Theo Báo cáo của Bộ Tài chính về tình hình thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) kỳ tháng 9/2026, tổng số vốn ngân sách nhà nước năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 đã làm thủ tục theo quy định là 19.491,46 tỷ đồng, gồm 7.364,79 tỷ đồng vốn đầu tư công và 12.126,67 tỷ đồng kinh phí thường xuyên.

Đến hết ngày 30/9/2026, giải ngân vốn đầu tư công của các chương trình mục tiêu quốc gia thuộc kế hoạch vốn năm 2025 được kéo dài đạt 6.025,99 tỷ đồng, bằng 49,1% kế hoạch. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân đạt 3.051,33 tỷ đồng, bằng 44% kế hoạch đã kéo dài.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 2.158,69 tỷ đồng, bằng 46% kế hoạch. Với kinh phí thường xuyên, số giải ngân đạt khoảng 2.569,26 tỷ đồng, bằng 34% kế hoạch.

Kết quả này cho thấy tiến độ giải ngân giữa các chương trình còn khác nhau. Trong khi một số bộ, cơ quan và địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung, vẫn còn nhiều đơn vị triển khai chậm.

Chậm phân bổ vốn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện

Bộ Tài chính chỉ ra một trong những nguyên nhân khiến giải ngân vốn năm 2026 còn chậm là các bộ chủ chương trình đề xuất phương án phân bổ muộn. Việc giao dự toán chi ngân sách trung ương vì thế phải thực hiện qua nhiều đợt, tập trung từ tháng 6 đến tháng 9/2026, rút ngắn thời gian tổ chức thực hiện của các bộ, địa phương.

Bên cạnh đó, một số địa phương chưa kịp ban hành nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ và tỷ lệ vốn đối ứng thuộc thẩm quyền. Đối với nguồn vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026, một phần dự toán gắn với nhiệm vụ đã kết thúc hoặc cần điều chỉnh nhưng chưa được rà soát, xử lý kịp thời.

Quá trình thực hiện các dự án còn gặp khó khăn trong xác định đối tượng thụ hưởng, biến động giá nguyên vật liệu, xác định giá đền bù và nguồn gốc đất, giải phóng mặt bằng. Mưa lớn kéo dài tại nhiều địa phương cũng làm gián đoạn vận chuyển vật liệu xây dựng, chậm tiến độ thi công và ảnh hưởng đến hoạt động phát triển sản xuất của hộ gia đình, cộng đồng. 

Yêu cầu đẩy nhanh giải ngân, không để gián đoạn chính sách hỗ trợ

Để tháo gỡ khó khăn, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ chủ chương trình, trong đó có Bộ Dân tộc và Tôn giáo, kịp thời hướng dẫn, xử lý vướng mắc, đôn đốc giải ngân hết 100% vốn giai đoạn 2021-2025 được kéo dài trong năm 2026 và kế hoạch, dự toán được giao trong năm 2026.

Các bộ cần tăng cường kiểm tra những cơ quan, địa phương có tiến độ chậm, tỷ lệ giải ngân thấp; xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền chấn chỉnh tình trạng triển khai dàn trải, kém hiệu quả, không đúng đối tượng.

Đối với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trực tiếp thực hiện chương trình, Bộ Tài chính yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục, phê duyệt nhiệm vụ, dự án và đẩy nhanh giải ngân kế hoạch năm 2026. Các đơn vị cần rà soát toàn bộ dự toán được kéo dài, xác định rõ phần tiếp tục thực hiện, phần cần điều chỉnh và phần không còn nhiệm vụ chi để tập trung nguồn lực cho các mục tiêu của chương trình.

Đáng chú ý, UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu khẩn trương hoàn thành phân bổ, giao dự toán năm 2026. Trường hợp chưa hoàn thành, địa phương phải báo cáo rõ số vốn chưa phân bổ, nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn hoàn thành, bảo đảm không làm gián đoạn việc thực hiện các chính sách hỗ trợ người dân, đặc biệt là người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng nông thôn và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc khó khăn.

Bộ Tài chính cũng đề nghị các đơn vị chủ động phương án thi công linh hoạt, dự phòng vật tư, nhân lực để hạn chế ảnh hưởng của mưa bão, thời tiết bất lợi; đồng thời gắn kết quả thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thi đua, khen thưởng cuối năm của tập thể, cá nhân./.