Xoọc đâu, manuyh Co coh chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam dzợ ha âu đơc bâc râu bh’rợ nghệ thuật ty đanh liêm pr’hay, cơnh: bhiệc bhan bhuôih boo, tr’thi n’toong chiing, chr’năp bhlâng năc t’nơợt kađtấu vêy đợ râu chr’năp pr’hay la lay.

Kađtấu năc bh’rợ t’nơợt. Pazêng apêê pân đil manuyh Co hân đoo công n’năl kađtấu. Pêê cơnh t’nơợt bha lâng âng kađtấu năc: kađtấu zợ a-riâk, kađtấu phồng-không lâng kađtấu pôttmoi. Coh pêê cơnh t’nơợt n’nâu, pân đil Co năc la liêm pa bhlâng coh xa nấp ty đanh lâng pazêng cơnh t’nơợt xay p’căh pazêng râu cr’noọ cr’niêng. Chr’năp bhlâng bêl xa nul chiing vêy ta n’toong nhượt pa bhlâng, pân đil Co lâng tr’pang dzung đa đơơh lâng bhr’dang ta béch năc xay p’căh ghít râu la liêm lâng râu k’rơ âng apêê đoo lâng pleng k’tiêc ga măc bhưah. Coh t’nơợt kađtấu, râu liêm pa bhlâng năc pazêng tr’pang da rơ ooy pleng, tr’pang dzung ta đơợ nhâm mâng ooy k’tiêc, rơơm kiêng bơơn đơp đươi râu liêm pr’hay bhlâng tơợ pleng k’tiêc, da ding k’coong ga măc bhưah.

T’nơợt kađtấu cơnh ty đanh, râu liêm pr’hay âng apêê pân đil Co buôn vêy ta bhrợ coh pazêng t’ngay bhiệc bhan cha ha roo t’mêê (xa-pa-nưu), bh’rợ mọt đong t’mêê (xa-như-nưu), bh’rợ tắc t’rí (xa-ố-piêu), tết hân noo (xa-aní), bhiệc bhan pay k’diic k’điêl…

Xoọc đâu, t’nơợt kađtấu âng đhanuôr Co vêy ta pa dưr lâng pa choom đoọng ha lang t’tun. Coh pazêng bh’rợ văn hoá cấp chr’hoong, cấp tỉnh lang zr’lụ vêy ta bhrợ têng coh cr’chăl đăn đâu, t’nơợt kađtấu vêy ta xay p’căh tươc ooy bâc ơl đhanuôr, ta mooi, ting zư lêy lâng pa dưr pazêng râu liêm pr’hay văn hoá ty đanh liêm pr’hay âng đhanuôr Co./.

Đặc sắc điệu kađtấu của đồng bào Co

Hiện nay, người Co ở huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam vẫn lưu giữ nhiều nghi thức và loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo như lễ hội cầu mưa, đấu chiêng đôi, đặc biệt là điệu kađtấu mang dấu ấn riêng biệt.

Kađtấu có nghĩa là múa. Hầu như người phụ nữ Co nào cũng biết kađtấu. Ba động tác chính của kađtấu gồm: kađtấu ché a-riâk, kađtấu phồng-không và kađtấu pốttmoi. Trong suốt bài múa, phụ nữ Co thật nổi bật trong bộ váy áo truyền thống và những động tác múa giàu sức biểu cảm. Đặc biệt khi tiếng chiêng dồn dập hòa lẫn vào nhau, phụ nữ Co với đôi chân nhịp nhàng và thân hình uyển chuyển đã biểu hiện rõ sự dịu dàng và cả mạnh mẽ trước đất trời bao la. Trong điệu kađtấu, ấn tượng nhất là lúc những đôi tay dang ra và ngửa lên trời, đôi chân bám chặt lấy đất, cầu mong được nhận những gì tốt đẹp từ thiên nhiên, núi rừng đại ngàn.

Điệu kađtấu hoang dã, quyến rũ của những phụ nữ Co thường có mặt trong các ngày lễ ăn mừng lúa mới (xa-pa-nưu), lễ ăn mừng nhà mới (xa-như-nưu), lễ ăn trâu huê (xa-ố-piêu), tết mùa (xa-aní), lễ cưới xin...

Hiện nay, điệu kađtấu của đồng bào người Co đã được phục hồi và truyền lại cho thế hệ trẻ. Trong các sự kiện văn hóa quy mô cấp huyện, cấp tỉnh và khu vực tổ chức thời gian gần đây, điệu kađtấu đã được giới thiệu đến đông đảo các tầng lớp nhân dân, du khách, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào Co./.

(Báo Quảng Nam)