K’nặ 3 c’moo hay, pr’luh Covid-19 crêê tước ngân bhlầng tước pazêng bh’rợ tr’nêng, coh đêêc zêng lâng bh’rợ bhrợ têng, k’rong câl bh’nơơn pr’đươi ha rêê đhuôch âng đhanuôr da ding ca coong.

       HTX Nông nghiệp Tân Thành, đhị  vel ma nuyh Dao Tân Thành, chr’val Nông Thượng, thành phố Bắc Kạn buôn bhrợ têng, kinh doanh apêê bh’nơơn pr’đươi tơợ k’nhí, thị trường pa câl âng HTX ta bhưah zập prang apêê tỉnh, thành phố. Coh cr’chăl đoọng ha đhanuôr ặt pa tuông, bh’rợ trực tiếp đơơng hàng hóa, bh’nơơn đơơng pa câl lưm bấc k’đhap k’ra, apêê amoó coh HTX ơy pa căh zập xa nay ooy apêê trang mạng xã hội. Amoó Nguyễn Thị Hồng Minh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tân Thành đoọng năl: apêê amoó ơy t’vaih cửa hàng lalay coh pr’đươi pa câl online lâng k’rong pa dưr coh website: “Azi t’vaih trang wed tợơ c’moo 2018, pa zưm lâng bhrợ têng thương mại lâng marketting lơơng nắc website chr’năp bhlầng đoọng pa căh, pa câl hàng. Coh cr’chăl pr’luh cơnh đâu nắc a zi vêy trang web xăl đoọng ha pazêng lướt bhrợ thương mại, pa căh trực tiếp. Apêê năl tước lâng moọt ooy web zước câl, a zi đơơng hàng đăh bưu điện căh cợ apêê đơơng tước đong, liêm buôn pa bhlầng.”

         Ha dợ HTX Thiên An đhị chr’val Vi Hương, chr’hoong Bạch Thông, bh’nơơn pr’đươi bha lầng nắc apêê za nươu họom lâng tr’ơih ta bhrợ lâng adin ơy moon ghit chr’năp ha dợ kiêng ta bhưah thị trường nắc căh vêy buôn. Đọong bh’nơơn pr’đươi tước têy ma nuyh đươi dua, apêê amoó ơy k’dua cán bộ chô  bhrợ lớp pa choom đăh công nghệ thông tin. G’luh tr’nơợp đươi dua apêê pr’đươi t’mêê cơnh chuyển đổi số, marketting,… ha dợ đươi vêy pa zay pa choom ta mooh, tước nâu kêi, apêê amoó ơy zăng choom coh bhiệc đươi dua công nghệ thông tin đoọng tr’câl tr’bhlêy hàng hóa. Amoó Lý Thị Quyên, HTX Thiên An, chr’hoong Bạch Thông đoọng năl: Xọoc đâu, thị trường krong câl âng apêê a moó ơy ta bhưah pa câl hàng tước k’zệt tỉnh thành, pa bhlầng nắc pa căh đăh nền tảng số: “Pr’đươi azi pa câl bơơn zập ngai năl tước, apêê đăh k’tiếc k’ruung lơơng cung năl tước bh’nơơn pr’đươi âng zi. Tơợ bấc ngai năl tước cơnh đêêc nắc đơn hàng âng zi pa câl ting bấc lâh mơ, đươi tơợ đêêc năc pr’ặt tr’mông âng azi coh đâu cung ting ha dưr lâh.”

          Đhị tỉnh Bắc Kạn xoọc vêy lâh k’zệt HTX lâng apêê doanh nghiệp đhiệp lâng k’tứi  nắc âng ađhi amoó ma nuyh acoon coh bhrợ c’la. Coh đêêc, bấc HTX bha lầng đăh bhrợ têng ha rêê dhduôch, crâng âng Bắc Kạn zêng âng pân đil zr’lụ da ding ca coong pâh bhrợ . Zay, t’bach, pân đil da ding ca coong r’dợ t’pung c’lâng t’mêê âng thị trường lâng khoc học công nghệ. Amoó Nguyễn Thị Hoan, Giám đốc HTX Miến n’jau Tài Hoan, ma nuyh tr’nơợp đơơng bh’nơơn pr’đươi ha rêê đhuôch Bắc Kạn tước thị trường Châu Âu moon: “Acu ơy ting pâh bấc lớp tập huấn âng apêê đơn vị, sở ngành tập huấn, tơợ đêêc ting pa choom bhrợ lâng năl cơnh đơơng bh’nơơn pr’đươi âng đay tước ooy sàn điện tử. Công nghệ coh lang 4.0 xoọc vêy c’rơ chr’năp đoọng bh’nơơn bh’rợ âng zi tước têy ma nuyh đươi dua coh k’tiếc k’ruung hêê lâng đăh k’tiếc k’ruung lơơng.”

          Đươi dua liêm choom rau liêm t’mêê âng công nghệ cung nắc cơnh đoọng apêê HTX lâng pân đil coh da ding ca coong đơơng bh’nơơn bh’rợ âng đơn vị đay lướt ch’ngai lâh mơ. Liêm choom tơợ apêê cr’noọ bh’rợ ơy chroi k’rong dưr vaih c’năl liêm choom âng đhanuôr, pa bhlầng nắc apêê pân jưih đăh c’rơ chr’năp âng ma nuyh pân đil coh bhrợ têng cha. Amoó Lý Thị Ba, Giám đốc HTX nông nghiệp Tân Sơn moon: “Xọoc tơợp, a zi căh vêy ting zooi bhrợ tơợ ma nuyh đong, tu apêê j’niêng âng acoon coh Dai zi nắc zăng k’đhap, apêê k’dic căh ting xơợng boóp k’điêl, apêê moon kinh tế nắc manuyh k’diic bhrợ c’la, pân đil căh vêy quyền, pa bhlầng nắc đăh k’đhơơng lêy zên bạc coh đong. Cơnh đêêc bêl HTX âng zi ơy ta bhrợ t’vaih, bhrợ têng vêy bh’nơơn nắc bấc đha đhâm ơy ting moọt bhrợ t’tun đâu, apêê k’diic bêl đêêc nắc ơy ting xơợng bhrợ, vêy ngai ting zước pâh bhrợ ooy HTX.”

         T’mêê đâu, tỉnh Bắc Kạn ơy bhrợ t’vaih sàn thương mại điện tử. Nắc xoọc đêêc, apêê a đhi amoó nắc Giám đốc HTX đăh bh’nơơn ha rêê đhuôch ơy zước pâh. Ting cơnh apêê amoó, ting pâh sàn thương mại điện tử nắc c’nặt lướt chr’năp đoọng bh’nơơn pr’đươi tước đăn lâh ma nuyh đươi dua. Rau đâu đoọng lêy, pân đil da ding ca coong ơy vêy rau tr’xăl đăh c’năl ooy c’rơ chr’năp âng đay coh pr’loọng đong lâng coh pa dưr pr’ặt tr’mông pr’loọng đong, coh xã hội âng vel đong./.

Phụ nữ vùng cao mạnh dạn

ứng dụng CNTT trong phát triển kinh tế

        Công Luận

        Tại tỉnh Bắc Kạn, ngày càng xuất hiện nhiều mô hình kinh tế hộ gia đình và các hợp tác xã do phụ nữ dân tộc thiểu số làm chủ. Không chỉ từng bước khẳng định vị thế trong gia đình, xã hội mà với sự chịu thương, chịu khó, tư duy nhạy bén, chị em đã từng bước tiếp cận ứng dụng khoa học hiện đại để đưa các sản phẩm nông, lâm sản địa phương vươn xa hơn trên thị trường.

       Gần 3 năm qua, dịch COVID-19 ảnh hưởng nghiêm trọng đến hầu hết các lĩnh vực kinh tế, trong đó có cả những ngành nghề liên quan đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông, lâm sản của người dân vùng cao.

        HTX Nông nghiệp Tân Thành, tại bản người Dao Tân Thành, xã Nông Thượng, thành phố Bắc Kạn chuyên về sản xuất, kinh doanh các sản phẩm từ cây nghệ, thị trường tiêu thụ của HTX mở rộng hầu khắp các tỉnh, thành phố. Trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội, việc trực tiếp mang hàng hóa, sản phẩm đi tiêu thụ gặp khó khăn, các chị trong hợp tác xã đã kịp thời khắc phục bằng cách đưa thông tin lên các trang mạng xã hội. Chị Nguyễn Thị Hồng Minh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tân Thành cho biết: các chị đã tạo cửa hàng riêng trên các ứng dụng mua bán online và tập trung phát triển sản phẩm trên website:“Chúng tôi lập trang web từ 2018, kết hợp các hình thức xúc tiến thương mại và maketting khác thì website rất quan trọng để giới thiệu, bán hàng. Trong thời điểm dịch như này chúng tôi có trang web thay cho những lần đi xúc tiến thương mại, giới thiệu trực tiếp. Khách hàng họ vẫn biết đến và lên web đặt hàng với chúng tôi, chúng tôi chuyển hàng qua bưu điện hoặc chuyển phát nhanh khác rất thuận tiện”.

       Còn tại HTX Thiên An ở xã Vi Hương, huyện Bạch Thông, sản phẩm chủ lực là các loại thuốc tắm thảo dược và gối dược liệu thổ cẩm đã được khẳng định giá trị nhưng muốn mở rộng thị trường thì không dễ. Để sản phẩm đến được tay người tiêu dùng, các chị đã mời cán bộ về mở lớp hướng dẫn về công nghệ thông tin. Lần đầu tiếp xúc với các khái niệm trừu tượng như chuyển đổi số, marketing,  .... nhưng nhờ chịu khó học hỏi, đến nay, các chị đã khá thành thạo trong việc sử dụng công nghệ thông tin để mua bán, trao đổi hàng hóa. Chị Lý Thị Quyên, HTX Thiên An, huyện Bạch Thông cho hay: Hiện, thị trường tiêu thụ của các chị đã mở rộng ra hàng chục tỉnh thành, chủ yếu thông qua quảng bá trên các nền tảng số:"Sản phẩm của chúng tôi được mọi người biết đến, thậm chí nước ngoài cũng biết đến sản phẩm của chúng tôi. Mà sau khi biết như vậy các đơn hàng của chúng tôi đã tăng lên đáng kể, và tăng như thế thì cuộc sống của thành viên cũng như thu nhập của thành viên cũng được tăng lên theo".

       Tại tỉnh Bắc Kạn hiện có có hơn hàng chục HTX và các doanh nghiệp vừa và nhỏ do chị em dân tộc thiểu số làm chủ. Trong đó, nhiều hợp tác xã chủ lực trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp của Bắc Kạn đều do phụ nữ các bản làng vùng cao tham gia. Khéo léo, chịu thương chịu khó, phụ nữ vùng cao đang dần bắt kịp xu thế của thị trường và khoa học công nghệ. Chị Nguyễn Thị Hoan, Giám đốc HTX Miến dong Tài Hoan, người đầu tiên đưa sản phẩm nông sản Bắc Kạn sang thị trường Châu Âu cho rằng:“Tôi đã tham gia rất nhiều các lớp tập huấn do các đơn vị, sở ngành tập huấn, qua đó đã học hỏi, biết cách để đưa sản phẩm của mình lên các sàn điện tử. Công nghệ trong thời đại 4.0 đang có vai trò rất quan trọng để sản phẩm của chúng tôi đến với khách hàng trong và ngoài nước.

       Ứng dụng thành công tiến bộ công nghệ cũng là cách để các hợp tác xã và phụ nữ vùng cao đưa sản phẩm của đơn vị mình vươn xa hơn. Thành công từ các mô hình đã góp phần thay đổi cơ bản nhận thức của xã hội, nhất là nam giới về vai trò phụ nữ trong phát triển kinh tế. Chị Lý Thị Ba, Giám đốc HTX nông nghiệp Tân Sơn nói:“Lúc đầu chúng tôi không được sự hỗ trợ của gia đình, bởi quan niệm của dân tộc Dao ở vùng cao đây có quan niệm khá khó khăn, người chồng thường rất bảo thủ cho rằng kinh tế thì do người chồng làm chủ, phụ nữ không có quyền, nhất là về quản lý kinh tế tài chỉnh. Vậy nhưng khi hợp tác xã chúng tôi thành lập, làm có hiệu quả thì nhiều thanh niên nam mới vào sau, các ông chồng lúc đầu không ủng hộ thì giờ đã hưởng ứng, thậm chí xin tham gia hợp tác xã..”

        Vừa qua, tỉnh Bắc Kạn đã thành lập sàn thương mại điện tử. Ngay lập tức, các chị em là Giám đốc các HTX trong lĩnh vực sản phẩm nông sản đã đăng ký tham gia. Theo các chị, tham gia sàn thương mại điện tử chính là bước đi quan trọng để sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng. Điều này cho thấy, phụ nữ vùng cao đã có sự thay đổi tích cực trong nhận thức về vai trò của mình trong gia đình và trong phát triển kinh tế, xã hội của địa phương./.