Zr’lụ toor k’ruung Sê Pôn nắc cóh vel Duy Tân, thị trấn Lao Bảo, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị vêy 40 pr’loọng đhanuôr lâng k’noọ 16 hécta k’tiếc bhrợ ha rêê đhuốch, b’băn xoọc crêê hr’cấh ha voóh. Tước cậ hân noo túh chô, đhanuôr cóh đâu nắc ặt k’rang k’pân crêê k’ruung ta coọng p’loong đợ bhươn chr’nóh toor k’ruung.

Đhr’năng hr’cấh ha voóh toor k’ruung Sê Pôn dzợ dưr váih đhị zâp vel Vĩnh Đông, Xuân Phước, Tân Kim, Duy Tân lâng Ka Túp, thị trấn Lao Bảo, chr’hoong Hướng Hoá, n’juối ch’ngai lấh 9km. Zâp đhị hr’cấh ha voóh nắc tước đhị k’tiếc bhrợ cha âng đhanuôr cóh đâu, bhrợ váih đhị hụ hấp, vêy đhị dal tước 5 mét, bấc đhị k’tiếc ma cr’đoóh lâng xoọc vêy đhr’năng hr’cấh ha voóh. Bấc đhị k’tiếc chóh bhơi r’véh cơnh a’bhoo, a’tuông... toor k’ruung âng đhanuôr vêy đhr’năng bil pất ooy hân noo boo k’noọ tước đâu. T’coóh Trần Thanh Lộc, cóh vel Duy Tân, thị trấn Lao Bảo, chr’hoong Hướng Hoá đoọng năl: “Bêl ahay k’tiếc bhrợ têng toor k’ruung âng đhanuôr Duy Tân bhứah bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc đhr’năng hr’cấh ha voóh cr’chăl hanua, đhanuôr cắh dzợ vêy k’tiếc đoọng chóh bhrợ. đhanuôr rơơm chính quyền vel đông bhrợ pr’đơợ lêy bhrợ kè cha groong hr’cấh ha voóh đoọng đhanuôr ắt ma mung truíh c’lâng k’noong k’tiếc vêy choom pa bhrợ, chrooi pa xoọng zư lêy c’lặ t’nil lâng c’lâng bộ âng Việt Nam-Lào.”

Tỉnh Quảng Trị vêy lấh 108km c’lâng k’noong k’tiếc đăn lâng tỉnh Savannakhet k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào, ooy đâu vêy k’noọ 60km c’nắt c’lâng k’noong k’tiếc ắt truíh k’ruung Sê Pôn. Đhị c’lặ t’nil 606 lướt zi lấh vel đông thị trấn Lao Bảo lâng c’lặ t’nil 607 cóh vel đông chr’val Thanh, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị cung vêy bấc đhị c’nắt c’lâng hr’cấh ha voóh, đhr’năng hr’cấh ha voóh đhị k’noong k’tiếc bấc lấh mơ. T’coóh Lê Bá Hùng, Chủ tịch UBND thị trấn Lao Bảo, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị đoọng năl: Tu cắh liêm crêê âng pr’lúh Covid-19, đhanuôr thị trấn Lao Bảo cắh choom lướt ooy k’tiếc k’ruung Lào đoọng lêy đh’rứah bhrợ têng. Vel đông ơy k’đươi moon đhanuôr tr’xăl bh’rợ tr’nêng, pazưm lêy bhrợ đhị vel đông đoọng têêm ngăn pr’ắt tr’mung. Hân đhơ cơnh đêếc, đhr’năng hr’cấh ha voóh toor k’ruung Sê Pôn dưr váih ting t’ngay ting ga mắc, bhrợ cắh liêm crêê tước k’tiếc bhrợ cha âng đhanuôr: “Vel đông ơy k’đươi moon lâng UBND tỉnh, zâp cấp bộ, ngành Trung ương crêê tước lêy k’rong bhrợ pa dưr kè cha groong hr’cấh ha voóh truíh k’ruung Sê Pôn, đoọng têêm ngăn ha đhanuôr k’rêệm ặt pa bhrợ, têêm ngăn pr’ắt tr’mung, chrooi pa xoọng têêm ngăn an ninh zr’lụ k’noong k’tiếc.”

K’ruung Sê Pôn bấc đhị vịng văng, zr’nắh k’đhạp, hân noo boo túh chô hooi hor k’rơ bhlâng, bhrợ hr’cấh ha voóh toor k’ruung lâng tr’xăl c’lâng đác hooi. Xoọc đâu, tơợ zr’lụ hr’cấh ha voóh tước c’lặ t’nil Quốc giới 606, 607 dzợ mơ 4m, bhrợ đhanuôr, c’bhúh chức năng lâng chính quyền vel đông k’rang bhlâng. Trung tá Trần Tuấn Dũng, Phó Đồn Trưởng Đồn Biên phòng Thanh, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị đoọng năl, cr’chăl hanua, đơn vị ơy xay bhrợ bấc c’lâng bh’rợ đoọng pa xiêr đhr’năng hr’cấh ha voóh toor k’ruung zr’lụ k’noong k’tiếc. Hân đhơ cơnh đêếc, ooy đenh đươnh ha y nắc pa bhlâng kiêng zâp bộ, ngành lâng vel đông k’rong bhrợ pa dưr toor kè đoọng zư lêy toor k’ruung: “Đơn vị ơy lêy cha mêết, pazưm lâng zâp doanh nghiệp chóh bấc tơơm n’loong cóh vel đông Thanh 1, Thanh Ô, chr’val Thanh lâng vel Troan La Reo, chr’val Xi. Hân noo boo túh k’noọ tước đâu, ha dang plêệng k’tiếc dưr váih zr’nắh k’đhạp, ha dang cắh bhrợ pa dưr kè toor k’ruung cắh cậ vêy zâp c’lâng bh’rợ zư lêy k’tiếc, đhr’năng hr’cấh ha voóh cóh zâp đhị ty nắc vêy đhr’năng chô moót bhrợ pa hư k’tiếc bhrợ cha, k’tiếc ặt.”

Đhị đhr’năng hr’cấh ha voóh ting t’ngay ting hi’lêệng truíh toor k’ruung Sê Pôn cóh chr’hoong Hướng Hoá, t’mêê đâu UBND tỉnh Quảng Trị nắc ơy vêy bha ar pa tơ k’đươi moon Chính phủ zooi zúp, k’ring bhrợ dự án bhrợ pa dưr toor k’ruung Sê Pôn zr’lụ k’noong k’tiếc. Ting đêếc, tỉnh nắc bhrợ pa dưr toor k’ruung Sê Pôn cóh zr’lụ thị trấn Lao Bảo lâng chr’val Tân Thành, chr’hoong Hướng Hoá n’juối ch’ngai 2.150m lâng pa zêng zên k’rong bhrợ 55 tỷ đồng. Bhiệc bhrợ pa dưr toor kè k’ruung Sê Pôn chrooi pa xoọng bhrợ liêm choom bh’rợ k’đhơợng zư têêm ngăn an ninh k’noong k’tiếc, têêm ngăn pr’ắt tr’mung đhanuôr cóh zr’lụ đâu./.

Sạt lở bờ sông Sê Pôn tại khu vực biên giới Quảng Trị

                                                                                     (CTV Nhật Minh gửi Cơ Tu)

Những năm gần đây, tình trạng sạt lở tại bờ sông Sê Pôn trên địa bàn huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị ngày càng diễn biến phức tạp. Sạt lở bờ sông không chỉ gây mất đất sản xuất, biến đổi dòng chảy mà còn đe dọa tài sản, tính mạng của người dân. Đặc biệt, sau các đợt mưa lũ gần đây, tình trạng sạt lở càng nghiêm trọng hơn, khiến người dân trong vùng thấp thỏm, lo lắng.

Khu vực bờ sông Sê Pôn thuộc khóm Duy Tân, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị có 40 hộ dân và gần 16 héc ta đất sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi đang bị ảnh hưởng do sạt lở đất. Cứ mỗi mùa lũ về, bà con nới đây lại nơm nớp lo sợ sạt lở bờ sông cuốn trôi những vườn cây ven sông.

Tình trạng sạt lở bờ sông Sê Pôn còn xảy ra tại các khóm Vĩnh Đông, Xuân Phước,Tân Kim, Duy Tân và Ka Túp, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, kéo dài trên 9km. Các điểm lạt lở đã ăn sâu vào diện tích đất sản xuất nông nghiệp của người dân trong vùng, tạo thành vách đứng, hàm ếch, có nơi cao đến 5m, nhiều vị trí đất đã rạn nứt và đang có dấu hiệu tiếp tục sạt trượt. Nhiều diện tích trồng hoa màu như bắp, đậu… ven sông của người dân có nguy cơ biến mất trong mùa mưa sắp tới. Ông Trần Thanh Lộc, ở khóm Duy Tân, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa cho biết:“Trước kia đất sản xuất ven sông của người dân Duy Tân rất rộng, nhưng tình trạng sạt lở thời gian qua, bà con không còn diện tích đất để trồng hoa màu. Bà con tha thiết mong chính quyền địa phương tạo điều kiện xây kè chống sạt lở để bà con sống dọc tuyến đường biên giới lao động sản xuất, góp phần bảo vệ cột mốc và đường bộ của Việt Nam – Lào.”

Tỉnh Quảng Trị có hơn 108 km đường biên giới trên đất liền giáp với tỉnh Savannakhet nước bạn Lào, trong đó, gần 60 km tuyến biên giới nằm dọc sông Sê Pôn. Tại cốt mốc 606 đi qua địa phận thị trấn Lao Bảo và cột mốc 607 thuộc địa phận xã Thanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cũng có nhiều đoạn bị xói lở, nguy cơ sạt lở cột mốc biên giới quốc gia rất cao. Ông Lê Bá Hùng, Chủ tịch UBND thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết: Do anh hưởng của dịch Covid – 19, người dân thị trấn Lao Bảo không thể qua nước bạn Lào để hợp tác sản xuất. Địa phương đã vận động bà con chuyển đổi nghề nghiệp, tập trung sản xuất tại địa phương để ổn định đời sống. Tuy nhiên, tình trạng sạt lở dọc sông Sê Pôn xảy ra ngày càng lớn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến diện tích sản xuất của bà con:“Địa phương đã kiến nghị với UBND tỉnh, các cấp bộ, ngành Trung ương liên quan để đầu tư xây dựng kè chống sạt lở dọc sông Sê Pôn, nhằm đảm bảo cho người dân yên tâm sản xuất, ổn định đời sống, góp phần đảm bảo an ninh trật tự khu vực biên giới.”

Sông Sê Pôn có địa hình dốc, nhiều đoạn gấp khúc, mùa mưa lũ nước chảy xiết đã làm sạt lở bờ sông và thay đổi dòng chảy. Hiện nay, từ điểm sạt lở đến cột mốc Quốc giới 606, 607 chỉ còn 4m, khiến người dân, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương hết sức lo lắng. Trung tá Trần Tuấn Dũng, Phó Đồn Trưởng Đồn Biên phòng Thanh, Bộ đội Biên phỏng tỉnh Quảng Trị cho biết, thời gian qua, đơn vị đã triển khai nhiều giải pháp nhằm giải thiểu tình trạng sạt lở bờ sông khu vực biên giới. Tuy nhiên, về lâu dài rất cần các bộ, ngành và địa phương đầu tư xây dựng bờ kè để bảo vệ bờ sông:“Đơn vị đã chủ động, phối hợp với các doanh nghiệp trồng nhiều cây xanh trên địa bàn thôn Thanh 1, Thanh Ô (xã Thanh) và thôn Troan La Reo (xã Xi). Mùa mưa lũ tới đây, nếu thời tiết diễn biến phức tạp, nếu không xây dựng kè bờ sông hay có các biện pháp giữ đất, tình trạng xói lở ở các điểm cũ sẽ tiếp tục lấn sâu vào trong đất sản xuất, khu vực dân cư.”

Trước tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng dọc bờ sông Sê Pôn thuộc huyện Hướng Hóa, mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị đã có văn bản đề nghị Chính phủ hỗ trợ, đầu tư dự án xây dựng kè bờ sông Sê Pôn khu vực biên giới. Theo đó, tỉnh sẽ xây dựng bờ kè sông Sê Pôn thuộc khu vực thị trấn Lao Bảo và xã Tân Thành, huyện Hướng Hóa dài 2.150m với tổng mức đầu tư khoảng 55 tỉ đồng. Việc xây dựng bờ kè sông Sê Pôn góp phần thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ an ninh biên giới, ổn định đời sống người dân trong khu vực./.