Bấc c’moo hanua, anoo Nguyễn Văn Tuyến, cóh thị xã Đông Hoà, tỉnh Phú Yên lướt truíh zâp tỉnh, thành phố miền Trung đoọng chấc lêy năl pr’đươi pr’dua bhrợ têng pr’đươi mỹ nghệ tơợ zâp pr’đươi nông nghiệp. Ơy vêy g’lúh bhrợ liêm choom lâng xưởng bhrợ têng pr’đươi pr’dua đắh g’loọp tơ ơm cau cóh tỉnh Quảng Ngãi, anoo Tuyến chô ooy vel đông Phú Yên t’bhlâng lêy cha mêết zâp râu hi la prí, hi la sen, hi la tra, g’loọp tơơm cram... đoọng bhrợ zâp pr’đươi pr’dua cơnh đhia, a’pứơih đợc ch’na đh’nắh. Tơợp c’moo 2021, anoo Tuyến bơơn lêy hi la tra-dzợ ta moon nắc hi la nho biển liêm glặp đoọng bhrợ.

Anoo Nguyễn Văn Tuyến k’rong bhrợ 120 ực đồng bhrợ mưy máy ép thuỷ lực. Bêl tr’nợơp anoo pay hi la răng đoọng ép bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc đhia cắh liêm lâng buôn ha voóh nắc lêy pay đươi hi la độp griing đoọng bhrợ. Anoo Nguyễn Văn Tuyến moon, đhị tỉnh Phú Yên vel đông đay, tơơm tra nắc bơpưn chóh bấc đhị toor biển nắc doọ k’rang cắh zâp pr’đươi lêy bhrợ: “Ooy đắh pr’đươi hi la tra nâu pa xiêr nha như đắh nhựa ta lơi, bêl đươi dua hi la nâu nắc bêl lơi zêng choom bil pất. Acu xoọc bhrợ zâp đhia cơnh hình trái tim, hình tam giác, k’noọ tước đâu nắc bhrợ p’ngan, đhia buông tơợ 12-15cm. Azi cung xoọc chấc đợ c’lâng bh’rợ đoọng pazưm 2 hi la nâu đh’rứah đoọng bhrợ đợ pr’đươi liêm nhâm lấh mơ. T’bhlâng zư lêy ooy c’moo đâu đoọng pr’đươi pr’dua ga mắc lấh, nhâm mâng lấh. T’bhlâng zư lêy ooy c’moo đâu k’dâng 200 r’bhâu pr’đươi pr’dua.”

K’dâng tơợp c’xêê 4 c’moo n’nắc ahay, đợ pr’đươi pr’dua pa zêng 7.000 đhia đợc ch’na đh’nắh bơơn bhrợ tợơ hi la tra âng anoo Nguyễn Văn Tuyến nắc ơy pa cala ooy Ba Lan lâng nắc ta moon pr’đươi liêm chr’nắp lâng môi trường. Tu đhr’năng pr’lúh cr’ay Covid-19 m’pâng c’moo 2021, pr’đươi cắh choom pa câl. Tợơ m’pâng c’xêê 3 c’moo đâu, bêl pr’lúh cr’ay Covid-19 doọ dzợ lấh k’rơ bấc, bh’rợ du lịch chô cớ, cơ sở âng anoo Nguyễn Văn Tuyến bơơn độp bấc đơn hàng, lấh mơ nắc zâp hãng hàng không, công ty lữ hàng đợc câl. Pr’đươi pr’dua bhrợ têng âng anoo Nguyễn Văn Tuyến nắc lêy k’đươi pa xoọng tợơ 2-3 apêê pa bhrợ t’mêê bhrợ loon đấh đơn hàng. Anoo Đồng Văn Ớt, cóh vel Thảnh Xuân, phường Hoà Xuân Đông, thị xã Đông Hoà, tỉnh Phú Yên bhrợ bhiệc đhị cơ sở nâu đoọng năl: “Bêl hi la tra pêêh pay liêm xang nắc đơơng chô púah đợc, mơ 2 chu nắc hi la nâu lêy rao pa liêm lâng zư lêy hi la. Bêl hi la dzợ dzong nắc pay khăn sạch lêy dzụt pa liêm đoọng goóh liêm xang nặc t’moót ooy pa pan ép. Cr’chăl k’noọ 1 phút nắc pay pa glúh váih pr’đươi laliêm. Acu cóh đâu ặt k’noọ 2 c’moo, tự lêy bhrợ lấh 10.000 pr’đươi pr’dua. Ting lêy zâp c’xêê pa chô k’dâng 5-6 ực đồng.”

Xoọc đâu zâp t’ngay, cơ sở bhrợ têng pr’đươi pr’dua mỹ nghệ âng anoo Nguyễn Văn Tuyến bhrợ têng k’dâng 2.000 pr’đươi pr’dua tơợ hi la tra. Zâp đhia bhrợ tơợ hi la tra pa cala ooy thị trường lâng zên 2.000 đồng, bơơn bấc đơn vị du lịch, lữ hành cóh cr’loọng k’tiếc câl. T’coóh Nguyễn Đức Thắng, Chi cục trưởng Chi cục pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Phú Yên moon, zâp pr’đươi bhrợ đắh hi la tra âng anoo Nguyễn Văn Tuyến nắc pr’đươi pr’dua t’mêê, liêm chr’nắp lâng môi trường: “Cơ sở bhrợ têng zâp pr’đươi pr’dua tơợ hi la tra pr’hay bhlâng. L’lăm năc đắh cr’noọ zư lêy môi trường lâng tơơm tra váih bấc cóh zr’lụ biển, zúp đoọng bhiệc n’jứah bhrợ t’viêng liêm, cha groong hr’cấh ha voóh. Ngành Nông nghiệp tỉnh Phú Yên k’đhơợng bhrợ, pazưm lâng zâp ngành lơơng cơnh Công thương, Khoa học công nghệ, vel đông đh’rứah lêy cha mêết, bhrợ pr’đơợ đoọng ha cơ sở nâu pa dưr pa xớc. lâng lêy pay zâp cơ chế chính sách đoọng zooi zúp cơnh quy định./.”

Độc đáo chiếc đĩa đựng thức ăn làm từ lá tra thay thế đĩa nhựa

Thanh Thắng/VOV-Miền Trung

        Sau khi thành công với các sản phẩm làm từ mo cau ở tỉnh Quảng Ngãi, anh Nguyễn Văn Tuyến, ở thôn Phú Khê, xã Hòa Xuân Đông, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên trở về quê nhà nghiên cứu và sản xuất thành công những chiếc đĩa từ lá tra (hay còn gọi lá nho biển). Đây là sản phẩm mới, thân thiện với môi trường dùng để đựng thức ăn như: hạt dưa, bánh kẹo, salad, thức ăn khô… thay thế đĩa làm bằng xốp, nhựa:

        Nhiều năm qua, anh Nguyễn Văn Tuyến, ở thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên đi dọc các tỉnh, thành phố miền Trung để tìm hiểu nguyên liệu sản xuất sản phẩm mỹ nghệ từ các phế phẩm nông nghiệp. Từng thành công với xưởng sản xuất sản phẩm từ mo cau ở tỉnh Quảng Ngãi, anh Tuyến về quê hương Phú Yên tiếp tục nghiên cứu các loại lá chuối, lá sen, lá tra, mo tre… để làm các sản phẩm mới như đĩa, khay đựng thức ăn thay thế đĩa nhựa. Đầu năm 2021, anh Tuyến phát hiện lá tra (hay còn gọi là lá nho biển) phù hợp để ép thành những chiếc đĩa đựng thức ăn nên đã đưa lá tra từ Phú Yên ra Quảng Ngãi để ép.

        Anh Nguyễn Văn Tuyến đầu tư 120 triệu đồng làm một máy ép thủy lực. Lúc đầu dùng lá khô để ép, nhưng đĩa không đẹp và dễ vỡ nên phải dùng lá tươi đã già để ép. Anh Nguyễn Văn Tuyến chia sẻ, tại tỉnh Phú Yên quê hương anh, cây tra được trồng nhiều ở ven biển nên không lo thiếu nguồn nguyên liệu:“Riêng về sản phẩm lá tra này giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa, khi sử dụng lá này nó hoàn toàn phân hủy. Mình đang làm các đĩa như hình trái tim, hình tam giác, sắp tới có thể thể làm chén, đĩa vuông từ 12-15 cm. Mình cũng đang tìm những giải pháp ghép 2 lá lại với nhau để cho ra sản phẩm to hơn và chắc chắn hơn. Cố gắng duy trì trong năm nay khoảng 200 ngàn sản phẩm.”

        Khoảng đầu tháng 4 năm ngoái, lô hàng gồm 7.000 chiếc đĩa đựng thức ăn được làm từ lá tra của cơ sở anh Nguyễn Văn Tuyến đã xuất khẩu sang Ba Lan và được đánh giá là sản phẩm thân thiện với môi trường. Do tình hình dịch Covid-19 vào giữa năm 2021, sản phẩm không được tiêu thụ. Từ giữa tháng 3 năm nay, khi dịch Covid-19 cơ bản được kiểm soát, hoạt động du lịch trở lại, cơ sở của anh Nguyễn Văn Tuyến nhận được nhiều đơn hàng, chủ yếu là các hãng hàng không, công ty lữ hành đặt mua. Cơ sở sản xuất của Anh Nguyễn Văn Tuyến phải thuê thêm từ 2 đến 3 lao động mới làm kịp đơn hàng. Anh Đồng Văn Ớt, ở thôn Thảnh Xuân, phường Hòa Xuân Đông, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên làm việc tại cơ sở này cho biết:“Lá tra hái xong mình về đem phơi, khoảng 2 nắng lá mình rửa và vệ sinh lá. Khi lá còn ướt lấy khăn sạch mình lau cho nó khô rồi mình đưa vào bàn ép. Thời gian gần một phút mình lấy ra thì nó thành sản phẩm. Tôi làm ở đây cũng gần 2 năm, tự tay mình làm được hơn 10.000 sản phẩm. Bình quân mỗi tháng tôi thu nhập khoảng 5-6 triệu đồng.”

        Hiện mỗi ngày, cơ sở sản xuất hàng mỹ nghệ của anh Nguyễn Văn Tuyến sản xuất khoảng 2.000 sản phẩm từ lá tra. Mỗi chiếc đĩa ép từ lá tra bán ra thị trường với giá 2.000 đồng, được nhiều đơn vị du lịch, lữ hành trong nước đặt mua. Ông Nguyễn Đức Thắng, Chi Cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn tỉnh Phú Yên cho rằng, các sản phẩm làm từ lá tra của anh Nguyễn Văn Tuyến là sản phẩm mới, thân thiện với môi trường:“Cơ sở sản xuất các sản phẩm từ lá tra rất là hay. Trước hết về ý tưởng bảo vệ môi trường và cây tra đặc hữu ở vùng biển, giúp cho việc vừa phủ xanh, vừa che chắn sạt lở. Ngành Nông nghiệp tỉnh Phú Yên chủ trì, phối hợp cùng các ngành khác như Công thương, Khoa học công nghệ, địa phương cùng xem xét, tạo điều kiện cho cơ sở này phát triển. Đồng thời vận dụng các cơ chế chính sách để hỗ trợ theo quy định./.”