Ooy bấc c’moo hanua, bh’rợ xay moon đoọng pa’xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay đấh cóh zâp chr’val k’coong ch’ngai vêy bấc đhanuôr acoon cóh nắc ơy bơơn padưr k’rơ, đợ mơ apêê tr’nơơn tr’pay đấh cung xiêr. Hân đhơ cơnh đêếc, đhị zâp chr’val k’coong ch’ngai cóh Bác Ái-tỉnh Ninh Thuận, tu pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, bấc apêê p’niên n’đil xoọc mơ c’moo dzợ học nắc kiêng đấh bơơn pay k’diịc đoọng vêy ngai ting tr’pác, đh’rứah bhrợ têng, k’rang lêy pr’ắt tr’mung. Cung tu cơnh đâu, bhiệc pa’xiêr tr’bơơn tr’pay đấh nắc xoọc lưm zr’nắh k’đhạp tu c’năl bhơ’rợ âng đhanuôr Raglai cóh đâu. Minh Triều-Văn Cảnh-CTV Đài P’rá Việt Nam xay moon đắh bhiệc nâu đhị chr’val k’coong ch’ngai Phước Bình, chr’hoong Bác Ái, đhị vêy bấc apêê tr’bơơn tr’pay đấh âng Ninh Thuận.

         C’moo đâu đhiệp 17 c’moo ha dợ, hân đhơ cơnh đêếc, ađhi Katơ Thị Hach cóh vel Bạc Rây 2, chr’val Phước Bình, chr’hoong Bác Ái nắc ơy n’niên k’coon tr’nơợp. tu p’nar k’conh k’căn, pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, bêl na’noo t’ha lướt bơơn k’điêl, mơ 2, 3 c’moo t’tưn nắc Katơ Thị Hach lâng apêê đha’đhi bơơn k’điêl na noo đơơng chô băn đoọng cha học. học tước lớp 8 nắc Hach lơi học lâng bơơn k’diịc, bêl đêếc ađhi nắc đhiệp 16 c’moo ha dợ. xay moon đắh pr’ắt tr’mung âng Katơ Thị Hach, amoó Pupur Thị Linh cóh chr’val Phước Bình, chr’hoong Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận xay moon:

       Tu pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp bhlâng nắc ađhi Hach học tước lớp 8 nắc lơi học lâng bơơn k’diịc. acu vêy xay moon p’too, hân đhơ cơnh đêếc ađhi cắh xơợng. nắc ting đoọng ađoo bơơn k’diịc, tu ađoo cung p’nar k’căn k’conh tơợ p’niên.

       Pr’loọng đông p’căn Pupur Thị Phin xoọc vêy 3 lang ắt mamung zr’nưm lâng zêng bơơn k’diịc xoọc dzợ p’niên. T’coóh Phin nắc lang l’lăm nắc bơơn k’diịc xoọc bêl 14 c’moo. xang nặc tước k’coon n’đil âng t’coóh Phin nắc Pupur Thị Lệ cung bơơn k’diịc bêl 16 c’moo. tước c’moo đâu, cha’châu âng t’coóh nắc Pupur Thị Huệ cung t’mêê bơơn k’diịc bêl 16 c’moo ha dợ. amoó Pupur Thị Lệ vêy k’coon t’mêê bơơn k’diịc xoọc 16 c’moo đoọng năl:

      C’moo đâu k’coon n’đil tr’nơợp âng cu bơơn 16 c’moo, cắh dzợ học, lơi học đoọng bơơn k’diịc. acu nắc k’căn kiêng k’rang đoọng ha đoo, hân đhơ cơnh đêếc nắc ađoo lơi học bơơn k’diịc.

       Amoó Katơ Thị Chánh, cán bộ y tế chr’val Phước Bình, chr’hoong Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận moon:

     Tu tr’kiêng đấh nắc tr’bơơn tr’pay cung đấh, ắt tớt đh’rứah xoọc bêl dzợ p’niên nắc cung tr’bơơn tr’pay đấh đh’rứah ậh.

        Cộng tác viên dân số vel Gia É, chr’val Phước Bình đoọng năl, vel bhươl vêy 173 pr’loọng đhanuôr nắc xoọc đâu vêy 12 cha’nặc tr’bơơn tr’pay đấh lâng 58 pr’loọng nắc n’niên k’coon thứ 3. ooy đâu, c’moo 2015 vêy 10 pr’loọng tr’bơơn tr’pay đấh lâng tơợp c’moo 2016 vêy pa’xoọng 2 pr’loọng cớ. đợ mơ c’moo tr’bơơn tr’pay đấh nắc mơ 16-17, apêê ađhi xoọc học lớp 11, 12 nắc lơi học bơơn k’diịc. vêy đoo vel bhươl nắc vêy tước 5 cha’nặc lơi học bơơn k’diịc. ooy zâp đắh c’lâng bh’rợ pa’xiêr bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh, t’coóh Phạm Đại, trưởng phòng Truyền thông-giáo dục, chi cục dân số kế hoạch hoá pr’loọng đông tỉnh Ninh Thuận đoọng năl:

         Lấh mơ nắc lêy pazưm xay moon p’têết pazưm ooy zâp pr’ắt bh’rợ ting c’bhúh lâng đoọng đhanuôr năl gít đhr’năng bh’rợ tr’bơơn tr’pay đấh lâng zâp râu cắh liêm choom ooy pr’ắt tr’mung ha y chroo âng tô bhúh. Cung tu cơnh đâu chi cục dân số cung ơy bhrợ têng zâp g’lúh xay moon trực tiếp đhị vel đông vêy bấc apêê tr’bơơn tr’pay đấh.

           Cung năl, zr’nắh k’đhạp bhlâng đắh bh’rợ xay moon tr’bơơn tr’pay đấh cóh chr’val Phước Bình moon lalay lâng chr’hoong Bác Ái moon zr’nưm nắc cung tu c’năl bh’rợ âng apêê k’căn k’conh lâng c’la apêê ađhi. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng pa’xiêr liêm choom bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh cóh vel đông nâu nắc lêy vêy mưy c’lâng bh’rợ k’rơ lấh mơ dzợ tơợ cơ quan chính quyền lâng đhanuôr cóh vel đông./.

TẢO HÔN Ở VÙNG CAO NINH THUẬN

         Trong những năm qua, công tác tuyên truyền nhằm hạn chế tình trạng tảo hôn ở các xã miền núi có đông đồng bào dân tộc đã được đẩy mạnh, tỷ lệ tảo hôn tuy đã giảm. Thế nhưng tại các xã vùng cao huyện Bác Ái –tỉnh Ninh Thuận do hoàn cảnh gia đình khó khăn, nhiều em gái còn ở tuổi học sinh muốn lấy chồng sớm để có người chia sẻ, cùng gánh vác, lo toan cuộc sống. Chính vì thế, việc hạn chế nạn tảo hôn đang gặp rất nhiều khó khăn do chính nhận thức của đồng bào dân tộc Raglai nơi đây. Minh Triều-Văn Cảnh. CTV Đài TNVN phản ánh thực tế này tại xã vùng cao Phước Bình, huyện Bác Ái, nơi có  nhiều trường hợp tảo hôn của Ninh Thuận.

            Năm nay mới 17 tuổi nhưng Katơ Thi Hach ở thôn Bạc Rây 2, xã Phước Bình, huyện Bác Ái đã sinh con đầu lòng. Do mồ côi cha mẹ từ sớm, cuộc sống rất khó khăn, khi anh trai đi lấy vợ, sau mấy năm thì Katơ Thị Hach và mấy đứa em được chị dâu đưa về nhà nuôi cho ăn học. Học đến lớp 8 thì Hach bỏ học và lấy chồng, lúc mới 16 tuổi.  Chia sẻ về hoàn cảnh của Ka tơ Thị Hach, chị Pupur Thị Linh ở xã Phước Bình, huyện Bác Ái- Ninh Thuận nói:

            “Tại vì cuộc sống quá khó khăn, em Hach đi học đến lớp 8 thì bỏ học để lấy chồng. Tôi có khuyên em nó rồi, nhưng nó không chịu nghe. Nên đành để nó lấy chồng lập gia đình luôn, vì nó mồ côi cha mẹ mà”

            Gia đình bà Pupur Thị Phin có 3 thế hệ chung sống và đều lấy chồng ở tuổi tảo hôn. Bà Phin thuộc thế hệ trước nên lấy chồng ở tuổi 14. Rồi đến con gái bà Phin là Pupur Thị Lệ cũng lấy chồng khi 16 tuổi. Đến năm nay, cháu ngoại của bà là Pupur Thị Huệ cũng vừa mới bắt chồng ở tuổi 16. Chị  Pupur Thị Lệ có con vừa lấy chồng ở tuổi 16 cho biết:

            “Năm nay con gái đầu của tôi được 16 tuổi, nó không chịu học nữa, nó bỏ học để bắt chồng. Tôi là mẹ muốn lo cho nó, nhưng nó nghỉ học rồi bắt chồng”

            Chị Katơ Thị Chánh, cán bộ Y tế thôn bản xã Phước Bình, huyện Bác Ái, Ninh Thuận nói:  

           “Do yêu nhau sớm quá nên kết hôn sớm, có cặp thì do quan hệ trước hôn nhân nên dẫn đến việc kết hôn sớm.”

            Cán bộ dân số thôn Gia É, xã Phước Bình cho biết, thôn có 173 hộ dân, thì hiện có 12 trường hợp tảo hôn và 58 hộ là sinh con thứ 3. Trong đó, năm 2015 có 10 hộ tảo hôn và đầu năm 2016 có thêm 2 hộ tảo hôn. Độ tuổi tảo hôn trung bình là 16 - 17 tuổi, các em đang học lớp 11, 12 thì bỏ học lấy chồng. Có thôn có tới 5 trường hợp bỏ học lấy chồng. Về các giải pháp hạn chế nạn tảo hôn, ông Phạm Chí Đại, Trưởng phòng Truyền thông – Giáo dục, Chi cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Ninh Thuận cho biết:  

          “Chủ yếu tập trung tuyên truyền lồng ghép trong các sinh hoạt nhóm và để cho người dân nắm được tình hình tảo hôn và các hệ lụy không tốt cho sức khỏe sau này của nòi giống. Chính vì thế Chi cục dân số cũng đã tổ chức riêng các buổi tuyên truyền trực tiếp tại nhà mà đang có trường hợp tảo hôn.” 

            Vẫn biết rằng, khó khăn nhất trong công tác tuyên truyền nạn tảo hôn ở xã Phước Bình nói riêng và huyện Bác Ái nói chung chính là nhận thức của các bậc phụ huynh và bản thân các em. Tuy nhiên, để giảm thiểu cơ bản tình trạng tảo hôn ở các địa bàn này, cần một giải pháp mạnh mẽ hơn nữa từ cơ quan chính quyền và ngành dân địa phương./.