Tại xã biên giới Quốc Khánh, dọc đoạn biên giới từ mốc 975 đến mốc 976, cán bộ, chiến sĩ biên phòng đã phối hợp với đoàn viên, thanh niên và người dân trồng hơn 1.000 cây tre Bát Độ. Những hàng tre góp phần giữ đất, hạn chế sạt lở, bảo vệ đường tuần tra và tạo thêm màu xanh trên tuyến biên giới.

Việc trồng và chăm sóc cây còn đưa người dân trở lại những khu nương, vườn trước đây ít được sử dụng. Trong quá trình sản xuất gần đường biên, bà con có thêm điều kiện quan sát cột mốc, đường tuần tra; khi phát hiện người lạ hoặc dấu hiệu bất thường, thông tin được chuyển tới lực lượng biên phòng và chính quyền địa phương. Ông Lương Văn Định, người dân thôn Bản Phạc, xã Quốc Khánh và ông Nguyễn Xuân Tranh, người dân thôn Bản Thín, xã Mẫu Sơn cho biết:

“Trước đây đất này bỏ hoang thôi, nay được bộ đội biên phòng hỗ trợ cây giống, hướng dẫn kỹ thuật nên gia đình tôi rất yên tâm. Từ nay chúng tôi sẽ tích cực chăm sóc vườn cây để sớm có thêm thu nhập cho gia đình. Chúng tôi xin cảm ơn lực lượng biên phòng cùng chính quyền địa phương và các đoàn thể đã hỗ trợ, giúp đỡ.”

“Hằng ngày gia đình chúng tôi ra làm vườn cây thì cũng được tuyên truyền đầy đủ. Đất nhà tôi thì giáp mốc biên giới nên đi lại khá rộng. Vì vậy khi quan sát thấy có trường hợp bất thường, hoặc người lạ đi qua hay có vấn đề gì xảy ra thì vẫn báo cáo biên phòng cùng chính quyền địa phương để kịp thời xử lý.”

Từ thực tế nhiều hộ dân biên giới còn nương rẫy, vườn tạp bỏ hoang, năm 2025, các đồn biên phòng trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai mô hình “Vườn cây kiểu mẫu dọc tuyến biên giới”. Cây giống được lựa chọn theo điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng từng khu vực gồm: ổi, mận, bơ, mắc ca, quế và trà hoa vàng.

Đến nay, toàn tuyến biên giới tỉnh Lạng Sơn đã hình thành 25 vườn cây với hơn 5.500 cây giống trên diện tích khoảng 15 ha; tổng kinh phí thực hiện hơn 750 triệu đồng. Trước mắt, mô hình đã đưa một phần đất bỏ hoang trở lại sản xuất và giúp các hộ dân giảm chi phí ban đầu về giống, kỹ thuật. Khả năng tạo thu nhập ổn định còn phụ thuộc vào tỷ lệ cây sống, quá trình chăm sóc và đầu ra khi cây cho thu hoạch.

Chỉ tính riêng tại xã Quốc Khánh, mô hình “Lũy tre biên giới Việt” và các vườn cây được triển khai theo từng vị trí cụ thể, khu vực có nguy cơ sạt lở ưu tiên trồng tre; đất vườn, nương phù hợp được bố trí cây ăn quả hoặc cây lâu năm. Cách làm này giúp việc bảo vệ đường tuần tra gắn với nhu cầu sản xuất của từng hộ, thay vì chỉ dừng ở một đợt trồng cây.

Bà Nông Kim Oanh, Chủ tịch UBND xã Quốc Khánh đánh giá: “Mô hình không chỉ giúp cho người dân có thêm sinh kế, nâng cao thu nhập mà còn thay đổi nhận thức cho bà con nhân dân trong việc quản lý, bảo vệ biên giới. Người dân thì chủ động hơn trong việc lên khu vực biên giới sản xuất, chăm sóc cây trồng và tích cực phối hợp với lực lượng biên phòng bảo vệ đường biên cột mốc.”

Trung tá Lâm Văn Thảo, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma cho biết, việc hỗ trợ sinh kế được gắn với tuyên truyền, vận động người dân tham gia cung cấp thông tin và phối hợp bảo vệ biên giới: “Mô hình vườn cây kiểu mẫu vừa giúp bà con phát triển kinh tế, vừa nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Qua đó nhân dân tích cực tham gia cung cấp thông tin, phối hợp tuần tra bảo vệ biên giới. Chúng tôi mong muốn tiếp tục cùng bà con xây dựng địa bàn ngày càng phát triển, đồng thời phát huy sức mạnh toàn dân tham gia quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.”

Hiệu quả của những lũy tre Bát Độ và vườn cây nơi biên giới không chỉ được đo bằng số cây đã trồng hay diện tích được phủ xanh, mà còn bằng những đổi thay trong đời sống của người dân. Mỗi cây giống được trao đến tay người dân, nếu được chăm sóc tốt và có đầu ra ổn định, sẽ trở thành một phần sinh kế, giúp bà con có thêm thu nhập và thêm động lực bám đất, bám bản. Từ những mảnh đất biên giới được phủ xanh, một thế trận vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ đường biên, cột mốc đang dần được hình thành. Hỗ trợ người dân trồng cây hôm nay cũng chính là đầu tư cho cuộc sống lâu dài ở vùng biên, để mỗi người dân trở thành một “cột mốc sống”, cùng Bộ đội Biên phòng giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.