...Hân đhơ cơnh đêếc, bêl bhrợ têng chính sách n’nâu nắc dzợ bấc rau cắh liêm choom. Bha ar xrặ nâu cơy âng CTV Quang Huy xay moon gít lấh mơ ooy xa nay bh’rợ n’nâu.

                  Zr’lụ đhăm ắt mamông Mang Pô, chr’val Sơn Ba, chr’hoong Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi bhrợ têng lâng đợ zên bhrợ 7 tỷ đồng. Lấh ooy bh’rợ ra li đhăm k’tiếc bhrợ cum, dự án nắc dzợ bhrợ têng pr’đươi pa ang điện, c’lang đác, đong văn hoá bhươl cr’noon lâng trường học. Xang bêl chô ắt đhị đhăm ắt mamông t’mêê đhanuôr bhui har tu bơơn ắt zazum lâng pazêng rau pr’đươi chr’nắp zập liêm. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu, cóh zr’lụ n’nâu bấc đhr’nong đong ta lơi. Đhr’năng đhanuôr tơơi chô ooy đhăm ắt mamông ty ahay nắc bấc lấh mơ. Tu nắc cóh zr’lụ t’mêê ch’ngai pa bhlâng lâng đhăm ắt ty, bhrợ zr’nắh k’đháp ooy bh’rợ pa bhrợ ta têng. t’coóh Đinh Văn Hằng, ắt mamông đhị đhăm ắt mamông t’mêê Mang Pô, chr’val Sơn Ba, chr’hoong Sơn Hà prá:

          Đhanuôr ắt cóh đâu nắc đong xang nhâm mâng, ha dzợ c’lâng lướt dzợ zr’nắh k’đháp. Đhị pa bhrợ ta têng nắc ch’ngai. Đhanuôr lướt pa bhrợ nắc ắt cóh ha rêê.

         Đh’rứah lâng zr’lụ đhăm ắt mamông Mang Pô, xoọc đâu đhị zr’lụ tỉnh Quảng Ngãi, muy bơr dự án ắt mamông muy đhị, bhrợ cha muy đhị ơy vêy ta bhrợ têng xang lâng apêê pr’loọng đong đhanuôr ơy chô ắt, hân đhơ cơnh đêếc rau la lua cậ nắc dzợ ta bhúch muy bơr rau pr’đươi chr’nắp. Đhị đêếc cậ, lâng đợ zên zúp zooi 15 ức đồng đoọng bhrợ đong ắt, choọng a ngon điện, bhrợ c’lang đác, câl ch’néh ch’na cóh 6 c’xêê tr’nơớp tơớp chô ắt đhị đhăm ắt mamông t’mêê lâng zúp zooi ooy bh’rợ pa bhrợ nắc pa bhlâng u m’bứi, tơợ đêếc nắc cắh ơy bhrợ t’váih rau liêm choom đoọng ha đhanuôr yêm têêm ắt mamông. Muy bơr rau xa nay bh’rợ dzợ nắc pazêng đhị đhăm ắt mamông t’mêê vêy ta bhrợ têng pa bhlâng ch’ngai tơợ đhăm ắt mamông ty, bhrợ ha đhanuôr cắh vêy k’tiếc pa bhrợ. Kiêng bhrợ ha rêê đhuốch nắc đhanuôr văl chô ooy đhăm ắt mamông ty. Tu cơnh đêếc bấc pr’loọng đong đhanuôr cắh lấh kiêng ắt đhị đhăm ắt t’mêê. T’coóh Đinh Văn Dớ, zr’lụ đhăm ắt mamông Mang Pô, Sơn Hà prá:

       Đhanuôr cóh đâu cắh vêy k’tiếc pa bhrợ nắc đhanuôr chô ooy đhăm ắt mamông ty đoọng pa bhrợ, tu cơnh đêếc nắc đhanuôr ắt cóh đêếc. Zr’lụ ắt mamông t’mêê n’nâu la nguáh pa bhlâng. Đoo bêl vêy xay moon họp xay cắh cậ bhrợ têng bhiệc bhan nắc đhanuôr vêy chô ooy đâu.

         Ting cơnh xa nay xay bhrợ cóh c’moo 2009, Quảng Ngãi vêy 29 dự án ắt mamông muy đhị bhrợ cha muy đhị, hân đhơ ơnh đêếc tước nâu cơy nắc đhiệp 13 dự án ơy vêy ta bhrợ têng lâng đoọng đươi. Tu nắc đhr’năng bhrợ têng cắh crêê cơnh xa nay, tu zên bhrợ têng ta đoọng tr’bứi, cắh crêê cơnh lâng đhr’năng la lua. Ting cơnh xay moon âng Ban dân tộc tỉnh Quảng Ngãi, cóh cr’chăl c’moo 2010- 2015, vel đong nắc đhiệp vêy Trung ương pác đoọng 45 tỷ đồng zên k’rong bhrợ, tu zên ta đoọng bhrợ têng pa bhlâng u m’bứi nắc bhrợ bấc rau zr’nắh k’đháp ooy bh’rợ bhrợ têng pazêng rau pr’đươi chr’nắp đhị đhăm ắt mamông t’mêê. T’coóh Nguyễn Xuân Bắc- Chủ tịch UBND chr’hoong Trà Bồng prá:

         Tu zên bhrợ têng pa bhlâng m’bứi nắc bêl bhrợ têng muy bơr zr’lụ cắh ta bhrợ têng muy bơr rau pr’đươi. Cóh tr’nơớp nắc đhiệp mặ bhrợ têng mặt bằng, điện lâng đác. Ha dzợ pazêng pr’đươi n’lơơng nắc k’rong zên xã hội ting xay bhrợ.

          Ting cơnh cr’noọ xa nay, cóh c’moo 2016 n’nâu tỉnh Quảng Ngãi nắc vêy Trung ương pác đoọng 60 tỷ đồng đoọng bhrợ têng 8 dự án đhăm ắt mamông muy đhị, bhrợ cha muy đhị pazêng vêy: Dự án cr’noon Trui lâng Nước Nẻ, chr’hoong Ba Tơ; dự án Đồng Tranh, chr’hoong Minh Long; dự án cr’noon Bà Nót, Nước Ram chr’hoong Sơn Tây; dự án Na KPác lâng Nà Ốc, chr’hoong Tây Trà lâng Tà Kót, chr’hoong Trà Bồng. Apêê dự án n’nâu nắc vêy UBND tỉnh pazao đoọng ooy Ban Dân tộc tỉnh Quảng Ngãi bhrợ c’la bhrợ têng. Hân đhơ cơnh đêếc, tước nâu cơy bh’rợ bhrợ têng pazêng dự án ắt mamông muy đhị nắc cắh ơy ta bhrợ, tu zên bhrợ têng cắh zập đoọng ha bh’rợ bhrợ têng pazêng rau pr’đươi âng pazêng dự án. Đoọng apêê dự án ắt mamông t’mêê pa dưr rau liêm choom, đh’rứah lâng bh’rợ bhrợ têng liêm choom pazêng rau pr’đươi, c’la bhrợ têng nắc dzợ k’rang tước ooy bh’rợ nhâm mâng cóh bh’rợ pa bhrợ đoọng ha đhanuôr, g’đéch đhr’năng đhanuôr văl chô ắt cớ đhị đhăm ắt mamông ty./.

Thực hiện Quyết định 33 về định canh-định cư,

cần có những chính sách phù hợp

          Thực hiện Quyết định 33 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ di dân thực hiện định canh, định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số, trong những năm qua tỉnh Quảng Ngãi đã đầu tư xây dựng nhiều dự án, góp phần ổn định đời sống cho hàng trăm hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện chính sách này vẫn còn nhiều bất cập. Bài viết sau của CTV Quang Huy sẽ nói rõ hơn về điều này.

     Khu tái định cư Mang Pô, xã Sơn Ba, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi được đầu tư với tổng kinh phí 7 tỷ đồng. Ngoài hạng mục san nền, dự án được đầu tư hệ thống điện chiếu sáng, nước sinh hoạt, nhà văn hóa thôn và trường học. Sau khi về nơi ở mới người dân rất vui mừng phấn khởi vì được ở tập trung với hạ tầng thiết yếu đầy đủ. Tuy nhiên, hiện nơi đây, rất nhiều ngôi nhà bỏ không. Tình trạng người dân bỏ về nơi ở cũ để sinh sống và sản xuất rất khá phổ biến. Nguyên nhân do nơi ở mới cách quá xa nơi ở cũ, ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất của người dân. Ông Đinh Văn Hằng, Khu tái định cư Mang Pô, xã Sơn ba, huyện Sơn Hà nói:

        Bà con ở đây nhà ở thì ổn định rồi nhưng đường xá đi lại còn khó khăn. Chỗ sản xuất thì rất xa. Bà con đi làm thì phải ngủ lại. 

            Cùng với khu tái định cư Mang Pô, hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, một số dự án định canh định cư tập trung đã hoàn thành và các hộ dân đã về ở nhưng thực tế còn thiếu một số công trình hạ tầng thiết yếu. Bên cạnh đó, với mức hỗ trợ 15 triệu đồng để làm nhà, mắc điện sinh hoạt, nước sinh hoạt, mua lương thực trong 6 tháng đầu khi di dời đến nơi ở mới và hỗ trợ phát triển sản xuất là quá thấp nên chưa tạo điều kiện cho các hộ dân yên tâm ổn định cuộc sống. Một vấn đề nữa là hầu hết các khu tái định cư được xây dựng cách xa nơi ở cũ nên người dân không có đất sản xuất. Muốn canh tác người dân phải trở về nơi sản xuất cũ. Chính vì vậy nhiều hộ dân không mặn mà với nơi ở mới. Ông Đinh Văn Dớ, Khu tái định cư Mang Pô Sơn Hà cho hay:

        Bà con ở đây không có đất sản xuất nên bà con về nơi cũ sản xuất nhưng do đi lại khó khăn nên bà con ở lại luôn trên đó. Bình thường khu tái định cư này rất vắng vẻ. Chỉ khi nào có triệu tập họp hành hay sinh hoạt thì bà con mới về.)

       Theo kế hoạch phê duyệt năm 2009, Quảng Ngãi có 29 dự án định canh định cư tập trung, tuy nhiên đến thời điểm này chỉ có 13 dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Nguyên nhân tiến độ thực hiện không đạt là do kinh phí phân bổ nhỏ giọt, không phù hợp với tình hình thực tế. Theo báo cáo của Ban dân tộc tỉnh Quảng Ngãi, trong giai đoạn 2010-2015, địa phương chỉ được Trung ương phân bổ 45 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, do phân bổ kinh phí quá thấp nên ảnh hưởng rất lớn đến việc đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu tại các điểm định canh, định cư tập trung. Ông Nguyễn Xuân Bắc-Chủ tịch UBND huyện Trà Bồng nói:

            Do điều kiện vốn thấp nên trong quá trình xây dựng một số điểm phải cắt bỏ một số hạng mục. Trước mắt chỉ đảm bảo được mặt bằng, điện và nước. Còn các hạng mục còn lại phải huy động từ các nguồn vốn xã hội hóa.)

          Theo kế hoạch, trong năm 2016 này tỉnh Quảng Ngãi được Trung ương phân bổ 60 tỷ đồng để thực hiện 8 dự án định canh-định cư gồm: Dự án làng Trui và Nước Nẻ, huyện Ba Tơ; Dự án Đồng Tranh, huyện Minh Long; Dự án xóm Bà Nót, Nước Ram huyện Sơn Tây; Dự án Nà KPác và Nà Ốc, huyện Tây Trà và Tà Kót, huyện Trà Bồng. Các dự án này được UBND tỉnh giao cho Ban Dân tộc tỉnh Quảng Ngãi làm chủ đầu tư. Tuy nhiên, đến thời điểm này việc triển khai xây dựng các dự án định cư tập trung vẫn chưa thể thực hiện, vì nguồn kinh phí không đáp ứng đủ cho việc xây dựng các hạng mục của tất cả các dự án. Để các dự án định cư tập trung mới phát huy hiệu quả, bên cạnh việc chú trọng đến chất lượng công trình, chủ đầu tư và các địa phương cần quan tâm đến việc ổn định sản xuất cho bà con, tránh tình trạng người dân quay về nơi ở cũ ./.