Chị Y Hoa (36 tuổi), ở thôn Đăk Lôi, xã Ngọk Réo vừa thu hoạch ruộng lúa của gia đình. Vụ mùa năm nay, năng suất lúa cao hơn những năm trước.Trước đây, cũng như nhiều hộ khác trong thôn, chị Hoa chủ yếu trồng lúa theo kinh nghiệm, ít có điều kiện tiếp cận kiến thức kỹ thuật về chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Từ khi tham gia mô hình ứng dụng mã QR, chị có thêm một kênh tra cứu thông tin ngay trên đồng ruộng, từ cách nhận biết bệnh trên cây lúa đến thời điểm bón phân, chăm sóc phù hợp. Điều thay đổi rõ nhất là người trồng lúa chủ động hơn trong quá trình sản xuất. Thay vì chờ cán bộ kỹ thuật hướng dẫn hoặc hỏi kinh nghiệm từ những người xung quanh, chị Hoa có thể dùng điện thoại quét mã QR để tìm hiểu những vấn đề đang gặp phải trên ruộng nhà mình. Vụ lúa vừa qua, với một sào ruộng, gia đình chị thu được khoảng 10 bao lúa, cao hơn mức 6-7 bao của những vụ trước.
Chị Y Hoa chia sẻ: “Việc quét mã QR giúp chị em biết cách phòng trừ sâu bệnh, đồng thời có hướng dẫn sử dụng thuốc phù hợp khi cây lúa bị sâu, bọ chét hoặc mắc các loại bệnh khác. Tôi thấy cách làm này cải thiện rất nhiều so với phương pháp canh tác thông thường, hiệu quả cũng cao hơn”.
Cách làm lúa ứng dụng mã QR đang từng bước lan tỏa đến các hội viên phụ nữ trong thôn Đăk Lôi. Chị Y Danh (37 tuổi), Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Đăk Lôi cho biết, khó khăn ban đầu không hẳn là thiếu điện thoại thông minh mà là nhiều chị em chưa quen thao tác trên điện thoại, chưa biết cách tìm kiếm và khai thác thông tin phục vụ sản xuất. Vì vậy, trong quá trình triển khai mô hình, chị em được hướng dẫn từng bước, từ mở điện thoại, quét mã QR đến tìm kiếm nội dung cần thiết. Qua thực hành, nhiều hội viên đã biết tra cứu thông tin về giống lúa Đài Thơm 8, thời điểm bón phân, cách nhận biết và phòng trừ sâu bệnh. Chị Y Danh trở thành người hướng dẫn lại cho những hội viên khác trong các buổi sinh hoạt: “Lúc đầu, chị em còn bối rối vì chưa hiểu rõ cách sử dụng. Tuy nhiên, được cấp trên hướng dẫn, chúng tôi cũng dần làm quen với chuyển đổi số. Đối với chị em trong thôn, việc tiếp cận các dịch vụ số ban đầu còn khó khăn do chưa thành thạo. Vì vậy, chúng tôi tập cho nhau từng bước. Trong những buổi trò chuyện hoặc họp thôn, chị em nào đã biết sử dụng sẽ hướng dẫn lại những người chưa biết”.
Không chỉ giúp người dân tiếp cận kiến thức kỹ thuật, mô hình còn tạo ra sự kết nối, chia sẻ kinh nghiệm giữa các hội viên. Người biết hướng dẫn người chưa biết, người thành thạo hỗ trợ người còn lúng túng. Nhờ đó, mã QR không đơn thuần là công cụ tra cứu mà còn trở thành phương tiện để chị em cùng học hỏi, thay đổi phương thức sản xuất. Mô hình ứng dụng mã QR trong canh tác lúa được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ngọk Réo triển khai từ tháng 5/2026, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Xuất phát từ thực tế nhiều hộ phụ nữ vẫn sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, Hội lựa chọn ứng dụng công nghệ số vào một công việc gần gũi, thiết thực với đời sống người dân. Mô hình được thực hiện tại thôn Đăk Lôi với 10 hộ phụ nữ tham gia, tổng diện tích gần 1 héc ta. Hội Liên hiệp Phụ nữ xã hỗ trợ 100 kg giống lúa Đài Thơm 8, bình quân 10 kg mỗi hộ. Bà con bắt đầu xuống giống từ tháng 6/2026 và được hướng dẫn quy trình canh tác thông qua mã QR.
Các nội dung được tích hợp trong mã QR bao gồm quy trình từ chuẩn bị đất, ngâm ủ và gieo sạ, quản lý nguồn nước, chăm sóc, bón phân đúng thời điểm đến nhận biết, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch. Để thuận tiện cho người dân sử dụng, Hội đặt bảng hướng dẫn kỹ thuật tại khu vực cánh đồng thực hiện mô hình, đồng thời gửi mã QR đến từng hộ gia đình để chị em có thể tra cứu ngay trên điện thoại. Cùng với việc cung cấp thông tin, Hội chú trọng hướng dẫn người dân thực hành và duy trì hoạt động của mô hình. Ban Thường vụ Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ngọk Réo ban hành quy chế hoạt động, thành lập Ban Chủ nhiệm gồm 3 thành viên. Các hội viên được hướng dẫn sử dụng mã QR, thực hiện quy trình kỹ thuật, tham gia sinh hoạt định kỳ theo mùa vụ và chia sẻ kinh nghiệm sản xuất.
Ngoài gặp gỡ trực tiếp tại nhà rông, chị em còn trao đổi thông tin qua nhóm Zalo, hỗ trợ nhau trong quá trình ứng dụng công nghệ số. Cách tổ chức này giúp chuyển đổi số không dừng lại ở việc đưa công nghệ đến với người dân mà hướng đến hình thành kỹ năng và thói quen sử dụng công nghệ trong đời sống. Thay vì tiếp nhận thông tin một chiều, hội viên được trực tiếp thao tác, thực hành và vận dụng kiến thức vào từng công đoạn sản xuất. Đây cũng là cách đưa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW vào thực tiễn: lấy người dân làm trung tâm, giúp người dân trở thành chủ thể tiếp cận và ứng dụng khoa học, công nghệ.
Bà Phan Thị Hiệp, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ngọk Réo, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, mô hình xuất phát từ thực tế người dân lâu nay chủ yếu canh tác theo kinh nghiệm. Khi có mã QR hướng dẫn kỹ thuật, chị em được tiếp cận quy trình chăm sóc lúa khoa học hơn, chủ động tìm hiểu thông tin trong từng công đoạn sản xuất. “Bà con đã áp dụng quét mã QR để tìm hiểu kỹ thuật và quy trình chăm sóc giống lúa Đài Thơm 8. Qua thực tế, có thể thấy việc ứng dụng công nghệ giúp quy trình chăm sóc lúa của chị em khoa học hơn, năng suất cũng được cải thiện so với phương pháp canh tác truyền thống”.
Từ mô hình ban đầu với 10 hộ tham gia, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ngọk Réo tiến hành đánh giá hiệu quả vào cuối năm 2026, làm cơ sở xem xét nhân rộng. Định hướng thời gian tới không chỉ là mở rộng số hộ sử dụng mã QR mà còn từng bước xây dựng kho thông tin kỹ thuật phù hợp với từng mùa vụ, giống lúa và điều kiện sản xuất ở địa phương. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời đặt người dân ở vị trí trung tâm, là chủ thể và động lực của quá trình này.
Từ chiếc điện thoại thông minh và mã QR trên cánh đồng Đăk Lôi, tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong cách làm lúa của phụ nữ Xơ Đăng. Khi người dân biết tiếp cận, sử dụng và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà trở thành công cụ thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả lao động và cải thiện đời sống./.

Viết bình luận