L’lăm ahay, đông t’coóh Tương cóh vel ĐoÒng, chr’val Tân Trạch, chr’hoong Bố Trạch ắt cóh cr’loọng bhươn k’tiếc k’ruung Phong Nha-Kẻ Bàng nắc cắh váih điện. C’moo 2016, pr’loọng đông t’coóh nắc vêy ra lắp điện năng lượng mặt t’ngay cóh tang đông pa zêng 2 tấm pin, mưy tủ ắc quy lâng 2, 3 râu pr’đươi lơơng. Mưy c’lâng a’ngoọn p’têết pazưm ooy đông đoọng pa ang 3 bóng đèn. Tước đâu, hệ thống điện mặt t’ngay nâu nắc ma hư zớch zêng. Lêy pa zêng pin năng lượng mặt t’ngay đhị đông dzợ nhâm mâng hân đhơ cơnh đêếc cắh choom váih điện, t’coóh Tương ta u loom tu cắh ma điện: “Ha dang lêy pa ang điện nắc cắh choom lêy tivi, điện cắh k’rơ, bêl boo nắc cắh váih điện, bêl p’răng nắc dzợ váih. Ha dang hư nắc xay moon ooy chr’val đoọng chr’val moon ooy thợ điện lướt bhr’lậ, hân đhơ cơnh đêếc tước đâu cung cắh bơơn lêy.”

Ha dợ pin mặt t’ngay đhị zâp vel đông chr’val Thượng Trạch, chr’hoong Bố Trạch cung cắh choom đươi dua, bấc trạm ma hư zớch. Cô giáo Đinh Thị Quyên, đhị trường vel 61, chr’val Thượng Trạch đoọng năl, điện mặt t’ngay nắc mưy đươi dua bơơn 6 c’xêê váih p’răng. Hi dưm apêê cô ặt cóh trường lêy bắt đèn dầu: “Tơợp c’moo đâu chô ooy trường t’mêê nâu nắc đác đươi dua liêm zâp, hân đhơ cơnh đêếc cắh váih điện. Xoọc lưm zr’nắh k’đhạp đắh điện, nắc mưy đươi dua bóng k’rong điện lâng bóng năng lượng mặt t’ngay, hân đhơ cơnh đêếc nắc bêl hân noo bô cắh liêm choom, hi dưm cắh váih điện cắh râu choom bhrợ.”

Cóh chr’val Thượng Trạch, chr’hoong Bố Trạch vêy 18 vel đông bơơn ra lắp hệ thống điện năng lượng mặt t’ngay. Xoọc đâu, 2, 3 trạm pin năng lượng lâng trạm t’váih điện cắh liêm choom. zâp đoo pin ma c’cool hư, đắh dứp tủ đợc bình ắc quy ta lơi, ma boọ váih bhơi k’tang. T’coóh Trương Tấn Hưng, Bí thư Đảng uỷ chr’val Thượng Trạch, chr’hoong Bố Trạch đoọng năl, pr’đươi pr’dua đhị zâp bha nụ lêy t’váih điện dzợ vêy lâng pin, bình ắc quy, tủ kỹ thuật, a’ngoọn k’đơơng moót ooy đông đhanuôr, bảng điện... Xang mưy c’moo m’pâng lêy pa bhrợ, zâp trạm điện mặt t’ngay cung cắh ơy pa dưr liêm choom: “Xoọc đươi dua điện năng lương mặt t’ngay hân đhơ cơnh đêếc nắc mưy đươi dua liêm choom bêl hân noo p’răng. Điện nâu cắh đươi đoọng bhrợ têng cha, chr’val lâng zâp ban ngành lêy k’rang đoọng lấh mơ.”

Dự án âng đơơng điện năng lượng mặt t’ngay zâp chr’val zr’lụ ch’ngai cắh váih điện lưới bơơn ra lắp đhị 9 chr’val âng 4 chr’hoong pa zêng Lệ Thuỷ, Quảng Ninh, Bố Trạch, Minh Hoá, lâng k’noọ 1.300 pr’loọng đhanuôr, 78 cơ quan, dịch vụ công. Dự án xay bhrợ tơợ c’xêê 7/2015, pa zêng zên 13,7 ực đô la Mỹ, ooy đâu 12 ực đô la nắc zên vặ âng chính phủ Hàn Quốc, 1,7 ực đô la nắc đối ứng âng Việt Nam. Zr’lụ đươi dua dự án năng lượng mặt t’ngay nắc vêy plêệng k’tiếc boo dz’dzong, đợ c’xêê p’răng m’bứi, ta luôn boo túh. Lấh mơ, đhanuôr đươi dua lấh công suất, zư lêy cắh liêm choom, tổ k’đhơợng zư trạm điện cắh vêy chuyên môn bhrợ zâp đhị t’váih điện đấh hư zớch.

T’coóh Nguyễn Việt Hà, Phó Gíam đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Bình, lâng nắc Gíam đốc Ban k’đhơợng zư dự án đơơng điện lâng năng lượng mặt t’ngay moon, vêy bấc trạm điện mặt t’ngay ma hư zớch, cắh choom t’váih điện. Tỉnh ơy pazao ooy Trung tâm Khuyến công lâng pa dưr pa xớc thương mại âng Sở Công Thương xay moon đợ mơ hư zớch, vêy c’lâng bh’rợ lêy bhrợ bhr’lậ, xăl lâng zâp linh kiện dự phòng. L’lăm, trung tâm nâu nắc lêy quyết toán liêm xang, xang nặc lêy cha mêết, xăl bhrợ bhr’lậ lâng đương UBND tỉnh Quảng Bình đoọng bhrợ nắc vêy choom lêy đoọng đợ pr’đươi pr’dua dự phòng ooy vel đông:“Tơợ c’moo 2019 nắc ơy pazao đoong, zư lêy ha zâp đơn vị k’đhơợng zư bhrợ têng. Vêy 2, 3 đhị dzợ bhrợ liêm choom, bấc đhị nặc ma hư zớch, UBND tỉnh, Sở Công Thương pazao đoọng ooy Trung tâm Khuyến công lâng pa dưr pa xớc thương mại bhrợ dự án đoọng bhr’lậ, hân đhơ cơnh đêếc xoọc ooy cr’chăl đương lêy zên đoọng bhr’lậ.”/.

Quảng Bình: Cần bảo quản, vận hành hiệu quả điện mặt trời ở xã biên giới

Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Tại các xã biên giới Tân Trạch, Thượng Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, dự án điện mặt trời trị giá gần 14 triệu đô la Mỹ lắp đặt tại các thôn bản vùng khó khăn, chưa có điện lưới quốc gia. Thế nhưng, hệ thống điện mặt trời này đã bị hư hỏng chỉ sau 2 năm đưa vào sử dụng.

Trước đây, nhà ông Tương ở bản Đoòng, xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch, là vùng lõi Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng nên không có điện lưới. Năm 2016, gia đình ông được lắp một trạm điện năng lượng mặt trời trong sân nhà gồm hai tấm pin, một tủ ắc quy và một số thiết bị. Một đường dây đấu nối kéo vào nhà để thắp sáng 3 bóng đèn. Đến nay, hệ thống điện mặt trời này đã hư hỏng. Nhìn cụm pin năng lượng mặt trời trước nhà còn kiên cố nhưng không thể phát điện, ông Tương buồn bã vì trở lại tình cảnh không có điện thắp sáng:“Dùng thắp sáng, không xem được tivi, điện chập chờn, lúc trời mưa thì không có điện, trời nắng thì có. Nếu hư thì báo lên xã để xã báo thợ điện tới sửa, nhưng đến giờ vẫn chưa thấy đâu.”

        Tương tự, cụm pin mặt trời tại các bản làng xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch cũng không phát huy được hiệu quả, nhiều trạm đã hư hỏng. Cô giáo Đinh Thị Quyên, Điểm trường bản 61, xã Thượng Trạch cho biết, điện mặt trời chỉ sử dụng được 6 tháng có nắng. Ban đêm các cô ở lại trường phải thắp đèn dầu: “Đầu năm nay về điểm trường mới này thì điều kiện nước sinh hoạt thì có đủ nhưng điện thì không có. Đang gặp khó khăn về điện, chỉ dùng bóng tích điện và bóng năng lượng mặt trời, nhưng mùa mưa thì chịu, buổi tối không có điện không làm gì được.”

Ở xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch có 18 bản được lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời. Hiện nay, một số trạm pin năng lượng và trạm phát điện chập chờn. Các tấm pin phủ bụi, rêu mốc, bên dưới, tủ đựng bình ắc quy bị cỏ dại, cây cối phủ lấp. Ông Trương Tấn Hưng, Bí thư Đảng ủy xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch cho biết, thiết bị tại các cụm phát điện còn nguyên vẹn với các tấm pin, bình ắc quy, tủ kỹ thuật, dây dẫn vào nhà dân, bảng điện.... Sau một năm rưỡi hoạt động, các trạm điện mặt trời vẫn chưa phát huy hiệu quả:“Đang sử dụng điện năng lượng mặt trời nhưng hiệu quả chủ yếu dùng để thắp sáng và chỉ có hiệu quả vào mùa nắng. Điện này không dùng để sản xuất, xã và các ban ngành đang đề nghị các cấp quan tâm.”

Dự án cấp điện năng lượng mặt trời các xã vùng xa chưa có điện lưới được lắp đặt tại 9 xã của 4 huyện gồm Lệ Thủy, Quảng Ninh, Bố Trạch, Minh Hóa, với gần 1.300 hộ dân, 78 cơ quan, dịch vụ công. Dự án triển khai từ tháng 7/2015, tổng vốn 13,7 triệu đô la Mỹ, trong đó 12 triệu đô la là vốn vay của chính phủ Hàn Quốc, 1,7 triệu đô la là phần đối ứng của Việt Nam. Khu vực hưởng thụ dự án năng lượng mặt trời có khí hậu ẩm ướt, số tháng nắng ít, thường xuyên lũ lụt. Ngoài ra, người dân sử dụng quá công suất, bảo quản không tốt, tổ quản lý trạm điện không có chuyên môn khiến các điểm phát điện nhanh hư hỏng.

Ông Nguyễn Việt Hà, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Bình, kiêm Giám đốc Ban quản lý dự án cấp điện bằng năng lượng mặt trời thừa nhận, có nhiều trạm điện mặt trời hư hỏng, không thể phát điện. Tỉnh đã giao Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại thuộc Sở Công Thương thống kê các điểm hư hỏng, có phương án khắc phục, thay thế bằng các linh kiện dự phòng. Trước mắt, Trung tâm này phải quyết toán xong sau đó khảo sát, lên phương án thay thế, sửa chữa và chờ UBND tỉnh Quảng Bình phê duyệt mới có thể phân bổ thiết bị dự phòng về địa phương:“Từ năm 2019 đã bàn giao, bảo hành cho các đơn vị quản lý vận hành. Có một số điểm vẫn đang hoạt động tốt, một số điểm thì hư hỏng, UBND tỉnh, Sở Công Thương giao cho Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại lập dự án để sửa chữa, nhưng vẫn đang còn trình và chờ xin kinh phí sửa chữa.”./.