Cơnh lalăm ahay, amoó Hồ Thị Thanh Tỏa, ặt coh vel Tà Lang, chr’val Hòa Bắc, chr’hoong Hòa Vang bơơn Nhà nước đoọng 5hecta k’tiếc choh crâng. Đươi vêy choom choh bhrợ, k’rang lêy nắc crâng keo ha dưr liêm. Hân noo pay bh’nơơn c’moo đâu, pr’loọng đong amoó Tỏa vêy pa chô mơ 350 ức đồng. Amoó Tỏa đoọng năl, đươi vêy choh crâng, tr’mông âng pr’loọng đong nắc ơy z’zăng lâh, vêy zên choh bhrợ đong ặt liêm mâng, câl xe máy, ti vi lâng zập pr’đươi coh đong. Xọoc đâu, amoó Hồ Thị Thanh Tỏa dzợ t’pâh, pa choom đhanuôr coh zr’lụ vêy đhanuôr Cơ Tu ting pa dưr crâng. “Đhanuôr Cơ Tu zr’năh k’đhap pa bhlầng, vêy dự án âng Nhà nước pa đớp đoọng ha k’tiếc, pa đớp đoọng ha crâng ha đhanuôr bhrợ têng cha. R’dợ pa dưr pr’ặt tr’mông ha dưr lâh mơ. Nắc ma nuyh Cơ Tu buôn t’pâh, xay moon đoọng ha đhanuôr pa zay choh pa dưr crâng, oó dzợ vaih đha rựt. Coh c’moo t’tun đâu nắc đong zi lêy choh n’loong pay bha lầng ga mắc.”

        Nâu kêi, k’nặ 200 pr’loọng đhanuôr Cơ Tu đhị chr’val Hòa Bắc ơy vêy tr’mông ha dưr z’zăng lâh đươi vêy pa dưr crâng. Đhanuôr Cơ Tu coh đâu doó dzợ pa hư crâng a bhuy đoọng  bhrợ ha rêê, ơy choom bhrợ cha, pa dưr ca van coh đhăm k’tiếc âng vel đong đay. Anoo Nguyễn Văn Lâm, ặt đhị chr’val Hòa Bắc đoọng năl, bêl ơy vêy zên bhrợ cha nắc tr’mông tr’meh cung tệêm ngăn lah, pr’loọng đong lêy xăl choh keo pay bha lầng ga mắc. “Xọoc đâu, crâng dưr liêm, bơr pêê pr’loọng đong ơy pay bh’nơơn k’nặ 300 ức đồng, cung vêy rau cha, ra đơcs. Đăn đâu, vêy c’lâng xa nay t’pâh đhanuôr choh crâng n’loong pay bha lầng ga mắc, t’vaih pr’đơợ đoọng ha đhanuôr ha dưr đanh mâng lâh mơ t’ping lâng choh keo đhị cr’chăl ếp. Coh n’loong pay bha lầng ga mắc nắc vêy pa chô  bh’nơơn dal lâh mơ.”

        Chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng vêy lâh 17 r’bhầu hecta k’tiếc crâng bhrợ têng cha. Lâh mơ chính sách t’đui đoọng âng Nhà nước cơnh lâng đhanuôr, chính quyền vel đong ta luôn t’vaih zập pr’đơợ lâng zooi rau liêm choom bhlầng đoọng ha đhanuôr vêy pr’đơợ bhrợ têng cha, pa dưr pr’ặt tr’mông. Bấc pr’loọng đong đhanuôr bơơn vặ zên t’đui đoọng, đoọng pa dưr pr’ặt tr’mông lâng k’rong choh crâng, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr ơy ha dưr bơơn lêy. Zập hân noo pay bh’nơơn keo, vêy pr’loọng pa chô tơợ 200-400 ức đồng. T’cooh Hồ Phú Thanh, Phó Chủ tịch UBND chr’val Hòa Bắc, chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng đoọng năl, tơợ vêl vêy chính sách pa đớp k’tiếc, pa đớp crâng âng Nhà nước, đhanuôr ơy bơơn đớp k’tiếc, pa zay choh crâng: “Tơợ bhiệc xăl pr’đươi k’tiếc tơợ bhrợ ha rêê đoọng choh crâng, choh tơơm keo nắc nâu kêi bấc pr’loọng đong đhanuôr ơy vêy pr’ặt tr’mông ha dưr liêm lâh. Bấc đhanuôr ơy xăl tơợ choh tơơm keo đoọng pay n’loong bha lầng ga mắc, vel đong ơy zooi đhanuôr đoọng k’rong pa dưr choh n’loong pay bha lầng ga mắc.”

       T’mêê đâu bhlầng, UBND thành phố Đà Nẫng pa căh chính sách zooi, t’pâh đhanuôr choh crâng pay n’loong ga mắc. Nâu kêi ơy vêy 41 tổ chức, pr’loọng đong đhanuôr ting pâh choh crâng pay bha lầng ga mắc lâng đhăm bhưah k’nặ 800 hecta. T’cooh Trần Viết Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xơc vel bhươl thành phố Đà Nẵng đoọng năl: Đoọng chính sách pa dưr choh crâng  pay n’loong ga mắc bơơn tước ha đhanuôr lâng tệêm ngăn cơnh bh’rợ ta moon pa gluh, Sở k’đươi moon lâng UBND thành phố pa zưm c’lâng xa nay đoọng bhrợ dự án zooi bấc g’luh. Ting đêêc, g’luh 1 nắc thành phố đơcs lâh 5 tỷ đồng zooi đhanuôr choh crâng pay n’loong ga mắc. “Ting cơnh Nghị quyết 254 âng HĐND thành phố đăh chính sách zooi choh crâng pay n’loong ga mắc coh vel đong Đà Nẵng. Coh g’luh nâu  nắc bhrợ têng kế hoạch đoọng pa căh ha UBND lêy zooi g’luh 1, choh t’mêê 12 ức hecta, xăl nắc 8 ức hecta. Lalăm a hay, dâng 4 tước 5 c’moo pay bh’nơơn muy chu, nâu kêi nắc choh crâng pay n’loong ga mắc dâng 10 c’moo pay bh’nơơn muy chu, lêy bh’nơơn pa chô k’nặ 2 chu./.”

Đồng bào Cơ Tu đổi thay nhờ trồng rừng

                                              PV Tuyết Lê- VOV miền Trung

        Mấy năm nay, nhiều hộ đồng bào Cơ Tu ở xã miền núi Hoà Bắc, huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng đầu tư trồng rừng, mang lại nguồn thu đáng kể, giúp bà con vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, bà con chủ yếu trồng rừng keo nguy cơ xói mòn đất, môi trường bị xâm hại. Gần đây, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân trồng rừng gỗ lớn hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích, giúp người dân vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ môi trường.

        Trước đây, chị Hồ Thị Thanh Toả, ở thôn Tà Lang, xã Hoà Bắc, huyện Hoà Vang nhận diện tích khoán của Nhà nước để trồng 5 héc ta đất rừng. Nhờ áp dụng kỹ thuật vào trồng, chăm sóc nên khu rừng keo đã phát triển tốt. Vụ khai thác năm nay, gia đình chị Toả thu về khoảng 350 triệu đồng. Chị Toả cho biết, nhờ trồng rừng, gia đình giờ đã ổn định hơn, có tiền làm nhà và mua sắm xe máy, ti vi, các vật dụng cần thiết trong gia đình. Hiện nay, chị Hồ Thị Thanh Toả còn vận động, hướng dẫn bà con vùng đồng bào cơ Tu phát triển kinh tế rừng.“Đồng bào Cơ Tu rất khó khăn, có dự án của Nhà nước giao đất, giao rừng cho bà con phát triển kinh tế tăng hiệu quả, từng bước ngày càng đi lên. Là người Cơ Tu vận động và tuyên truyền người dân trồng rừng, không có những hộ nghèo, đói. Trong năm mới gia đình chuyển sang trồng cây gỗ lớn, gỗ lâu năm”

        Bây giờ, gần 200 hộ đồng bào Cơ Tu ở xã Hoà Bắc có cuộc sống khấm khá hơn nhờ phát triển trồng rừng. Người Cơ Tu ở đây không còn phá rừng làm nương rẫy, biết làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Anh Nguyễn Văn Lâm, ở xã Hoà Bắc cho biết, khi đã có vốn liếng ổn định cuộc sống, gia đình đã dần chuyển từ trồng cây keo ngắn ngày sang trồng rừng gỗ lớn.“Hiện nay rừng phát triển rất tốt, một số hộ đã khai thác thu hoạch gần 300 triệu đồng, cũng có của ăn, của để. Gần đây có chủ trương khuyến khích bà con trồng rừng cây gỗ lớn, tạo điều kiện cho bà con phát triển vững hơn so với cây keo. Trồng cây gỗ lớn đạt kinh tế cao hơn.”

        Huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng có hơn 17 ngàn héc ta đất rừng sản xuất. Ngoài chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với bà con, chính quyền địa phương luôn tạo mọi điều kiện và hỗ trợ tốt nhất để người dân có điều kiện phát triển sản xuất. Nhiều hộ dân được vay vốn ưu đãi để phát triển kinh tế hộ đã đầu tư vào trồng rừng, đời sống của bà con đã thay đổi rõ rệt. Mỗi vụ thu hoạch keo, có hộ thu về từ 200 đến 400 triệu đồng. Ông Hồ Phú Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Bắc, huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng cho biết, từ khi có chính sách giao đất, giao rừng của Nhà nước, bà con đã nhận đất, tích cực trồng rừng:“Từ việc bà con chuyển đổi đất làm nương rẫy sang trồng cây keo đến hiện nay nhiều hộ gia đình đã vươn lên trong cuộc sống thoát nghèo và đặc biệt có những hộ đã vươn lên làm giàu. Một số bà con đã mạnh dạn chuyển đổi trồng cây keo sang trồng cây gỗ lớn, địa phương đã có hỗ trợ cho bà con để đầu tư phát triển trồng cây gỗ lớn.”

        Mới đây, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân trồng rừng gỗ lớn. Hiện, đã có 41 tổ chức, hộ gia đình đăng ký tham gia trồng rừng gỗ lớn với tổng diện tích gần 800 héc ta. Ông Trần Viết Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng cho biết: Để chính sách phát triển trồng rừng nguyên liệu gỗ lớn đến được với người dân và bảo đảm mục tiêu đề ra, Sở kiến nghị UBND thành phố thống nhất chủ trương phê duyệt dự án hỗ trợ thành nhiều đợt. Theo đó, đợt 1 này, thành phố dành hơn 5 tỷ đồng hỗ trợ người dân trồng rừng gỗ lớn. “Thực hiện Nghị quyết 254 của HĐND thành phố về chính sách hỗ trợ trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn Đà Nẵng. Trong đợt này xây dựng kế hoạch để trình UBND phê duyệt hỗ trợ đợt 1, trồng mới 12 triệu héc ta, chuyển hoá là 8 triệu héc ta. Trước đây khoảng 4 đến 5 năm khai thác một chu kỳ, bây giờ trồng rừng gỗ lớn khoảng 10 năm khai thác một chu kỳ thì khả năng kinh tế mang lại tăng gấp rưỡi./.”