập của ngư dân đánh bắt trên biển, không nắm rõ đánh bắt có hiệu quả hay không?. Ngư dân cứ báo lỗ thì Ngân hàng cũng không thể biết. Ông Nguyễn Trà Dương cho rằng, đây chính là lỗ hổng cần phải có quy chế phối hợp trong quản lý đánh bắt của tàu cá giữa chủ tàu, chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và Ngân hàng, có như vậy mới cứu được những con tàu vỏ thép đóng theo Nghị định 67:“Vấn đề quản lý và giám sát được dòng tiền, nguồn hải sản của ngư dân đánh bắt về thì ngân hàng không xác định được, cần có sự vào cuộc của chính quyền địa phương. Lúc đó, ngư dân không thể nói là không có nguồn tiền, ngân hàng cũng có cơ sở để xác định nguồn thu có khả năng thu hồi.”

        Giải pháp nào cứu tàu vỏ thép 67 thoát khỏi vòng luẩn quẩn?. Trước mắt, cần có cơ chế xử lý rủi ro đặc thù riêng vốn vay đóng tàu theo Nghị định 67 để áp dụng chung cho hệ thống Ngân hàng. Đây là một trong những giải pháp được các địa phương kiến nghị, đề xuất với Chính phủ, bộ, ngành Trung ương tháo gỡ cho tàu 67. Bởi nếu để lâu, tàu nhanh xuống cấp và hư hỏng càng gây thiệt hại cho cả ngư dân và Ngân hàng. Phía Ngân hàng cũng nên cơ cấu lại khoản nợ, ưu tiên thu hồi nợ gốc trước, thu lãi sau để giảm áp lực trả nợ đối với chủ tàu vay vốn. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cũng sớm có văn bản đề nghị các doanh nghiệp bán bảo hiểm tiếp tục bán bảo hiểm đối với tàu cá, tránh hiện tượng từ chối bán hoặc chỉ bán tượng trưng với giá trị bảo hiểm thấp hơn nhiều so với giá trị con tàu, tránh thiệt hại cho ngư dân và Ngân hàng khi tàu gặp rủi ro, tai nạn.

        Ông Nguyễn Văn Trung, Vụ trưởng Vụ Khai thác Thủy sản, Tổng cục Thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, đơn vị đã tham mưu cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trình Chính phủ dự thảo Nghị định mới để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đối với tàu 67. Theo ông Trung, dự thảo Nghị định mới xây dựng theo hướng sẽ khoanh nợ, giãn nợ, cơ cấu lại nợ, giữ nguyên nhóm nợ đối với chủ tàu không trả đúng nợ do nguyên nhân bất khả kháng như: tàu bị hỏng, đâm va, chìm… Đối với chính sách đào tạo sẽ chi trả 100% kinh phí đào tạo kỹ thuật điều khiển tàu, thuyền trưởng, máy trưởng...,nâng cao trình độ cho ngư dân. Chính sách bảo hiểm thân vỏ tàu cũng điều chỉnh nâng mức hỗ trợ từ 50% hiện tại lên 70%, giảm gánh nặng cho chủ tàu. Chính sách duy tu tàu cá được sẽ thay đổi hình thức hỗ trợ, khi nào tàu đăng kiểm xong sẽ  hỗ trợ 1 lần để giảm bớt thủ tục giấy tờ.

        Về quy định chuyển đổi chủ tàu 67, ông Nguyễn Văn Trung, Vụ trưởng Vụ khai thác Thủy sản, Tổng cục Thủy sản Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, thời gian tới sẽ được điều chỉnh trên cơ sở là chủ tàu mới tiếp nhận con tàu 67 cũ cũng được UBND tỉnh, thành phố xét duyệt như ban đầu đóng mới./.