Hà Giang nắc muy tỉnh da ding ca coong, pr’đơợ kinh tế vel đong dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp. C’bhúh nhân viên y tế, y teá vel bhươl cóh vel đong tỉnh vêy bh’rợ chr’nắp cóh bh’rợ zư x’mir lêy c’rơ trmung đoọng ha đha nuôr.

     Nắc muy cóh bấc chr’val c’noong k’tiếc zr’nắh k’đháp lâng ch’ngai bha dắh bhlâng âng tỉnh Hà Giang, chr’val Sơn Vỹ, chr’hoong Mèo Vạc âi ting dưr váih bấc tu bhiệc crêê tước boọl ch’na tu pr’nung a bhoo cr’cool, tu cha tri crâng, n’niên ca coon cắh vêy kế hoạch, jéh ca ay cắh tộ tước trạm xá nắc muy bhuốih cáih a năm. Tơợ bêl vêy c’bhúh y tá vel bhươl ta luôn lum lêy, đha nuôr âi bơơn zư x’mir lêy c’rơ tr’mung liêm lấh, cóh đêếc, p’niên lâng ma nứih t’coóh, a conh a căn bơơn loon zư pa dứah cr’ay, bơơn bhrợ bhr’lậ, đhr’năng n’nâu âi bhrợ bhr’lậ liêm choom hơnh déh. Bơơn y tế vel bhươl tước zấp đông p’too moon, díc  điêl a moó Giàng Thị Già cóh vel Trà Mần, âi bơơn năl zấp bh’rợ xơợng bhrợ kế hoạch hóa pr’loọng đong lâng năl conh zư x’mir lêy c’rơ tr’mung ha pr’loọng đong đay:“Nâu câi cắh dzợ kiêng n’niên ca coon, bêl l’lăm vêy đớc vòng muy chu nắc cắh u choom, đươi z’nươu tiêm, nâu câi z’nươu tiêm cắh vêy tu cơnh đêếc zước z’nươu ộm. N’niên bấc cắh vêy ch’na zấp cha, cắh vêy a doóh zấp xập,  bấc la lấh cắh vêy pr’đơợ đoọng zư x’mir lêy liêm lấh. Vêy y tá moọt tiêm cắh cậ moọt xay bhrợ  zấp râu nắc zêng đoọng ca coon lướt tiêm chủng zấp prang.”

    Công đhị chr’hoong Mèo Vạc, l’lăm a hay, bêl cắh âi bơơn cán bộ y tế xay trúih, bấc ngai bêl ca ay buôn lướt tước Trung Quốc đoọng zư pa dứah cr’ay. Bấc c’moo đăn đâu, đhị râu p’too moon âng y tá vel bhươl, c’năl âng đha nuôr âi tr’xăl, ma nứih ca ay âi năl lướt tước bệnh viện chr’hoong. A moó Mua Thị và, trưởng vel kiêm y tá vel Mỏ Phàng đoọng năl:“C’năl âng đha nuôr công cắh âi lướt moọt đhộ, k’đháp p’too moon. Đha nuôr cắh nân năl nắc a đay choom lướt ta pun lâng đha nuôr ooy cr’noọ pr’chắp, a đay choom xay trúih ng’cơnh đoọng đha nuôr năl, cơnh lâng cơnh bhrợ âng ma nưuíh y tế vel bhươl,  a đay choom moon ng’cơnh đoọng đha nuôr xơợng lâng ting bhrợ. Công cắh chấc pa chắp râu rí , lêy choom zooi đha nuôr n’hâu nắc bhrợ râu đêếc, tu nắc đoo c’lâng bh’rợ âng nhà nước nắc muy liêm ha đay a năm, cắh liêm ha ngai n’lơơng.”

    Ta pun ga bọ đha nuôr, ga bọ vel, c’bhúh y tế vel bhươl nắc ặt zâng lâng bấc râu zr’nắh k’đháp n’đắh c’lâng c’tốch, vel bhươl bhứah, bấc đhr’năng bh’rợ k’đháp, zên bạc pa chô đoọng cắh zấp ha pr’ặt tr’mông. N’dhơ cơnh đêếc, lứch lấh n’nắc, nắc loom bhrơợng, râu lứch loom luônh lâng ma nứih ca ay. Bác sĩ Nguyễn ĐÌnh Dích, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang moon ghít:“Bh’rợ y tế vel bhươl nắc pa bhlâng chr’nắp, nắc têy a toọm âng y tế, đăn đha nuôr bhlâng, apêê đoo năl ting cha nắc, ting pr’loọng đong ngai ca ay ca naanh n’hâu nắc apêê đoo tước xay trúih, p’too moon, zấp đoo bh’rợ xa nay y tế, p’too moon tiêm chủng. moon pa zum nắc zư x’mir lêy c’rơ tr’mung tr’nơợp cóh tuyến vel bhươl nắc y tế vel bhươl bh’rợ tr’nêng xay trúih p’too moon.”

    C’bhúh y tế vel bhươl, pa bhlâng nắc c’bhúh y tá đhị apêê chr’val c’noong k’tiếc âng tỉnh Hà Giang moon la lay lâng zr’lụ da ding ca coong, zr’lụ ch’ngai bha dắh, zr’lụ đha nuôr acoon cóh zr’nắh k’đháp nắc bha lắh têy a toọm âng ngành y tế vel đong. Léh dzung âng apêê đoo clấp đhộ cóh prang vel bhươl ch’ngai bha dắh. Apêê đoo nắc c’bhúh bha lâng chr’nắp, nắc râu bhrơợng cóh xay moon p’too pa choom c’rơ tr’mung, zooi đha nuoro apêê đhị n’nâu bơơn đươi dua râu liêm crêê zư x’mir lêy y tế./.

Y TẾ THÔN BẢN:

CÁNH TAY ĐẮC LỰC CỦA NGÀNH Y TẾ ĐỊA PHƯƠNG

                                                        Anh Đào

    Hà Giang là một tỉnh miền núi, điều kiện kinh tế xã hội còn rất khó khăn. Đội ngũ nhân viên y tế, y tá thôn bản trên địa bàn tỉnh có vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân.

    Là một trong những xã biên giới khó khăn và xa xôi nhất của tỉnh Hà Giang, xã Sơn Vỹ, huyện Mèo Vạc đã từng xảy ra nhiều vụ việc liên quan ngộ độc thực phẩm vì bột ngô mốc, ngộ độc do ăn nấm rừng, sinh đẻ không có kế hoạch, có bệnh không chịu đến trạm xá mà chỉ lo cúng bái triền miên. Từ khi có đội ngũ y tá thôn bản thường xuyên thăm khám, người dân đã được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, trong đó, trẻ em và người già, bà mẹ được kịp thời chữa trị bệnh, được củng cố, tình trạng này đã cải thiện đáng kể. Được y tá thôn bản đến tận nhà vận động, tuyên truyền, vợ chồng chị Giàng Thị Già ở thôn Trà Mần, đã nhận thức được đầy đủ thực hiện kế hoạch hóa gia đình và biết cách chăm sóc sức khỏe cho gia đình mình:“Giờ không muốn đẻ nữa, hồi trước có đặt vòng một lần không hợp, dùng thuốc tiêm rồi, giờ thuốc tiêm không có nên đến xin thuốc uống…Đẻ nhiều không có cơm để ăn, không có áo để mặc, đông quá thì không có điều kiện để chăm sóc tốt hơn. Có y tá vào tiêm hay vào triển khai cái gì thì đều cho con đi tiêm chủng đầy đủ.”

     Cũng tại huyện Mèo Vạc, trước đây, khi chưa được cán bộ y tế tuyên truyền, nhiều người khi ốm đau thường sang bên Trung Quốc để chữa bệnh. Những năm gần đây, qua sự vận động tuyên truyền của y tá thôn bản, nhận thức của bà con đã thay đổi, người bị ốm đã biết đi đến bệnh viện huyện. Chị Mua Thị Và, trưởng thôn kiêm y tá thôn Mỏ Phàng cho biết: “Nhận thức của bà con vẫn chưa đi vào sâu, khó vận động. Bà con không hiểu biết thì mình phải theo sát bà con về tư tưởng, ý nghĩ, mình phải tuyên truyền như thế nào cho bà con hiểu, với cách của người y tế thôn bản, mình phải nói thế nào để cho bà con nghe và làm theo. Cũng chả suy nghĩ gì đâu thấy giúp được dân thế nào thì như thế đấy vì nó là biện pháp của nhà nước thì chỉ tốt cho mình thôi chứ không tốt cho ai khác.”

     Bám dân, bám bản, đội ngũ y tế cơ sở luôn phải đối diện với nhiều khó khăn về đường xa xôi, địa bàn trải rộng, nhiều tình hình phức tạp, thù lao không đủ trang trải cuộc sống. Tuy nhiên, trên hết vẫn là tinh thần nhiệt huyết, sự tận tụy với người bệnh. Bác sĩ Nguyễn Đình Dích, phó giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang nhấn mạnh: “Vai trò y tế thôn bản là rất quan trọng, là chân rết của y tế, gần dân nhất, họ hiểu từng người một, gia đình nào có ai bệnh tật gì là họ nắm được, họ tuyên truyền, vận động tất cả các chương trình y tế, tuyên truyền vận động tiêm chủng. Nói chung là chăm sóc sức khỏe ban đầu ở tuyến cơ sở là y tế thôn bản hoạt động tuyên truyền và vận động.”

     Đội ngũ y tế thôn bản, đặc biệt là lực lượng y tá tại các xã biên giới của tỉnh Hà Giang nói riêng và khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn là cánh tay đắc lực của ngành y tế địa phương. Dấu chân của họ in đậm trên khắp các bản làng xa xôi. Họ chính là lực lượng nòng cốt quan trọng, là nhân tố then chốt trong việc tuyên truyền, giáo dục sức khỏe, giúp người dân những nơi này tiếp cận với quyền lợi được chăm sóc y tế./.