Tại Bon Bon Farm, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La, những vườn cây ăn quả không chỉ phục vụ sản xuất mà còn được quy hoạch thành không gian trải nghiệm cho du khách. Tùy mùa, khách đến đây có thể khám phá nhiều loại cây trồng, tìm hiểu quy trình chăm sóc và thưởng thức trái cây tươi ngay tại vườn. Chị Nguyễn Thị Thảo Linh, Giám đốc Hợp tác xã Bon Bon Farm cho biết đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, duy trì từ 5 đến 15 loại cây khác nhau, vừa đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, vừa tạo thêm trải nghiệm cho du khách:

"Được sự hướng dẫn của Hội Nông dân xã, nhà tôi cũng đã phát triển, chuyển đổi cơ cấu cây trồng để vừa gia tăng giá trị nông sản, kinh tế cho bản thân, vừa cung cấp dịch vụ du lịch. Ở trong này, chúng tôi luôn duy trì ít nhất khoảng 5 đến 7, thậm chí 15 loại cây cối để khách hàng có đa dạng sự trải nghiệm khi đến tham quan Bon Bon Farm."

Không chỉ ở các trang trại tổng hợp, nhiều nhà vườn tại phường Vân Sơn cũng đang khai thác lợi thế cảnh quan, chất lượng nông sản để phát triển du lịch trải nghiệm.

Với hơn 6 ha cây ăn quả, gia đình ông Trần Văn Khanh lựa chọn canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng phân chuồng, phân trùn quế và chế phẩm sinh học, giảm khoảng 90% lượng phân bón hóa học. Một số sản phẩm như cam Canh, cam Navel không hạt đã được chứng nhận OCOP. Khu vườn xanh, sạch không chỉ tạo ra những sản phẩm chất lượng mà còn trở thành nơi để người dân, du khách tham quan, học hỏi kinh nghiệm sản xuất. Ông Trần Văn Khanh nhận thấy, khi nông nghiệp kết hợp với du lịch, giá trị của khu vườn được khai thác hiệu quả hơn:

"Gia đình tôi đã làm những cây mang tính chất sinh thái và kết hợp với du lịch trải nghiệm cho bà con cùng đến học hỏi, trải nghiệm và ngắm cảnh sinh thái ở vườn. Tôi thấy giữa nông nghiệp và du lịch có thể kết hợp với nhau, đem lại hiệu quả kinh tế rất cao."

Cũng tại phường Vân Sơn, vườn cam Tuấn Thùy của gia đình anh Phạm Minh Tuấn rộng 6.200 m² đang vào mùa thu hoạch. Du khách đến đây được tự tay hái cam, thưởng thức những trái cam chín ngọt và tìm hiểu quy trình sản xuất an toàn. Sản phẩm được tiêu thụ ngay tại vườn, giúp gia đình có thêm nguồn thu từ hoạt động đón khách.

"Vườn cam của gia đình an toàn và đảm bảo chất lượng. Thứ hai là mang đến cho du khách thập phương đến trải nghiệm. Vườn cam bây giờ đang thu hoạch, khách đến được tự hái quả, tự pha nước uống và ăn những trái cam rất ngọt", anh Phạm Minh Tuấn chia sẻ.

Từ những vườn cây ăn quả, mô hình du lịch nông nghiệp ở Sơn La tiếp tục được mở rộng với nhiều cách làm sáng tạo.

Tại vườn hồng Ngọc Kỳ, tổ dân phố Chờ Lồng, phường Thảo Nguyên, mùa hồng chín trở thành thời điểm thu hút đông khách. Trên diện tích 2 ha, chủ vườn kết hợp tham quan, chụp ảnh với dịch vụ cắm trại qua đêm. Lượng khách có ngày đạt từ 500 đến 700 lượt. Những vườn cây trĩu quả, không gian xanh mát cùng các dịch vụ trải nghiệm đang tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch nông nghiệp Mộc Châu. Chị Nguyễn Thị Khuyên, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ:

"Khi đến Mộc Châu, em cảm thấy không khí rất trong lành. Vào đến vườn farm, vườn hồng, không gian rất xanh, tươi mát, nhiều hoa quả tươi, thơm. Người dân ở đây rất thân thiện. Em rất muốn có dịp nhiều lần nữa trở về với Mộc Châu."

Để những mô hình như vậy phát triển lâu dài, Hội Nông dân tỉnh Sơn La đang hướng dẫn hội viên lựa chọn loại hình du lịch phù hợp với điều kiện sản xuất, cảnh quan và lợi thế của từng địa phương; đồng thời tăng cường liên kết giữa các hộ nông dân, hợp tác xã và các đơn vị kinh doanh du lịch. Những địa bàn có tiềm năng như Pha Đin, Ngọc Chiến, Mộc Châu, Vân Hồ, Phù Yên, Bắc Yên được định hướng xây dựng mô hình điểm, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch nông nghiệp gắn với đặc trưng từng vùng. Ông Vũ Đức Thuận, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Sơn La cho biết:

"Chúng tôi cũng đã đánh giá và đưa ra xã, phường nào có điều kiện thuận lợi thì sẽ phát triển trước, tạo thành mô hình để nhân rộng, đặc biệt là tạo hệ sinh thái cho khu vực đó. Nông nghiệp với du lịch phải gắn với nhau để tạo thành động lực, hỗ trợ tương hỗ nhau để phát triển."

Từ những vườn cam, vườn hồng đến các trang trại tổng hợp, một hướng phát triển kinh tế mới đang dần hình thành ở Sơn La. Khi người nông dân không chỉ làm ra nông sản mà còn biết khai thác cảnh quan, tổ chức dịch vụ và đưa sản phẩm đến gần hơn với du khách, giá trị của mỗi vùng sản xuất được nhân lên.

Để hướng đi này bền vững, điều quan trọng vẫn là chất lượng nông sản, phương thức canh tác an toàn, bảo vệ cảnh quan và xây dựng dịch vụ chuyên nghiệp. Khi nông nghiệp và du lịch thực sự gắn kết, mỗi khu vườn không chỉ là nơi tạo ra những mùa quả ngọt, mà còn trở thành điểm đến, góp phần nâng cao thu nhập và làm giàu cho người dân Sơn La.