T’cooh Nguyễn Văn Tòng năl tươc pr’đhang băn xong prí đhị báo đài tợơ c’moo 2015. Đhị chơơc t’bơơn năl, a đoo lêy pr’đhang n’nâu buôn bhrợ tu cơnh đêêc âi kiêng tơơp bhrợ lêy. T’cooh Tòng đâc ooy chr’hoong Phước Long, tỉnh Bạc Liêu câl 2 p’nong xong prí căn lâng 1 p’nong conh cơnh lâng zên 21 ưc đồng chô tơơp băn lêy.

Tr’nơơp tu căh âi năl ghit ooy bh’rợ băn năc bh’nơơn căh vêy. Coh cr’chăl a đoo p’zay chơơc bơơn năl ng’cơnh băn đoọng liêm choom lâh năc 1 p’nong xong prí căn âi lâh c’măp. Xang bơr c’moo a đoo vêy choom bhrợ c’la pa zêng bh’rợ b’băn. Tơợ 2 p’nong xong prí dzợ ma mông a đoo năc đơơh bhrợ t’bhưah. Dâng 3 c’moo ha nua, cr’năn xong prí âng pr’loọng đong ta luôn dâng 30 p’nong, cơnh lâng 10 p’nong r’rưah. Pa câl m’ma xong prí năc đhị tr’mông bha lâng âng pr’loọng đong t’cooh Nguyễn Văn Tòng.“Pa bhlâng năc doó lâh  buôn ca ay, năc muy ch’mêêt lêy êế dhó âng apêê. Cơnh bêl lơơng êế âng apêê đoo năc u gooh, ha dang lêy đa đac năc vêy cơnh coh a chăc. Đong cu băn pa câl ta luôn, u rưah căh vêy đh’rưah tu cơnh đêêc zâp c’xêê công pa câl. Pa câl xong prí conh 3 ưc, ha dợ xong prí căn năc 4 ưc/p’nong. Moon pa zum năc pa bhlâng bâc apêê tươc câl, zâp bêl công căh zâp đoọng pa câl. Nâu câi vêy 3 cr’năn năc apêê tươc p’too moon l’lăm lưch âi.”

Zâp c’moo 1 p’nong xong prí m’ma rưah hăt bhlâng 2 chu, muy chu năc 3-5 p’nong. Tr’mông tr’meh pr’loọng đong t’cooh Tòng ting t’ngay ting z’zăng ta clơ đươi vêy râu pa chô k’ha riêng ưc đồng tơợ băn xong prí. Ting t’cooh Tòng, bêl âi năl ghit cơnh băn năc bh’rợ băn xong prí pa bhlâng buôn. Zâp đong c’roọl năc đhêêng choom băn 1 p’nong đoọng l’na ăt cha ơh. Prí dooh  c’roọl ta luôn zâp t’ngay, đoọng c’rọol zâp bêl công aih liêm, g’đach râu dzêp dzong,  nha nhự nha nhiêt. Zâp t’ngay đoọng xong prí cha cha 2 chu ra diu lâng ha bu, ch’na đoọng ha xong prí bâc năc prí đoọm, a xiu lâng pr’chơh.

Công tu buôn bhrợ têng, đợ ch’na âi vêy l’lăm đhị đêêc năc bâc ngai vel đong âi ting pa choom tơợ t’cooh Tòng pa dưr băn xong prí. Đhêêng cơnh vel Tân Hòa, chr’val Tân Hưng xooc vêy 15 pr’loọng băn. A noo Nguyễn Văn Na, pr’loọng đha nuôr âi băn liêm choom lâng vêy râu pa chô moot c’moo a hay k’zêt ưc đồng, xay moon: “Băn xoọng prí , tr’nơơp căh âi năl ghit năc công k’đhap âh, n’đhang nâu câi lêy băn doó râu k’đhap dzợ. Ch’na năc đươi dua đợ âi vêy l’lăm, prí, a xiu coh đong âi vêy, ha dang căh zâp năc lươt câl p’xoọng. tr’nơơp acu băn 5 p’nong, nâu câi âi vêy bơơn pa chô 70-80 ưc đồng/c’moo. Băn chr’năp năc đoọng cha cha ca bhố, zâp ra diu rao prí c’roọl pa liêm. Băn buôn bhlâng.”

Pr’đhang băn xong prí âi pa căh râu liêm choom, bhrợ t’vaih c’lâng lươt t’mêê ha đha nuôr vel đong. Chính quyền vel đong công vêy cr’noọ bhrợ t’bưah pr’đhang bh’rợ n’nâu đoo zooi đha nuôr dưr z’lâh đha rưt. T’cooh Lý Minh Hiện, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Tân Hưng đoọng năl: “Cohc r’chăl tươc vêy bhrợ t’bhưah pr’đhang bh’rợ. Acu đoọng ha pêê ngai vêy cr’noọ, kiêng băn xong prí tươc la lêy, pa choom lâng xay bhrợ apêê kỹ thuật, acoon m’ma…. N’đăh Hội Nông dân năc vêy đợ pr’đơợ zooi đoọng, râu muy cớ năc ngân hàng chính sách công vêy, ha dang ngai vêy cr’nọo kiêng băn năc vêy ch’mêêt lêy đoọng zooi đoọng. Đoọng pa dưr đanh mâng năc pa chăp tươc bhrợ t’vaih tổ hợp tác băn t’groop đoọng buôn k’đhơợng lêy, chơơc lêy c’lâng pa câl.”

Băn xong prí doó vêy ga lêêh zư x’mir lêy, đợ ch’na công âi vêy l’lăm tu cơnh đêêc xooc bơơn bâc pr’loọng đha nuôr đhị Cà Mau chơơih pay. N’đhơ cơnh đêêc, công tu buôn xơợng bhrợ tu cơnh đêêc công buôn cr’đơơng tươc pa dưr bâc ha rưưng ha grực, bhrợ la lâh bâc mơ cr’noọ câl đươi. Ma nưih băn xong prí công xooc pa căh râu k’rang k’uôl ooy đhr’năng “ bâc bh’nơơn, chr’năp xiêr ha tộ” buôn dưr vaih./.

Lão nông nuôi chồn bán giá 7 triệu/cặp nhưng luôn cháy hàng

PV Trần Hiếu

        Ông Nguyễn Văn Tòng ở ấp Tân Hòa, xã Tân Hưng, huyện Cái Nước, Cà Mau đi đầu nuôi chồn hương ở địa phương. Nhiều người địa phương thấy hiệu quả đã học hỏi làm theo. Chồn giống của nhà ông Tòng luôn trong tình trạng cháy hàng. Cũng nhờ vậy mà mô hình nuôi chồn mang lại cho gia đình thu nhập cao.

        Ông Nguyễn Văn Tòng biết đến mô hình nuôi chồn hương thông qua báo đài từ năm 2015. Qua tìm hiểu, ông thấy mô hình này dễ thực hiện nên đã quyết định thử sức. Ông Tòng lên huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu mua 2 con chồn cái và 1 con chồn đực với giá 21 triệu đồng về nuôi thử nghiệm.

        Ban đầu do chưa am hiểu kỹ thuật nên chồn phát triển rất chậm. Trong thời gian ông kiên trì tìm hiểu kỹ thuật nuôi để đạt hiệu quả tốt hơn thì 1 con chồn cái đã chết. Sau 2 năm lão nông mới làm chủ hoàn toàn kỹ thuật. Từ 1 cặp chồn còn lại ông nhanh chóng nhân rộng. Khoảng 3 năm qua, đàn chồn của gia đình luôn duy trì ở mức trên dưới 30 con, với 10 con sinh sản. Bán chồn giống chính là nguồn thu nhập chính của gia đình ông Nguyễn Văn Tòng: “Đặc biệt là nó ít bệnh lắm, chủ yếu là mình theo dõi phân của nó. Bình thường cái phân nó phải khô, phân lỏng là nó gặp vấn đề về sức khỏe. Nhà tôi nuôi bán liên tục, nó đẻ không đồng loạt nên tháng nào cũng có bán, nối theo hoài. Bán chồn đực 3 triệu, còn chồn cái 4 triệu/con. Nói chung là rất hút hàng, không lúc nào đủ cung cấp cho người ta hết. Bây giờ tôi có 3 bầy mà người ta dặn trước hết rồi.”

        Mỗi năm 1 con chồn hương giống sinh sản ít nhất 2 lần, mỗi lần 3 – 5 con. Kinh tế gia đình ông Tòng ngày càng được khấm khá nhờ nguồn thu hàng trăm triệu đồng từ nuôi chồn. Theo ông Tòng, khi đã hiểu kỹ thuật thì việc nuôi chồn hương rất dễ. Mỗi chuồng chỉ nên nuôi 1 con để chúng có không gian vận động. Phải dọn vệ sinh hàng ngày, đảm bảo chuồng trại luôn sạch sẽ, tránh ẩm thấp. Mỗi ngày cho chồn ăn 2 lần sáng và chiều, thức ăn cho chồn chủ yếu là chuối chín, cá phi và cháo.

        Cũng vì dễ thực hiện, nguồn thức ăn có sẵn tại chỗ mà nhiều người dân địa phương đã học hỏi ông Tòng phát triển nuôi chồn hương. Riêng ấp Tân Hòa, xã Tân Hưng đang có 15 hộ nuôi. Anh Nguyễn Văn Na, hộ dân đã nuôi thành công và có nguồn thu hàng chục triệu đồng vào năm ngoái, chia sẻ: “Nuôi chồn, ban đầu chưa rõ kỹ thuật thì hơi khó khăn nhưng bây giờ nuôi thì bình thường. Thức ăn thì tận dụng tại chỗ được, chuối, cá ở nhà có sẵn có thiếu thì mới đi mua thêm. Ban đầu tôi nuôi 5 con, giờ đã có thu nhập 70 – 80 triệu/năm. Nuôi thì quan trọng là cho ăn đầy đủ thôi, mỗi sáng rửa chuồng sạch sẽ thì nó sống, phát triển bình thường. Dễ nuôi lắm.”

        Mô hình nuôi chồn hương đã chứng minh hiệu quả, mở ra hướng đi mới cho người dân địa phương. Chính quyền sở tại cũng định hướng sẽ nhân rộng mô hình để giúp người dân vươn lên. Ông Lý Minh Hiện, Chủ tịch hội Nông dân xã Tân Hưng cho biết: “Trong thời gian tới sẽ nhân rộng mô hình. Mình cho hội viên có nhu cầu, đam mê nuôi chồn đến tham quan, rồi triển khai các kỹ thuật, con giống,... Về phía Hội Nông dân thì có nguồn quý hỗ trợ, cái nữa là ngân hàng chính sách cũng có nguồn, nếu hội viên có nhu cầu nuôi thì sẽ rà soát hỗ trợ cho những hộ tâm huyết muốn phát triển kinh tế từ nuôi chồn. Để phát triển lâu dài thì hướng tới sẽ thành lập tổ hợp tác nuôi chồng để dễ quản lý, tìm đầu ra hơn.”

        Nuôi chồn hương không tốn nhiều công chăm sóc, nguồn thức ăn cũng có sẵn nên đang được nhiều hộ dân tại Cà Mau lựa chọn. Tuy nhiên, cũng vì dễ thực hiện nên cũng dễ dẫn đến phát triển ồ ạt, làm “cung vượt cầu”. Người nuôi chồn cũng đang bày tỏ lo ngại về thực trạng “được mùa, mất giá” sẽ lại diễn ra./.