Vel Bhơ Hôồng, chr’val Sông Kôn, chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vêy lấh 85% đhanuôr nắc acoon cóh Cơ Tu. Đhr’nông đông nâu ặt truíh c’lâng bhlâng 14G p’têết lâng thành phố Đà Nẵng. Nâu đoo nắc vel bhươl du lịch cộng đồng bơơn bấc ngai năl lâng bhiệc bhan hơnh déh ha roo t’mêê, pr’múa tân tung da dặ pr’hay liêm âng đợ apêê pân jứih pân đil Cơ Tu... Anoo Briu Nhiên, mưy manứih ooy Ban k’đhơợng zư vel bhươl Du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng, chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang đoọng năl, bêl doọ ơy váih pr’lúh cr’ay Covid-19, zâp c’moo vel bhươl du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng hơnh déh lấh 2 r’bhâu g’lúh ta mooi chô pấh lêy chi ớh lâng ặt đhêy. Nâu đoo nắc cắh mưy đhị zư đợc đợ pr’hoọm chr’nắp liêm đắh văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu nắc dzợ đơơng chô thu nhập têêm ngăn ha đhanuôr. Anoo Briu Nhiên moon, xang bêl zr’lụ du lịch cổng trời Đông Giang lướt moót đươi bhrợ, đợ mơ ta mooi chô pấh chi ớh dưr bấc tơợ 5 tước 6 chu lâng c’moo n’nắc ahay, đhanuôr bhui har bhlâng: “Đhanuôr vêy pa xoọng zên, ta mooi lướt ooy đâu nắc lêy moon bhrợ ch’na đh’nắh, múa chiing cha gâr lâng pấh bhrợ zâp bh’rợ tr’coọ xa nưl... Đhanuôr ngai pấh bhrợ nắc bơơn đươi zên đắh zâp dịch vụ nâu. Cung vêy pa xoọng zên lấh mơ bhrợ ha rêê, ta mooi lướt ooy đâu nắc ahêê lêy bhrợ đoọng ha pêê ha dợ váih zên.”

Vel bhươl du lịch cộng đồng Bhơ Hôông bhrợ têng tơợ c’moo 2013, vêy 1 tổ hợp tác pazêng 30 cha nặc bơơn pác bhrợ đợ c’bhúh du lịch liêm pr’hay. Ta mooi ặt cóh đâu bơơn ôộm cha đợ pr’ôộ ch’na âng đhanuôr cóh đâu lâng pấh bhrợ lêy đợ văn hoá đhanuôr lâng đợ tr’coọ xa nưl, pr’múa bh’lêê bh’la âng manứih Cơ Tu. T’coóh A Rất Trung, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, đoọng t’pấh ta mooi pấh lêy chi ớh, vel đông bhrợ t’mêê bấc pr’đươi bh’rợ du lịch, bhrợ pa xoọng 2, 3 bh’rợ pa dưr dal bh’rợ tr’nêng ha pêê pa bhrợ đắh taanh dzặc c’rêê, taanh n’đoóh a’doóh, bhiệc k’đhơợng zư bh’rợ du lịch cộng đồng: “Xang bêl pr’lúh cr’ay têêm ngăn, đhị du lịch Cổng trời Đông Giang ta lấh p’loọng ta mooi chô pấh chi ớh bấc. Nâu đoo cung nặc râu liêm buôn t’pấh ta mooi lướt lêy chi ớh, ặt bếch. T’bhlâng zư lêy, kiện toàn cớ Ban k’đhơợng zư, tổ pazưm bhrợ, chấc lêy đhị buôn chụp liêm, đợ văn hoá chr’nắp âng manứih Cơ Tu, bhrợ pa dưr du lịch bhrợ t’mêê zâp dịch vụ đoọng ta mooi chô pấh. T’bhlâng xay moon p’cắh c’léh bh’rợ chr’nắp liêm cóh vel đông pa dưr du lịch, p’têết zâp tour đoọng ha ta mooi tơợ thành phố Hội An bhrợ đoọng bhiệc bhrợ lâng zên pa chô têêm ngăn ha đhanuôr.”

Đhị chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xoọc vêy bấc vel bhươl du lịch cộng đồng cơnh Bhơ Hôồng cóh chr’val Sông Kôn, Đh’rôồng cóh chr’val Tà Lu. T’coóh A Vô Tô Phương, Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, bhiệc bhrợ pa dưr zâp vel bhươl bh’rợ tr’nêng taanh dzặc, taanh n’đoóh a’doó p’têết pazưm lâng du lịch cộng đồng, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ lâng vêy zên pa chô ha manứih Cơ Tu cóh vel đông. Bh’nơơn pr’đươi âng manứih Cơ Tu bhrợ váih pr’đươi lưu niệm chắp kiêng âng bấc ta mooi cóh cr’loọng k’tiêc k’ruung lâng cóh bha lang k’tiếc. Ting cơnh t’coóh A Vô Tô Phương, vel đông ơy vêy bấc chính sách zooi đoọng ha zâp vel bhươl du lịch cơnh t’bhlâng p’têết pazưm lâng zâp doanh nghiệp, công ty lữ hàng, hướng dẫn viên du lịch, pa dưr k’rơ bh’rợ pa dưr pa xớc p’cắh ooy zâp phương tiện truyền thông, mạng xã hội đoọng t’pấh ta mooi pấh chi ớh: “Xoọc đâu zr’lụ du lịch vel Bhơ Hôồng ơy bhrợ pa dưr cớ. Ta mooi lướt chi ớh cóh tỉnh lâng zâp tỉnh lơơng lướt du lịch cộng đồng bấc. UBND chr’hoong xoọc pa dưr bhrợ pa liêm, đô thị Sông Vàng dưr váih đô thị loại 5. Ooy đâu t’pấh k’đươi doanh nghiệp k’rong bhrợ ooy vel đông đoọng bhrợ pa dưr zâp dự án pa dưr pa xớc du lịch sinh thái, lấh mơ nắc du lịch t’viêng, chrooi pa xoọng pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung cóh vel đông.”

Đhị tỉnh Quảng Nam xoọc vêy 35 đhị du lịch sinh thái, du lịch vel bhươl bh’rợ tr’nêng ty chr’nắp cóh zr’lụ vel bhươl, zâp chr’hoong k’coong ch’ngai. Lấh 2 c’moo hanua, pr’lúh cr’ay Covid-19 nắc bhrợ cắh liêm crêê tước bh’rợ du lịch nâu. ĐoỌng pa dưr zâp bh’rợ du lịch, tỉnh Quảng Nam k’đươi moon zâp vel đông zooi đoọng, lêy pa choom pa dưr manứih pa bhrợ đoọng zúp zâp đơn vị pa câl bhrợ du lịch pa dưr cớ bh’rợ kinh doanh đhị đhr’năng t’mêê. T’coóh Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tỉnh xoọc xay bhrợ bh’rợ zooi pa dưr pa xớc du lịch k’coong ch’ngai tỉnh Quảng Nam tước c’moo 2025, t’bhlâng tước c’moo 2025, zâp chr’hoong k’coong ch’ngai hơnh déh 600 r’bhâu g’lúh ta mooi pấh lêy chi ớh zâp c’moo, bhrợ pr’đơợ bhrợ bhiệc trực tiếp đoọng ha 4.500 apêê pa bhrợ: “Pa dưr pa xớc du lịch zr’lụ da ding k’coong, ahêê ơy t’pấh doanh nghiệp k’rong bhrợ du lịch 5 sao cóh zr’lụ Đông Giang. Xang nặc pa dưr pa xớc zâp vel đông lơơng vêy đhr’năng bhrợ pa dưr du lịch liêm choom cơnh Tây Giang, Nam Giang, Phước Sơn, Bắc Trà My... chô dưr váih zr’lụ chr’nắp liêm bhrợ pa dưr đợ du lịch ga mắc đắh sinh thái, đắh đhêy ặt. Cr’chăl nâu, ahêê nắc lêy k’rong pazưm moon pa choom đắh Hợp tác xã, doanh nghiệp bhrợ pa dưr, doanh nghiệp k’tứi lâng glặp đh’rứah lâng zâp pr’loọng đông đoọng t’pấh zâp râu bh’rợ du lịch nông nghiệp hưu cơ, du lịch p’têết pazưm lâng văn hoá vel đông âng đhanuôr acoon cóh k’coong ch’ngai./.”

Quảng Nam khôi phục du lịch làng nghề truyền thống

              PV Tuyết Lê- VOV miền Trung

         Du lịch làng nghề truyền thống, du lịch cộng đồng là sản phẩm du lịch hấp dẫn mang lại hiệu quả cao đối với người Cơ Tu ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam. Tuy nhiên, do ảnh hưởng dịch Covid-19, 2 năm nay, loại hình du lịch này không thể hoạt động. Ngành Du lịch và các địa phương miền núi tỉnh Quảng đang nỗ lực khôi phục loại hình du lịch cộng đồng để thu hút du khách tham quan trải nghiệm.

        Làng Bhơ Hôồng xã Sông Kôn, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có hơn 85% dân số là đồng bào dân tộc Cơ Tu. Ngôi làng này nằm dọc tuyến Quốc lộ 14G nối thành phố Đà Nẵng. Đây là Làng du lịch cộng đồng nổi tiếng với lễ hội mừng lúa mới, điệu múa Tung tung, Za ză rất quyến rũ của những chàng trai, cô gái Cơ Tu,… Anh Briu Nhiên, thành viên Ban Quản lý làng Du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng, xã Sông Kôn, huyện Đông Giang cho biết, trước khi xảy ra dịch Covid-19, mỗi năm, Làng du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng đón hơn 2 ngàn lượt du khách đến trải nghiệm và lưu trú. Đây không chỉ là nơi lưu giữ những nét đặc sắc trong văn hóa của đồng bào Cơ Tu mà còn mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Anh Briu Nhiên nói, sau khi Khu Du lịch cổng trời Đông Giang đi vào hoạt động, lượng khách đến tham quan trải nghiệm tăng từ 5 đến 6 lần so với năm ngoái, người dân rất phấn khởi.“Bà con thêm nguồn thu nhập, khách đến chủ yếu là đặt ẩm thực, múa cồng chiêng và tham gia các dịch vụ nhạc cụ….Bà con ai tham gia được hưởng lợi từ nguồn thu các dịch vụ. Cũng có thu nhập thêm phần du lịch ngoài việc làm nương rẫy, khách đến mình phục vụ cho khách có thêm tiền.”

Làng du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng hoạt động từ năm 2013, có 1 tổ hợp tác gồm 30 thành viên được chia ra những nhóm dịch vụ du lịch. Du khách lưu trú tại đây được thưởng thức các món ăn dân dã và tham gia sinh hoạt văn hoá cộng đồng với những nhạc cụ, vũ điệu dân gian của người Cơ Tu. Ông A Rất Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, để thu hút khách tham quan trải nghiệm, địa phương tổ chức làm mới các sản phẩm du lịch, mở thêm 1 số hoạt động nâng cao tay nghề cho người lao động về đan lát mây tre, dệt thổ cẩm, kỹ năng quản lý hoạt động du lịch cộng đồng:“Sau khi tình hình du lịch ổn định, điểm Du lịch Cổng trời Đông Giang mở cửa thì khách du lịch đến rất đông. Đây cũng thuận lợi thu hút khách du lịch tham quan và lưu trú. Tiếp tục duy trì, kiện toàn lại Ban quản lý, tổ hợp tác, tìm điểm check in trải nghiệm văn hoá của người Cơ Tu, kích hoạt du lịch, làm mới các dịch vụ để khách đến. Tiếp tục quảng bá hình sản phẩm địa phương phát triển du lịch, cầu nối các tour khách từ thành phố Hội An tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người dân.”

Tại huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam hiện có nhiều làng du lịch cộng đồng như: Bhơ Hôồng tại xã Sông Kôn, Đhrôồng ở xã Tà Lu. Ông A Vô Tô Phương, Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, việc khôi phục các làng nghề đan lát, dệt thổ cẩm gắn với du lịch cộng đồng, tạo công ăn việc làm và thu nhập cho người Cơ Tu trên địa bàn. Sản phẩm của người Cơ Tu làm ra trở thành mặt hàng lưu niệm ưa thích của nhiều du khách trong nước và quốc tế. Theo ông A Vô Tô Phương, địa phương đã có nhiều chính sách hỗ trợ các làng du lịch như: tăng cường liên kết với các doanh nghiêp, công ty lữ hành, hướng dẫn viên du lịch; Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến quảng bá trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội để thu hút khách tham quan: “Hiện nay khu du lịch làng Bhơ Hôồng đã khởi động trở lại. Khách du lịch trong tỉnh và các tỉnh khác tới du lịch cộng đồng rất nhiều. UBND huyện đang xúc tiến quy hoạch đô thị Sông Vàng và định hướng tới năm 2025 và năm 2030 sẽ xây dựng quy hoạch, đô thị Sông Vàng trở thành đô thị loại 5. Qua đó thu hút mời gọi doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn để xây dựng các dự án phát triển du lịch sinh thái, đặc biệt du lịch xanh, góp phần phát triển kinh tế xã hội của địa phương.”

       Tại tỉnh Quảng Nam hiện có 35 điểm du lịch sinh thái, du lịch làng nghề truyền thống cộng đồng ở khu vực nông thôn, các huyện miền núi. Hơn 2 năm qua, dịch Covid-19 đã ảnh hưởng rất lớn đến loại hình du lịch này. Để kích cầu các hoạt động du lịch, tỉnh Quảng Nam chỉ đạo các địa phương hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực nhằm giúp các đơn vị kinh doanh du lịch phục hồi và duy trì hoạt động kinh doanh trong tình hình mới. Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, tỉnh đang triển khai Đề án “Hỗ trợ phát triển du lịch miền núi tỉnh Quảng Nam đến năm 2025”, phấn đấu đến năm 2025, các huyện miền núi đón 600.000 lượt khách du lịch mỗi năm, tạo việc làm trực tiếp cho 4.500 lao động:“Phát triển du lịch khu vực miền núi, chúng ta đã thu hút được doanh nghiệp đầu tư du lịch tiêu chuẩn 5 sao ở khu vực Đông Giang. Tiếp tục phát triển các địa bàn khác mà có khả năng khai thác du lịch tôt như: Tây Giang, Nam Giang, Phước Sơn, Bắc Trà My…hoàn toàn có thể trở thành khu vực mà có tiềm năng khai thác những du lịch lớn về sinh thái, về mạo hiểm về nghỉ dưỡng. Bên cạnh đó, chúng ta phải tập trung hướng dẫn cho các Hợp tác xã, doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng với các hộ gia đình để hình thành các loại hình du lịch nông nghiệp hữu cơ, du lịch gắn với văn hoá bản địa của đồng bào dân tộc thiểu số của miền núi./.”