K’zệt c’moo ăt mamông coh đhăm k’tiêc Ngọc Linh, lâh bh’rợ pa choom cr’liêng chữ coh da ding k’coong, t’cooh Đinh Văn Đu, coh cr’noon 2, chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My đơc bâc g’lêêh c’rơ pa dưr tơơm sâm Ngọc Linh. Thầy giáo, Đảng viên Đinh Văn Đu, xay moon, coh pazêng c’moo đăn đâu, sâm Ngọc Linh vêy ta lêy năc pr’đươi âng k’tiêc k’ruung, vêy chr’năp ooy kinh tế bâc bhlâng năc k’zệt c’moo l’lăm ahay dhanuôr Xê Đăng lêy zơ nươu n’nâu năc muy râu căh choom căh vêy coh pr’ăt tr’mông. Căh lâh vêy bâc coh opôy vêy đoo bêl ng’bhuôih k’tiêc, sinh nhật căh cậ n’niên k’coon… dhanuôr vel đong tr’đoọng pr’hêl chr’năp năc tơơm sâm Ngọc Linh. Bâc c’la bhươn năc dzợ pa chôm dưưm g’lêêh c’rơ đoọng ha manuyh choh lâng m’ma sâm Ngọc Linh. T’cooh Đinh Văn Đu xay moon, coh pazêng c’moo đăn đâu, pazêng đảng viên đhị vel đong đh’rưah bhrợ têng bhươn sâm Ngọc Linh zazum âng Chi bộ vel đong: “Pr’loọng đong hân đoo vêy năc chroi đoọng coh c’moo đâu bơr pêê bhr’lâng, c’moo t’tun bơr pêê t’nơơm năc tr’pác đoọng ma mơ ha zập cha năc đoọng đh’rưah zư lêy tơơm sâm Ngọc Linh. Bhươn sâm Chi bộ đoọng k’coon ch’chau đay n’năl năc ma zư lêy tơơm sâm Ngọc Linh ooy bh’rợ zư lêy crâng âng da ding k’coong Ngọc Linh.”

Chi bộ cr’noon 2 vêy đợ đảng viên bâc bhlâng coh chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My lâng k’nặ 40 đảng viên. Tơợ c’moo 2010, Chi bộ cr’noon 2 bhrợ Nghị quyết ooy bh’rợ choh tơơm sâm Ngọc Linh pa têệt lâng bh’rợ zư lêy crâng. T’cooh Hồ Văn Thiết, Bí thư Chi bộ cr’noon 2, chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My xay moon, c’moo 2010, bêl xay bhrợ cr’noọ bh’rợ bhrợ têng bhươn sâm Chi bộ, zập đảng viên ma chroi đoọng cr’liêng m’ma, tơơm m’ma, manuyh chroi đoọng c’rơ. K’nặ 40 đảng viên đh’rưah ươm cr’liêng, zư lêy đh’rưah căh đoọng a chim, amoó pa hư… Lâh 10 c’moo zư lêy, đợ hân luung sâm k’tứi xoọc đâu dưr vaih bhươn sâm lâng lâh 1 r’bhâu t’nơơm sâm Ngọc Linh, vêy chr’năp k’ha riêng ức đồng. T’cooh Hồ Văn Thiết bhui har xay moon, đươi bhươn sâm m’ma n’nâu năc bâc ngai ơy choom bhrợ t’vaih bhươn sâm la lay, bhrợ pa dưr kinh tế pr’loọng đong: “Đhanuôr pa dưr dal c’năl ooy bh’rợ pa dưr sâm Ngọc Linh, pazêng pr’loọng đong đhanuôr đhị cr’noon 2 zêng choh sâm, đhăm choh ting c’moo bhưah lâh mơ. Đợ pr’loọng đong đhanuôr coh bhươl cr’noon xiêr bâc bhlâng, pr’ăt tr’mông âng đhanuôr nhâm mâng, k’coon ch’chau bơơn học hành liêm choom.”

Chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My vêy 7 chi bộ lâng lâh 180 đảng viên. Tươc nâu cơy vêy k’nặ 10 bhươn sâm Chi bộ vêy ta bhrợ têng coh pazêng c’moo ahay. bâc đhanuôr coh da ding Ngọc Linh đươi m’ma lâng zên quỹ tơợ bhươn sâm Chi bộ ơy choom t’bil đharựt, dưr vaih manuyh k’van pa bhlâng. T’cooh Hồ Văn Bút, Bí thư Đảng ủy chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My xay moon, vêy cr’chăl chr’năp âng sâm Ngọc Linh dal bhlâng, pazêng đhanuôr coh vel đong căh ting râu chr’năp coh tr’nơơp năc pa câl lứch: “Đợ đảng viên hân đoo choh sâm z’zăng choom coh tổ Đảng, coh Chi bộ coh sâm z’zăng năc cr’liêng sâm Ngọc Linh năc apêê đoo zooi ha pazêng đảng viên lum pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap lâh mơ bhrợ m’ma, k’lung áâm Ngọc Linh đơơng pa câl xang n’năc tr’pac, tr’đoọng, bhrợ quỹ đoọng bhrợ bh’rợ sinh hoạt, tr’lum mặt căh cậ zooi đợ apêê đảng viên jeh k’ăy, t’cooh đhur. Đảng viên năc l’lăm xay bhrợ, l’lăm xay bhgrợ đoọng đhanuôr lêy ting bhrợ têng đoọng bhrợ t’bhưah bh’rợ tr’nêng, đh’rưah tr’zooi pa dưr pr’ăt tr’mông.”

Đhị chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, apêê Chi bộ Đảng, tổ Đảng coh đâu bhrợ têng bâc bh’rợ kinh tế chr’năp liêm đoọng tr’zooi đh’rưah t’bil đharựt. Bâc nhiệm kỳ, Đảng bộ chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng pazêng Nghị quyết ooy bh’rợ pa xiêr đharựt nhâm mâng. Zập c’moo, Đảng bộ chr’hoong k’dua Bí thư Chi bộ cr’noon lâng đảng viên năc c’la âng bh’rợ kinh tế liêm choom coh vel đong tr’lum đoọng prá xay kinh nghiệm ooy bh’rợ liêm choom, ta đang moon đảng viên pa dưr cr’noọ xa nay l’lăm xay bhrợ, đh’rưah lâng cấp uỷ, chính quyền lâng đhanuôr pa dưr pr’ăt tr’mông, kinh tế zr’lụ da ding k’coong dzợ bâc râu zr’năh k’đhap.

T’cooh Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, xay moon, năc đợ Chi bộ coh da ding Ngọc Linh mặ bha lâng năc apêê đảng viên đhị vel đong ta luôn l’lăm xay bhrợ lâng bh’rợ tr’nêng liêm choom pa bhlâng lâng ơy chr’va zooi đhanuôr vel đong n’năl râu chr’năp bhlâng tơợ c’lâng bh’rợ pa dưr tơơm sâm Ngọc Linh coh m’pâng crâng k’coong: “Pazêng đảng viên chô tươc ooy bhươl cr’noon pa choom đhanuôr choh sâm, đh’rưah đương goon lêy, zư lêy bhươn sâm zazum âng Chi bộ. Coh x’rịa c’moo, bh’nơơn bơơn pay pa chô năc zập đảng viên vêy tơợ 25 tươc 50 ức đồng coh muy c’moo, n’jưah vêy c’rơ đoọng bhrợ bh’rợ sinh hoạt Chi bộ, n’jưah t’vaih thu nhập dal ha đhanuôr. Bh’rợ n’nâu acu k’noọ năc dưr vaih đanh đươnh lâng đhanuôr coh đâu. Đhanuôr zư lêy bhươn sâm Chi bộ đoọng xay moon ha apêê pr’zơc lâng đhanuôr vel đong ooy xa nay choh sâm Ngọc Linh coh m’pâng crâng k’coong, n’jưah chô đơơng râu liêm choom ooy kinh tế bâc pa bhlâng, n’jưah zư lêy crâng.”/.

Từ vườn sâm của Chi bộ trên núi Ngọc Linh,

nhiều đảng viên thành tỷ phú

Long Phi/ VOV miền Trung-21/3

Từng là một trong số những huyện nghèo nhất cả nước, giờ đây tỷ lệ hộ nghèo tại huyện miền núi cao Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đã giảm còn khoảng 30%. Kết quả này có đóng góp không nhỏ của những Đảng viên là đồng bào dân tộc thiểu số trên đỉnh Ngọc Linh. Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, nhiều Đảng viên đã trở thành tỷ phú nhờ trồng cây sâm Ngọc Linh. Không chỉ là tấm gương sáng về tinh thần vượt khó, các Đảng viên trên đỉnh Ngọc Linh còn giúp đỡ người dân địa phương nhân rộng nhiều mô hình kinh tế, đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Hàng chục năm gắn với vùng đất Ngọc Linh, ngoài nghề “gieo chữ” nơi rẻo cao, ông Đinh Văn Đu, ở thôn 2, xã Trà Linh, huyện Nam Trà My dành nhiều tâm huyết để phát triển cây sâm Ngọc Linh. Thầy giáo, Đảng viên Đinh Văn Đu, cho biết, những năm gần đây, sâm Ngọc Linh được xem là quốc bảo, có giá trị kinh tế cao nhưng hàng chục năm trước đồng bào Xê Đăng đã xem loài dược liệu này là một phần không thể thiếu trong đời sống. Ít có nơi đâu mà mỗi dịp cúng đất, sinh nhật hay sinh con… người dân địa phương đều tặng nhau món quà đặc biệt là cây sâm Ngọc Linh. Nhiều chủ vườn còn trả công cho người trồng bằng chính cây sâm Ngọc Linh giống. Ông Đinh Văn Đu cho biết, những năm gần đây, các Đảng viên tại địa phương cùng nhau xây dựng vườn sâm Ngọc Linh chung của Chi bộ địa phương:“Gia đình nào có thì góp vào năm nay mấy cây, năm sau mấy cây sâm rồi chia đều cho mỗi người để cùng bảo vệ và chăm sóc cây sâm Ngọc Linh. Vườn sâm Chi bộ để con cháu mình sau này hiểu mà bảo vệ cây sâm Ngọc Linh vào bảo vệ rừng của núi Ngọc Linh.”

Chi bộ thôn 2 có số lượng đảng viên đông nhất xã Trà Linh, huyện Nam Trà My với gần 40 đảng viên. Từ năm 2010, Chi bộ thôn 2 xây dựng Nghị quyết về phát triển cây sâm Ngọc Linh gắn với bảo vệ rừng. Ông Hồ Văn Thiết, Bí thư Chi bộ thôn 2, xã Trà Linh, huyện Nam Trà My cho biết, năm 2010, khi triển khai ý tưởng xây dựng vườn sâm Chi bộ, mỗi Đảng viên tự nguyện đóng góp hạt giống, cây giống, người góp công sức. Gần 40 Đảng viên cùng nhau ươm hạt, chia nhau chăm sóc, bảo vệ không cho chim, chuột phá hoại… Hơn 10 năm chăm sóc, luống sâm nhỏ giờ đã phát triển thành vườn sâm với hơn 1 ngàn cây sâm Ngọc Linh, giá trị hàng trăm triệu đồng. Ông Hồ Văn Thiết phấn khởi, nhờ vườn sâm giống này mà nhiều người phát triển được vườn sâm riêng, vươn lên phát triển kinh tế gia đình:“Bà con nâng cao nhận thức về phát triển cây sâm Ngọc Linh, hầu hết các hộ dân tại thôn 2 đều có trồng sâm, diện tích tăng lên theo từng năm. Tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn thôn giảm đáng kể, đời sống bà con hiện rất ổn định, con cái được học hành bài bản.”

Xã Trà Linh, huyện Nam Trà My có 7 chi bộ với hơn 180 đảng viên. Đến nay đã có gần 10 vườn sâm Chi bộ được hình thành trong những năm qua. Nhiều người dân trên đỉnh Ngọc Linh nhờ nguồn giống và nguồn quỹ từ vườn sâm Chi bộ đã vươn lên thoát nghèo, trở thành tỷ phú. Ông Hồ Văn Bút, Bí thư Đảng ủy xã Trà Linh, huyện Nam Trà My cho biết, có thời điểm giá trị sâm Ngọc Linh rất cao, nhưng người dân địa phương không chạy theo lợi nhuận trước mắt mà bán tháo:“Những Đảng viên mà trồng sâm khá trong tổ Đảng, trong Chi Bộ trồng sâm khá thì hạt sâm Ngọc Linh họ giúp cho các Đảng viên khó khăn hơn làm giống, củ sâm Ngọc Linh thì đem bán rồi chia nhau, gây quỹ để tổ chức sinh hoạt, gặp mặt hay giúp đỡ những Đảng viên đau ốm, già yếu. Đảng viên phải đi đầu, làm trước cho nhân dân học hỏi theo để nhân rộng các mô hình, cùng giúp nhau phát triển kinh tế xã hội.”

Tại huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, các Chi bộ Đảng, tổ Đảng ở đều tổ chức nhiều hoạt động, mô hình kinh tế thiết thực để giúp nhau thoát nghèo. Nhiều nhiệm kỳ, Đảng bộ huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam ban hành các Nghị quyết về giảm nghèo bền vững. Mỗi năm, Đảng bộ huyện mời Bí thư Chi bộ thôn và các Đảng viên là chủ các mô hình kinh tế hiệu quả trên địa bàn gặp mặt để trao đổi kinh nghiệm về cách làm hay, kêu gọi Đảng viên phát huy tinh thần nêu gương, cùng cấp ủy, chính quyền và người dân vực dậy đời sống, kinh tế nơi vùng cao còn nhiều khó khăn.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, cho rằng, chính những Chi bộ trên đỉnh Ngọc Linh mà hạt nhân là những Đảng viên tại cơ sở luôn xung kích, đi đầu với cách làm thiết thực đã lan tỏa và giúp người dân địa phương hiểu được giá trị cốt lõi từ chủ trương phát triển cây sâm Ngọc Linh dưới tán rừng:"Các Đảng viên về tận nơi để hướng dẫn người dân trồng sâm, chia nhau ra canh gác, chăm sóc vườn sâm chung của Chi bộ. Cuối năm, thành quả thu được là mỗi Đảng viên có được từ 25 đến 50 triệu/ năm, vừa có nguồn lực để tổ chức sinh hoạt Chi bộ, vừa đem lại thu nhập cao cho người dân. Mô hình này theo tôi nghĩ sẽ tồn tại mãi trong người dân nơi đây. Người dân bảo tồn vườn sâm Chi bộ nhằm tuyên truyền cho các bạn trẻ và người dân địa phương về câu chuyện trồng sâm Ngọc linh dưới tán rừng, vừa đem lại hiệu quả kinh tế cao, vừa bảo vệ rừng./.”