Chr’hoong da ding k’coong Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi vêy 2 chr’val xay bhrợ liêm xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê năc Sơn Thành lâng Sơn Hạ. Cr’chăl c’moo 2021- 2025, chr’hoong Sơn Hà t’bhlâng vêy 7 chr’val xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê. Coh tr’nơơp, năc coh c’moo đâu, vel đong bhrợ pa dưr chr’val Sơn Linh dưr vaih chr’val bhươl cr’noon t’mêê. Hân đhơ cơnh đêêc, ting cơnh t’cooh Võ Xuân Thanh, Chủ tịch UBND chr’val Sơn Linh, chr’hoong Sơn Hà năc chr’val t’mêê bhrợ xang 15/19 cr’noọ xa nay ooy bhươl cr’noon t’mêê: “Zr’năh k’đhap coh xoọc đâu năc c’rơ k’rong bhrợ ooy c’lâng p’rang. Xoọc đâu, c’rơ ngân sách âng chr’val căh nhâm mâng. Ha dang vêy c’rơ k’rong bhrợ năc azi t’bhlâng bhrợ têng c’lâng p’rang coh bhươl cr’noon, bhrợ têng trường mầm non đoọng crêê cơnh xa nay. Ooy pr’đươi văn hoá năc bhrợ têng tang cha ơh thể thao crêê cơnh xa nay.”

T’cooh Đinh Văn Chi, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xơc bhươl cr’noon chr’hoong Sơn Hà xay moon, xoọc đâu vel đong xoọc lum zr’năh k’đhap ooy zên bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê: “Zên k’rong bhrợ tơợ Trung ương, tỉnh năc dzợ coh cr’chăl xay bhrợ. Tu cơnh đêêc, lum bâc pa bhlâng zr’năh k’đhap ooy c’rơ. Hân đhơ cơnh đêêc lâng đhr’năng xoọc đâu, chr’hoong p’loon pazêng n’đăh đoọng xay bhrợ pazêng bh’rợ pa têệt choh tơơm pay cha p’lêê, băn pazêng râu bh’năn coh đác, choh n’loong ga măc, đh’rưah lâng choh tơơm zơ nươu coh crâng, bhrợ t’vaih râu liêm crêê đoọng ha đhanuôr pay ếp băn đanh.”

Ha dợ đhị chr’hoong da ding k’coong Sơn Tây, tươc nâu cơy căh ơy vêy chr’val hân đoo bhrợ têng liêm xang bhươl cr’noon t’mêê. C’lâng bh’rợ t’bhlâng âng chr’hoong coh cr’chăl c’moo 2021- 2025 năc vêy 2 chr’val Sơn Dung lâng Sơn Mùa bhrợ têng liêm xang bhươl cr’noon t’mêê. Ting cơnh xa nay t’mêê, thu nhập âng muy cha năc manuyh coh zr’lụ da ding k’coong vêy ta bhr’lậ tơợ 31 ức đồng năc ooy 48 ức đồng muy cha năc coh muy c’moo; đợ pr’loọng đong đharựt năc n’dup 5%. Ha dzợ ting cơnh bh’rợ ch’mêệt lêy coh râu la lua cậ năc thu nhập m’bưi bhlâng coh zr’lụ chr’val Sơn Mùa năc đhiệp 16 ức đồng muy cha năc coh muy c’moo lậng đợ pr’loọng đong đharựt dzợ lâh 20%. T’cooh Hà Phải, Chủ tịch UBND chr’val Sơn Mùa, chr’hoong Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi k’rang: “Xa nay k’rang bhlâng coh xoọc đâu năc bh’rợ pa bhrợ. Bhrợ têng cơnh ooy năc dưr vaih đợ bh’rợ pa bhrợ, tơợ bh’rợ pa bhrợ tươc ooy bh’rợ pa câl. Azi ơy xay moon pazêng bh’rợ tơơm chr’noh, acoon bh’năn lâng phòng nông nghiệp, t’bhlâng choh bhrợ đợ tơơm chr’noh, acoon bh’năn crêê cơnh lâng đhr’năng âng k’tiêc k’bunh, pa bhlâng năc choh tơơm zơ nươu coh crâng k’coong.”

Tơợ đanh, bh’rợ k’rong pazêng c’rơ âng xã hội coh da ding k’coong lum bâc pa bhlâng zr’năh k’đhap. Ngân sách căh lâh nhâm mâng, ha pazêng nguôn k’rong n’lơơng cơnh zên vặ, doanh nghiệp lâng tơợ apêê đhanuôr đoọng ha bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê công căh vêy. T’cooh Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xơc bhươl cr’noon t’mêê tỉnh Quảng Ngãi xay moon: “Nắc ta đang moon, p’too pa choom xany moon râu ting pâh bhrợ âng đhanuôr, doanh nghiệp bhrợ t’vaih râu mr’cơnh ooy cr’noọ xa nay, đoọng vêy zập c’rơ ga măc đoọng bhrợ têng xa nay bh’rợ. Bhrợ têng cơnh ooy đoọng pa dưr dal thu nhập ha đhanuôr, năc xăl t’mêê bh’rợ, zooi bh’rợ pa bhrợ đươi ooy hợp tác xã, tổ hợp tác đoọng đhanuôr ting pâh bâc bh’rợ, bhrợ t’vaih bh’rợ bhrợ cha, thu nhập nhâm mâng ha đhanuôr.”

Cr’chăl c’moo 2021- 2025, tỉnh Quảng Ngãi t’bhlâng vêy 24 chr’val dading k’coong bhrợ têng liêm xang bhươl cr’noon t’mêê; doọ dzợ vêy chr’val hân đoo n’dzup 10 cr’noọ bh’rợ. Đoọng xay bhrợ liêm choom cr’noọ bh’rợ n’nâu, pazêng vel đong t’bhlâng k’rong pazêng c’rơ lâng râu zooi đoọng âng Nhà nước lâng chroi đoọng râu chr’năp âng đhanuôr đoọng bhrợ têng c’lâng p’rang, đong xang, pa dưr kinh tế. Cơnh lơơng, vel đong t’bhlâng bhrợ têng pazêng bh’rợ pa têệt, xay bhrợ xa nay bh’rợ OCOP đoọng pa dưr thu nhập ha đhanuôr, nhâm mâng pazêng cr’noọ bh’rợ ooy thu nhập lâng pr’loọng đong đharựt./.

KHÓ KHĂN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở MIỀN NÚI QUẢNG NGÃI

CTV Xuân Yến

  Sau hơn 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, tỷ lệ đạt chuẩn nông thôn mới ở các xã miền núi tỉnh Quảng Ngãi còn thấp. Các địa phương nơi đây đang nỗ lực phấn đấu để giai đoạn 2021-2025, có 24 xã miền núi về đích nông thôn mới.

Huyện miền núi Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi có 2 xã về đích nông thôn mới là Sơn Thành và Sơn Hạ. Giai đoạn 2021-2025, huyện Sơn Hà phấn đấu đưa 7 xã về đích nông thôn mới. Trước mắt, trong năm nay, địa phương xây dựng xã Sơn Linh trở thành xã nông thôn mới. Tuy nhiên, theo ông Võ Xuân Thanh, Chủ tịch UBND xã Sơn Linh, huyện Sơn Hà thì xã này mới đạt 15/19 tiêu chí về nông thôn mới: “Khó khăn hiện nay là nguồn lực đầu tư về cơ sở hạ tầng. Hiện nay nguồn lực ngân sách xã không đảm bảo. Nếu có nguồn lực đầu tư chúng tôi sẽ đầu tư hạ tầng giao thông nông thôn, xây dựng trường mầm non để đạt chuẩn. Về cơ sở vật chất văn hóa thì sẽ đầu tư sân vận động cho đạt chuẩn.”

Ông Đinh Văn Chi, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sơn Hà cho biết, hiện địa phương đang gặp khó khăn về nguồn kinh phí xây dựng nông thôn mới: “Nguồn đầu tư từ Trung ương, tỉnh còn trong giai đoạn triển khai. Do đó gặp rất nhiều khó khăn về nguồn lực. Tuy nhiên với thực trạng hiện có , huyện tranh thủ các nguồn để xây dựng các chuỗi liên kết trồng cây ăn quả, phát triển các loại thủy sản, trồng cây gỗ lớn, kết hợp trồng cây dược liệu dưới tán rừng, tạo điều kiện cho người dân lấy ngắn nuôi dài.”

Còn tại huyện miền núi Sơn Tây, đến nay vẫn chưa có xã nào đạt chuẩn nông thôn mới. Lộ trình phấn đấu của huyện trong giai đoạn 2021-2025 là đưa 2 xã Sơn Dung và Sơn Mùa về đích nông thôn mới. Theo quy định mới, thu nhập bình quân đầu người khu vực miền núi điều chỉnh nâng từ 31 triệu  đồng lên 48 triệu/người/năm; Tỷ lệ hộ nghèo phải dưới 5%. Trong khi đó, theo rà soát từ thực tế thì thu nhập bình quân trên địa bàn xã Sơn Mùa chỉ đạt 16 triệu đồng/người/năm và tỷ lệ hộ nghèo còn hơn 20%. Ông Hà Phải, Chủ tịch UBND xã Sơn Mùa, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi trăn trở: “Vấn đề quan tâm hàng đầu vẫn là các mô hình sản xuất . Làm sao hình thành được các chuỗi sản xuất , từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Chúng tôi đã đăng kí các mô hình cây con với phòng nông nghiệp, tập trung  phát triển cây con giống phù hợp với khí hậu thổ nhưỡng, nhất là phát triển cây dược liệu dưới tán rừng.”

Lâu nay, việc huy động các nguồn vốn xã hội hóa ở miền núi gặp nhiều khó khăn. Ngân sách chưa đảm bảo, trong khi các nguồn huy động khác như tín dụng, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư cho xây dựng nông thôn mới cũng không có. Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Phải vận động tuyên truyền  làm sao có sự tham gia người dân, doanh nghiệp tạo sự đồng thuận, để có nguồn lực đủ lớn để xây dựng chương trình. Làm sao nâng cao thu nhập cho người dân, phải đổi mới mô hình, hỗ trợ sản xuất thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác để người dân được tham gia nhiều mô hình đem lại sinh kế, thu nhập tốt hơn cho người dân.”

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Quảng Ngãi phấn đấu đưa 24 xã miền núi về đích nông thôn mới; không còn xã nào dưới 10 tiêu chí. Để thực hiện mục tiêu này, các địa phương tập trung huy động mọi nguồn lực với sự hỗ trợ của Nhà nước và đóng góp tích cực của nhân dân để đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế. Mặt khác, địa phương tập trung xây dựng các chuỗi liên kết, thực hiện chương trình OCOP để nâng cao thu nhập cho người dân, đảm bảo các tiêu chí về thu nhập và hộ nghèo./.