Tơợ muy zr’lụ da ding k’coong, c’lâng p’rang căh lâh vêy đhiệp năc muy c’lâng k’tiêc, đhâl, xiên coh 10 c’moo ahay, tươc nâu cơy chr’hoong da ding k’coong Nam Đông dưr vaih zr’lụ bâc ơl chr’noh chr’bêệt, bh’năn băn. Pazêng c’lâng lươt vêy ta bhrợ lâng nhựa, bê tông liêm mâng tươc ooy pazêng chr’val. Ting n’năc năc pazêng đhr’nong đong vêy ta bhrợ nhâm mâng lâng pazêng bhươn chr’noh chặt vaih liêm. T’cooh Phạm Xuân Vinh, Phó Bí thư Đảng uỷ chr’val Thượng Quảng, muy coh pazêng vel đong ch’ngai bhlâng âng chr’hoong Nam Đông xay moon, đươi tơợ xa nay cr’noọ âng k’tiêc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, pr’ăt tr’mông da ding k’coong Thượng Quảng năc ơy la lay cơnh lâng l’lăm ahay. Điện, c’lâng căh muy tươc ooy bhươl cr’noon ting n’năc năc dzợ tươc ooy clung, zr’lụ pa bhrợ. C’lâng p’rang liêm crêê, bh’rợ đơơng âng tr’câl tr’bhlêy hàng hoá công liêm buôn, pa dưr râu dưr vaih âng bh’rợ bhrợ cha, pr’ăt tr’mông âng đhanuôr ting t’ngay k’bhộ k’van. T’cooh Vinh xay moon p’xoọng, xa nay thu nhập lâh 100 ức đồng coh muy c’moo tơợ bh’rợ ch’choh lâng b’băn coh chr’val da ding k’coong n’nâu năc êêh dzợ râu xa nay đơ chrih: “Bơơn râu k’rang lêy âng Đảng, Nhà nước xoọc đâu c’lâng p’rang liêm crêê, trạm liêm mâng, trường học, c’lâng lướt ooy pazêng bhươl cr’noon liêm mâng. Đảng, Nhà nước công t’bhlâng bhrợ têng c’lâng tươc ooy zr’lụ pa bhrợ đoọng ha đhanuôr, liêm buôn coh bh’rợ lươt pa bhrợ, lươt chô âng đhanuôr. Pr’ăt tr’mông âng bhươl cr’noon coh xoọc đâu lâng chr’val Thượng Quảng tr’xăl bâc pa bhlâng. L’lăm ahay căh ơy bhrợ bhươl cr’noon t’mêê, ooy đong zir hư năc râu zr’năh k’đhap pa bhlâng, bêl ahay vêy 13 đhr’nong đong. Xang c’lâng bh’rợ bhrợ têng, chính quyền vel đong công xay moon, p’too pa choom chêêc nguồn zooi đoọng, xoọc đâu đong zir hư năc ơy ta t’bil lơi tơợ bêl bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê.”

Liêm choom coh tr’nơơp tơợ xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê năc bhrợ ha đhanuôr mâng loom lâh mơ ooy c’lâng xa nay, chính sách âng Đảng, Nhà nước. Bâc ngai doọ chơợ k’tiêc, đoọng bhươn, đoọng k’zệt r’bhâu mét vuông k’tiêc, zên prặ, đh’rưah lâng k’ha riêng t’ngay công đh’rưah lâng chính quyền vel đong bhrợ têng c’lâng p’rang, bhrợ têng trường học, trạm xá, đong văn hoá… T’cooh Hồ Văn Lưa, đhanuôr cr’noon 5, chr’val Thượng Nhật, vel đong t’mêê xay moon bhrợ têng liêm xang bhươl cr’noon t’mêê xay moon râu bhui har: “Ng’moon zazum l’lăm ahay căh ơy bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê muy bơr pr’loọng đong đhanuôr pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap. Tơợ ơy vêy bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê pr’ăt tr’mông âng đhanuôr vêy ta pa liêm, đhanuôr t’bhlâng pa dưr pr’ắt tr’mông, t’bil ha ul đharựt. Đhanuôr đoọng k’tiêc, tơơm chr’noh, ting bhrợ têng, zên âng nhà nước năc k’rong bhrợ, năc cơnh bêl đêêc ahay bhrợ c’lang đác hooi, c’lang năc ta clang tươc ooy r’piing p’loọng, đhanuôr ma câl n’coo đác ch’hooi đác tươc ooy đong, cơnh điện pa ang coh c’lâng bhươl cr’noon, năc đhanuôr bhrợ t’nâl đoọng vêy đợ râu chroi đoọng âng đhanuôr. C’lâng lươt chô vêy ta bhrợ t’bhưah, c’lâng pa bhrợ vêy ta bhrợ têng. Tơợ bêl vêy ta bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê đhanuôr vêy ta đoọng m’ma bh’năn, đong zir vêy ta t’bil lơi… Ng’moon zazum tươc nâu cơy pr’ăt tr’mông âng đhanuôr ting t’ngay vêy bấc râu liêm choom.”

Xa nay bh’rợ cr’noọ âng k’tiêc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê căh muy bhrợ tr’xăl pr’ăt tr’mông bhươl cr’noon, da ding k’coong, ting n’năc năc dzợ zooi đhanuôr tr’xăl ooy cr’noọ, bh’rợ. Đhanuôr da ding k’coong, đhanuôr acoon coh đhị đâu ting t’ngay doọ dzợ vêy cr’noọ đương g’nưưm râu zooi đoọng âng Đảng, Nhà nước, năc ađay t’bhlâng pa bhrợ, bhrợ c’la âng pr’ăt tr’mông. Tr’xăl âng Hương Sơn, muy coh 6 chr’val ăt muy đhị, bhrợ cha muy đhị âng chr’hoong da ding k’coong Nam Đông lâng 100% đhanuôr Cơ Tu năc râu xay p’căh ghít bhlâng. T’cooh Hồ Thanh Nghi, Chủ tịch UBND chr’val Hương Sơn xay moon, tơợ bh’rợ tal óch chướt coh pazêng da ding k’coong dal, nâu cơy đhanuôr n’năl đươi râu liêm choom âng khoa học kỹ thuật ch’choh, b’băn, tước ooy thị trường, chêêc zr’lụ pa câl pr’đươi đoọng pa dưr dal thu nhập…  Tơợ zr’lụ da ding k’coong căh ma chr’noh chr’bêệt nâu cơy Hương Sơn dưr vaih đhăm k’tiêc vêy bâc ơl chr’noh chr’bêệt… Ting cơnh t’cooh Hồ Thanh Nghi, tơợ x’rịa c’moo 2015, bêl vêy ta xay moon xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê tươc nâu cơy, pazêng bh’rợ ch’choh, b’băn, choh crâng, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, k’rong bhrợ bha lâng năc zêng vêy ta bhrợ liêm choom lâng z’lâh ting cơnh cr’noọ xa nay; ooy xa nay bh’rợ văn hoá, xã hội, y tế, giáo dục… vêy ta xay bhrợ crêê cơnh, ting t’bil lơi râu j’niêng cr’bưn căh liêm choom, pa dưr dal pr’ăt tr’mông âng đhanuôr: “C’moo 2021, thu nhập muy cha năc đhanuôr anag chr’val bơơn mơ 42 ức đồng. Tước nâu cơy, đợ pr’loọng đong đharựt ting cơnh chuẩn t’mêê vêy 15 pr’loọng đong, pay mơ 3,39%. Ooy bh’rợ xay bhrợ cr’noọ bh’rợ âng k’tiêc k’ruung ooy bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, azi đươi dua pazêng c’rơ zooi đoọng âng Nhà nước ting cơnh xa nay xay moon lâng zr’lụ đhanuôr acoon coh, ting cơnh đề án âng chr’hoong ơy xay moon bhrợ têng. Chr’val xay moon cr’noọ thu nhập tươc c’moo 2022 năc tơợ 43 tươc 46 ức đồng muy cha năc coh muy c’moo. Xay bhrợ cơnh Nghị quyết âng Đảng uỷ nhiệm kyd 2020- 2025, năc t’bhlâng vêy tơợ 1 tươc 2 bhươl cr’noon liêm pr’hay, đoọng dưr vaih chr’val Bhươl cr’noon t’mêê ha dưr dal.”

T’cooh Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND chr’hoong da ding k’coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, tươc nâu cơy prang chr’hoong ơy vêy 8/10 chr’val vêy ta xay moon xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê. Vel đong t’bhlâng k’rong c’rơ đoọng xay bhrợ ha 2 chr’val ha mơ dzợ năc Hương Hữu lâng Thượng Long xay bhrợ liêm xang pazêng cr’noọ bh’rợ ooy bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Nâu đoo năc chr’val vêy đợ pr’loọng đong đharựt bâc pa bhlâng, lâh 26%, tu cơnh đêêc, đh’rưah lâng k’rong bhrợ ooy c’lâng p’rang, chr’hoong t’bhlâng zooi ooy bh’rợ bhrợ cha, bhrợ têng đợ bh’rợ pa bhrợ crêê cơnh lâng đhr’năng âng vel đong, zooi đhanuôr pa dưr dal thu nhập, t’bil ha ul pa xiêr đharựt. T’cooh Trần Quốc Phụng công xay moon, chr’hoong Nam Đông t’bhlâng xay bhrợ nhâm mâng, pa dưr râu liêm choom pazêng cr’noọ xa nay bhươl cr’noon t’mêê, t’bhlâng tươc c’moo 2025 năc pa dưr Nam Đông dưr vaih chr’hoong Bhươl cr’noon t’mêê ha dưr dal: “Coh c’moo 2022 n’nâu azi t’bhlâng pazêng c’rơ đoọng pa dưr đơơh bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharựt đoọng ha bơr chr’val Hương Hữu lâng Thượng Long. Cr’noọ âng zi năc tơợ c’moo 2022 tươc c’moo 2025 zập c’moo pa xiêr đợ pr’loọng đong đharựt đoọng ha chr’val Hương Hữu lâng chr’val Thượng Long tơợ 5,5% tươc 6% đoọng tươc x’rịa c’moo 2025 pa dưr bơr chr’val n’nâu năc xay bhrợ liêm xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê lâng pa dưr chr’hoong Nam Đông dưr vaih chr’hoong bhươl cr’noon t’mêê.”/.

Sắc màu nông thôn mới

ở huyện miền núi Nam Đông, Thừa Thiên Huế

PV/VOV-Miền Trung

Nhờ các chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, sự đồng thuận của chính quyền và người dân, huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế  đang thay da đổi thịt từng ngày; hạ tầng nông thôn, miền núi có nhiều khởi sắc; đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc nơi đây ngày càng được cải thiện, nâng cao. Nhiều địa phương lần lượt cán đích nông thôn mới, hướng tới trở thành xã nông thôn mới nâng cao. Ghi nhận của PV Đài TNVN tại miền Trung

Từ một vùng đồi núi hoang sơ, cơ sở hạ tầng hầu như chẳng có gì ngoài những con đường đất gập ghềnh, chật hẹp của 10 năm về trước, đến nay huyện miền núi Nam Đông đã trở thành miền đất trù phú. Những con đường thảm nhựa, bê tông phẳng lì chạy dọc ngang về các xã. Bao quanh những nếp nhà xây kiên cố là những vườn cây trái xanh tươi. Ông Phạm Xuân Vinh, Phó Bí thư Đảng ủy xã Thượng Quảng, một trong những địa phương xa nhất của huyện Nam Đông cho biết, nhờ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, bộ mặt miền núi Thượng Quảng đã khác xưa nhiều. Điện, đường không chỉ dẫn về các thôn mà còn được kéo ra tận cánh đồng, vùng sản xuất. Giao thông thông suốt, việc vận chuyện, trao đổi hàng hóa thuận lợi, thúc đẩy phát triển sản xuất, cuộc sống của bà con ngày càng no ấm. Chuyện thu nhập hơn 100 triệu đồng mỗi năm nhờ trồng trọt và chăn nuôi ở xã miền núi này không còn là chuyện lạ: "Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước hiện nay đường khang trang, trạm khang trang, trường học, các trục đường liên thôn khang trang. Đảng, Nhà nước cũng quan tâm xây dựng đường sản xuất cho bà con đảm bảo, thuận tiện trong việc sản xuất, đi lại của bà con. Bộ mặt của nông thôn hiện nay đối với xã Thượng Quảng thay đổi rất nhiều. Trước đây chưa xây dựng NTM, về nhà tạm là thách thức rất nhiều, trước đây có 13 nhà tạm. Sau này trong lộ trình xây dựng, chính quyền địa phương cũng tuyên truyền, vận động và tìm nguồn hỗ trợ, nên hiện nay nhà tạm cơ bản cũng đã xoá được sau khi xây dựng Nông thôn mới."

Hiệu quả bước đầu của chương trình xây dựng nông thôn mới càng làm cho người dân thêm tin tưởng vào các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Nhiều người đã không ngần ngại nhường đất, xẻ vườn, góp hàng chục ngàn mét vuông đất, tiền của, cùng hàng trăm ngàn ngày công chung tay cùng chính quyền địa phương làm đường giao thông, xây dựng trường học, trạm xá, nhà văn hóa…Ông Hồ Văn Lưa, người dân thôn 5, xã Thượng Nhật, địa phương vừa được công nhận xã nông thôn mới năm ngoái bày tỏ niềm vui: “Nói chung trước đây chưa xây dựng NTM một số hộ dân cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Từ khi có chương trình xây dựng NTM cuộc sống của bà con đước cải thiện, bà con tích cực phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo. Nhân dân hưởng ứng hiến đất, hiến cây, bỏ công, nguồn vốn nhà nước đầu tư, như vừa rồi xây dựng công trình nước tự chảy, đường ống dẫn nước chỉ tới đầu ngõ, bà con tự mua ống kéo nước về tận nhà, như điện thắp sáng đường làng, thì nhân dân đúc trụ điện để có phần đóng góp của nhân dân. Đường đi lại được mở rộng, đường sản xuất được xây dựng. Từ khi có xây dựng NTM bà con được hỗ trợ về cây con giống, nhà tạm đã được xoá đi… Nói chung đến nay đời sống của nhân dân ngày càng tiến bộ có nhiều mặt thay đổi.”

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới không chỉ làm đổi thay diện mạo vùng nông thôn, miền núi, mà còn giúp bà con thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Bà con miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây xóa dần tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, mà đã  tự mình vươn lên trong lao động, sản xuất, làm chủ cuộc sống. Đổi thay của Hương Sơn, một trong 6 xã định canh, định cư của huyện miền núi Nam Đông với 100% đồng bào dân tộc Cơ Tu là minh chứng rõ nét nhất. Ông Hồ Thanh Nghi, Chủ tịch UBND xã Hương Sơn cho biết, từ phương thức sản xuất “phát, cốt, đốt trỉa” trên các sườn đồi cao, đến nay bà con đã biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi, tiếp cận thị trường, tìm đầu ra cho sản phẩm để nâng cao thu nhập …Từ vùng đồi núi hoang sơ, nay Hương Sơn đã trở thành vùng đất trù phú với bạt ngàn cao su và những cánh đồng cây đặc sản ... Theo ông Hồ Thanh Nghi, từ cuối năm 2015, khi được công nhận xã nông thôn mới đến nay, các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, đầu tư xây dựng cơ bản đều đạt và vượt kế hoạch đề ra; các lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục…được quan tâm đúng mức, góp phần xóa bỏ hủ tục lạc hậu, nâng cao đời sống tinh thần của bà con: “Năm 2021, thu nhập đầu người của xã đạt 42 triệu đồng. Đến nay tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới có 15 hộ, chiếm khoảng 3,39%. Về việc thực hiện mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới, chúng tôi tận dụng tối đa các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước theo quy định đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, theo đề án của huyện đã được phê duyệt. Xã đặt mục tiêu thu nhập đến năm 2022 là từ 43 đến 46 triệu đồng một người, trên năm. Thực hiện theo Nghị quyết của Đảng uỷ nhiệm kỳ 2020- 2025, sẽ phần đấu có từ 1 đến 2 thôn kiểu mẫu, để trở thành xã Nông thôn mới nâng cao.”

Ông Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, đến nay toàn huyện đã có 8/10 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới gồm: Hương Giang, Hương Hòa, Hương Phú, Hương Lộc, Hương Sơn, Thượng Quảng, Thượng Lộ và Thượng Nhật. Địa phương đang tập trung nguồn lực đầu tư cho 2 xã Hương Hữu và Thượng Long hoàn thành các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới. Đây là những xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, trên 26%, vì thế, cùng với đầu tư về cơ sở hạ tầng, huyện chú trọng hỗ trợ sinh kế, xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp với tình hình của địa phương, giúp người dân nâng cao thu nhập, xóa đói giảm nghèo. Ông Trần Quốc Phụng cũng cho biết, huyện Nam Đông tiếp tục củng cố, duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, phấn đấu đến năm 2025 đưa Nam Đông trở thành huyện Nông thôn mới nâng cao: “Trong năm 2022 này chúng tôi tập trung mọi nguồn lực để đẩy nhanh công tác xoá đói giảm nghèo cho hai xã Hương Hữu và Thượng Long. Mục tiêu chúng tôi đề ra là từ năm 2022 đến năm 2025 bình quân hàng năm là giảm tỷ lệ hộ nghèo cho xã Hương Hữu và xã Thượng Long là từ 5,5% đến 6% để đến cuối năm 2025 đưa hai xã này đạt chuẩn xã Nông thôn mới và đưa huyện Nam Đông trở thành huyện Nông thôn mới.”/.