Zr’lụ bhươn lâh 1 hecta bơơn pr’loọng đong amoó Coor Thị Nhưng ặt đhị vel Ra Ê, chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng liêm đui cơnh zr’lụ bhrợ du lịch crâng đác. Coh đâu vêy Moong dal coh toor k’ruung đác lâng câl ra văng zập pr’đươi. Coh toor Moong nắc bhươn prí t’viêng liêm lâng c’rọol a’ọc, t’ruung a tưch tước k’ha riêng p’nong. Amoó Nhưng hay cớ, bêl tơợp bơơn k’dic pr’loọng đong đha rựt bhlầng, căh ma đong xang, k’tiếc bhrợ cha cung căh. C’moo 2004, vêy aconh căn đăh đong Nhưng đoọng k’tiếc choh đong. Ơy vêy đhị ặt zăng tệêm ngăn, amoó xay lâng k’dic nắc vặ 5 ức đồng tơợ Ngân hàng chính sách Xã hội chr’hoong Đông Giang câl muy p’nong k’roọc lâng bơr p’nong a’ọc m’ma. Lâh mơ k’rang băn bh’nă  nắc đoo, dic điêl a moó nắc dzợ pa zay bhrợ têng đoọng ha pân lơơng cơnh bhrợ keo, hau pêê k’dua nắc bhrợ rau đêêc đoọng băn t’mung. Pa zay bhrợ têng cha, choom k’bơch k’miah, căh mơ đanh, pr’loọng a moó k’rong câl 1 hecta k’tiếc bhươn đoọng choh keo. Tơợ hân noo tr’nơợp bh’nơơn đơơng chô căh ha mơ, dic điêl a moó xăl băn bh’năn lâng choh prí, pa câl tạp hóa k’tứi la leh. C’moo 2018, pr’loọng đong a moó Nhưng ơy vêy cr’năn a’ọc lai 60 p’nong, lâh 500 t’nơơm prí, k’ha riêng a tưch a đha vêy pa chô bh’nơơn  tước k’ah riêng ức đồng. Amoó Coor Thị Nhưng đoọng năl: “Băn a’ọc đơơng chô bh’nơơn z’zăng lâh bhrợ ha rêê. Xọoc đâu, muy p’nong a’ọc pa câl m’bứi bhlầng cung vêy 1,5 ức, băn mơ 3 c’xêê nắc 2 ức đồng. Băn a’ọc ha dang oó bọo pr’luh nắc vêy bh’nơơn z’zăng. Tu cơnh đêêc, nắc a zi pa zay băn a’ọc nâu lâng pa liêm k’chệêt vi trùng c’rọol băn ting cơnh thu y pa choom đoọng. Xoọc đâu nắc pa zay bhrợ têng, pa câl tạp hóa lâng rau xoọc dzợ coh bhươn nâu.”

       Lâng c’rơ pa zay z’lâh đhr’năng zập t’ngay guy zong bhrợ ha rêê, a moó Coor Thị Nhưng xoọc r’dợ ta bhưah zr’lụ bhrợ têng, b’băn lâng pa câl hàng tạp  hóa. T’mêê đâu, pr’loọng đong amoó Nhưng k’rong câl xe tải ga mắc chở keo đoọng ha đhanuôr coh zr’lụ, pa xoọng bh’nơơn đoọng ha pr’loọng đong. Pa căn Đinh Thị Nghiệp, Chủ tịch Hội pân đil chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, pr’loọng đong amoó Nhưng nắc ma nuyh ta nih liêm choom bhrợ têng cha coh vel đong. Căh muy bhrợpa dưr can đoọng ha c’la đay, dic điêl a moó hưng dzợ t’vaih bhiệc bhrợ đoọng ha đhanuôr Cơ Tu lâng zên chroót 200-250 r’bhầu đồng zập t’ngay bhrợ keo. “Lalăm ahay pr’loọng đong  amoó Nhưng k’đhap  bhlầng. Đươi vêy pa zay bhrợ têng cha, nâu kêi pr’loọng ơy ha dưr lâh vêy rau cha rau đơc, câl xa năm coh đong cơnh xe tải ga mắc. lâng ơy choh đong xây nhâm mâng, vêy zên k’miah đoọng ta bhưah cr’noọ bh’rợ xoọc a đoo bhrợ têng.”

      Pa căn Đinh Thị Thết, Phó Chủ tịch K’bhuh pân đil chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, Hội Pân đil chr’hoong ta luôn zooi apêê hội viên pân đil coh bhrợ têng cha. Tơợ apêê xa nay bh’rợ pa dưr bhrợ têng cha đhị zr’lụ da ding ca coong, Hội Pân đil chr’hoong ơy tín chấp đoọng ha pêê a moó vặ zên t’đui đoọng, đơơng m’ma chr’noh, bh’năn băn, pa choom cơnh băn, cơnh bhrợ. T’mêê đâu, Hội Pân đil chr’hoong ơy bhrợ t’vaih 06 cr’noọ bh’rợ ‘Pa dưr kinh tế ting k’bhuh pr’loọng đong”, “Qũy k’bơch doó pay lãi đoọng ha pêê r’dợ vặ” “tổ k’bớch”… đhị apêê chi, hội lâng pazêng đợ zên k’ha riêng ức đồng. Amoó Thết đoọng năl, coh c’moo 2021, Hội ơy tín cháp lâh 74 tỷ đồng đoọng k’ha riêng chu pân đil âng 11 chr’val, thị trấn vặ đoọng bhrợ têng cha.“Xọoc đâu, bh’rợ pân đil t’bil ha ul pa xiêr đharựt năc muy coh pazêng bh’rợ tr’nêng bha lâng âng Hội pân đil chr’hoong coh cr’chăl ahay. Đoọng zooi apêê ađhi amoó bhrợ kinh tế, Hội ơy tín chấp lâng Ngân hàng Chính sách Xã hội chr’hoong đoọng bhrợ t’vaih râu liêm crêê  zooi zên vặ t’đui đoọng, lãi suất ếp zooi apêê ađhi amoó k’rong bhrợ pa dưr pazêng bhươn ch’noh, b’băn, z’lâh đha rựt đanh mâng./.

Phụ nữ Cơ Tu vượt khó thoát nghèo

     Vơnich Oang

Trước đây, phụ nữ vùng cao Quảng Nam vất vả một nắng hai sương với nương rẫy mà vẫn nghèo khổ. Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm của Nhà nước, chị em có cơ hội tiếp cận với nhiều nguồn vốn vay, được trao sinh kế, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi; được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất. Từ đó, nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh của phụ nữ lần lượt ra đời, đem lại hiệu quả kinh tế, giúp chị em thoát đói nghèo, cuộc sống gia đình ổn định. Mô hình trồng trọt, chăn nuôi của gia đình chị Cor Thị Nhưng ở thôn Ra Ê, xã A Ting, huyện Đông Giang là một trong số đó.   

Khu vườn rộng hơn 1 héc ta được gia đình chị Coor Thị Nhưng ở thôn Ra Ê, xã A Ting, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xây dựng đẹp như một nông trại du lịch sinh thái. Nơi đây có Moong cao ráo nằm cạnh con suối nhỏ thơ mộng với đầy đủ vật dụng sinh hoạt. Xung quanh Moong là vườn chuối xanh um và dãy chuồng gà, chuồng lợn lên đến dăm chục con. Chị Nhưng nhớ lại, khi mới lập gia đình, cuộc sống  của vợ chồng chị không có nhà cửa, đất sản xuất, cuộc sống khó khăn. Năm 2004, được ông bà ngoại cho miếng đất, vợ chồng chị dựng được ngôi nhà nhỏ. Có nơi ở ổn định, chị bàn với chồng vay 5 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Đông Giang mua một con bò và cặp heo. Ngoài chăn nuôi, vợ chồng chị làm thêm đủ việc từ bốc vác, khai thác keo, thu hoạch mùa… ai gọi gì làm nấy để kiếm thêm thu nhập. Chăm chỉ làm ăn, biết tiết kiệm, dành dụm, gia đình chị có tiền đầu tư mua hơn 1 héc ta đất vườn để trồng keo. Sau vụ đầu không hiệu quả, vợ chồng chị chuyển sang làm chuồng trại chăn nuôi và trồng hoa màu. Cứ thế, vợ chồng chị làm mô hình kinh tế theo kiểu lấy ngắn nuôi dài, trồng chuối, chăn nuôi và buôn bán tạp hóa nhỏ. Năm 2018, gia đình chị Nhưng đã có đàn heo lai 60 con, hơn 500 gốc chuối, hàng trăm con gia cầm cho nguồn thu hằng trăm triệu đồng mỗi năm. Chị Coor Thị Nhưng cho hay:  “Nuôi heo cho thu nhập cao hơn so với làm việc nương rẫy. Hiện nay, một cặp heo con giống nuôi tầm 3 tháng có thể bán hơn 2 triệu đồng. Nếu nuôi nhiều và không bị dịch bệnh sẽ có thu nhập lên đến hàng trăm triệu mỗi năm. Do đó, gia đình tôi tiếp tục tái đàn sau khi khử trùng chuồng trại theo lời hướng dẫn của cán bộ thú y. Hiện tại, gia đình vẫn kinh doanh, buôn bán, chăm sóc vườn và tăng đàn gà, vịt hiện có.”

       Với quyết tâm thoát cảnh sáng cõng gùi lên nương, chiều ở đất nà ven sông, chị Cor Thị Nhưng đang từng bước mở rộng quy mô trồng trọt, chăn nuôi và bán tạp hóa. Mới đây, gia đình chị Nhưng đầu tư mua chiếc xe tải lớn để chở keo cho bà con trong vùng, tăng thêm nguồn thu nhập. Bà Đinh Thị Nghiệp, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Ating, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, gia đình chị Nhưng là điển hình “người thật, việc thật” về làm kinh tế giỏi của địa phương. Không chỉ làm giàu cho bản thân, vợ chồng chị Nhưng còn tạo việc làm cho bà con Cơ Tu trong vùng với thu nhập 200 - 250 nghìn đồng/ngày công. “Trước đây, gia đình chị Nhưng thuộc diện nghèo khó. Vậy mà chỉ vài năm sau, nhiều gia đình chị không chỉ mua sắm được các phương tiện đi lại hiện đại trị giá hàng chục đến hàng trăm triệu đồng, như xe tải lớn, xe máy, tủ lạnh, tivi… mà còn xây cất được nhà cửa kiên cố, rộng rãi, có vốn tiết kiệm để mở rộng kinh tế hiện có ...”.

Bà Đinh Thị Thết, Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, Hội LHPN huyện Đông Giang luôn đồng hành với hội viên phụ nữ trong phát triển sản xuất. Thông qua các chương trình phát triển kinh tế ở khu vực miền núi, Hội Phụ nữ huyện còn đứng ra tín chấp cho chị em vay vốn ưu đãi, cung ứng giống cây trồng, hướng dẫn hội viên kỹ thuật chăn nuôi trồng trọt. Vừa qua, Hội LHPN huyện đã thành lập 06 mô hình “phát triển kinh tế nhóm hộ”, “Quỹ tiết kiệm quay vòng không lãi”, “Tổ tiết kiệm”, “góp vốn quay vòng” tại chi, tổ Hội với tổng số tiền hàng trăm triệu đồng. Chị Thết cho biết thêm, riêng trong năm 2021, Hội đã tín chấp hơn 74 tỷ đồng cho hàng trăm lượt phụ nữ của 11 xã, thị trấn vay đầu tư làm kinh tế, mở rộng sản xuất, làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương. “Hiện nay, phong trào phụ nữ tham gia làm kinh tế, xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện Đông Giang phát triển mạnh mẽ. Nhiều chị em đã thay đổi cách nghĩ, sáng tạo trong cách làm để có những mô hình chăn nuôi, trồng trọt hiệu quả gắn với nhu cầu của thị trường. Để hỗ trợ chị em làm kinh tế, Hội đã tín chấp với Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện để tạo điều kiện hỗ trợ vốn ưu đãi, lãi suất thấp giúp chị em đầu tư phát triển kinh tế gia đình, thoát nghèo bền vững./.”