Mô hình lấy ngắn nuôi dài

Đang vào mùa thu hoạch, vườn chanh dây rộng 3ha của ông Phạm Hồng Việt ở làng Tum, xã Ya Ly, tỉnh Quảng Ngãi luôn nhộn nhịp người làm việc. Dưới những giàn chanh dây xanh tốt, công nhân tất bật chăm sóc và thu hái những lứa quả đầu mùa.

Hơn một năm trước, khu đất này chủ yếu trồng các loại cây truyền thống hiệu quả kinh tế thấp. Năm 2025, ông Việt mạnh dạn đầu tư trồng thử nghiệm 1ha chanh dây. Kết quả mang lại ngoài mong đợi khi lợi nhuận đạt khoảng 200 triệu đồng/ha trong một chu kỳ sản xuất.

Ông Việt tiếp tục mở rộng diện tích lên khoảng 7ha, đến nay 3ha đã cho thu hoạch. Ông đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt và áp dụng quy trình chăm sóc đồng bộ. Nhiều hộ dân trong xã đã chuyển đổi đất sản xuất kém hiệu quả sang trồng loại cây này. 

“Đây là một mô hình lấy ngắn nuôi dài. Bà con chăm sóc kỹ thì trong vòng từ 1 - 1,5 năm có thể thu lời 200 triệu đồng/ha. Một gia đình chỉ cần trồng khoảng cỡ 5 - 7 sào thôi  đã có được nguồn thu nhập để trang trải cuộc sống, phục vụ cho thời gian trồng những cây công nghiệp dài ngày tốt hơn. Hiện 15 hộ tham gia hội chanh dây trên địa bàn xã đã xuống giống diện tích gần 20ha. Bà con thấy hiệu quả họ tự họ nhân rộng lên”. - Ông Việt nói.

Tại thôn Plei Sar, xã Ia Chim, tỉnh Quảng Ngãi, những cánh đồng chanh dây quy mô lớn đang phủ kín màu xanh. Đây là vùng nguyên liệu do Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Sao Mai đầu tư nhằm phục vụ nhu cầu chế biến và xuất khẩu.

Ông Lê Ngọc Huy, Quản lý vườn chanh dây của Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Sao Mai cho biết, doanh nghiệp bắt đầu triển khai trồng chanh dây từ đầu tháng 4 năm nay. Đến nay, diện tích đã cho thu hoạch những lứa quả đầu tiên với năng suất dự kiến khoảng 35 tấn/ha. Toàn bộ diện tích đều được lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm nước nhằm giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả canh tác. 

Vùng nguyên liệu này còn tạo việc làm cho người dân địa phương. Sau khi cho doanh nghiệp thuê đất, nhiều hộ dân địa phương tiếp tục làm việc ngay tại các vườn chanh dây của doanh nghiệp. Bình quân mỗi ngày có khoảng 50 lao động tham gia chăm sóc và thu hoạch chanh dây.

"Hiện tại, 1ha trồng khoảng 1.000 cây. Hàng cách hàng 6m, cây cách cây 1,5m. Hệ thống tưới ở đây là tưới tiết kiệm nước. Năng suất đạt cao hơn so với nhiều nơi khác. Sau 3 tháng là bắt đầu ra trái bói và cho thu hoạch. Nếu giá cả duy trì như hiện tại, cây chanh dây ổn định hơn so với cây mì. Chanh dây đang được nhà máy thu mua với giá khoảng 11.000 đồng/kg". - Ông Lê Ngọc Huy cho hay.

Nhờ các vùng trồng tập trung, nhiều lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Ngãi đã có thêm việc làm ngay tại địa phương.

Xây dựng mã số vùng trồng, tăng cường liên kết với doanh nghiệp

Tỉnh Quảng Ngãi hiện có khoảng 1.000ha trồng chanh dây, được phát triển theo nhiều hình thức như: trồng thuần trên đất sản xuất kém hiệu quả hoặc xen canh trong các vườn cây lâu năm. Năng suất bình quân đạt từ 45 - 50 tấn/ha.

Với mức giá dao động từ 9.000 - 10.000 đồng/kg, mỗi ha chanh dây có thể mang lại doanh thu từ 400 - 500 triệu đồng trong một chu kỳ sản xuất kéo dài từ 15 - 18 tháng. Tuy nhiên, đây cũng là loại cây đòi hỏi vốn đầu tư và kỹ thuật chăm sóc khá cao. Chi phí đầu tư cho 1ha trong một chu kỳ sản xuất hiện khoảng 100 - 120 triệu đồng.

Để phát triển bền vững, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật, xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tăng cường liên kết với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Theo ông Bùi Đức Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, bảo vệ thực vật và quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, trên địa bàn tỉnh đã có nhiều doanh nghiệp tổ chức mua, sơ chế và chế biến chanh dây phục vụ xuất khẩu. Tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp rà soát quỹ đất, xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung gắn với nhu cầu chế biến.

“Thời gian qua, Chi cục Trồng trọt, bảo vệ thực vật và quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về quy trình sản xuất các loại cây trồng trên địa bàn, nhất là những cây trồng chủ lực. Trong đó có cây chanh dây, một loại cây trồng quan trọng vì mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân. Ngoài việc hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc, sau khi người dân triển khai sản xuất, Chi cục sẽ phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng mã số vùng trồng, đồng thời liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm cho người dân”. - Ông Bùi Đức Trung cho biết thêm./.