Ti lu krĭng wăl mnuih ƀuôn sang, amâo dleh ôh ƀuh mnơ̆ng dhơ̆ng mgơ̆ng êa msĕ si ksô, hmăm, êpông êdeh hđăp... arăng wơr hĕ leh gưl adiê akŏ yan hjan.  Anei jing anôk jăk  kơ kêč ƀloh mboh - mta ba klei ruă êngoh bi ƀlĕ êrah. Hlue si klei ksiêm yap, wăt tơdah ka mŭt hlăm yan mâo lu klei ruă tưp, ƀiădah ênoh mnuih mâo klei ruă tưp mphŭn mâo klei bi knăl đĭ ƀiă mkă hŏng dŭm mlan akŏ thŭn. Boh nik, ti dŭm  wăl sang jưh, wăl mnuih ƀuôn sang dôk, klei huĭ tưp lar ƀrư̆ lu tơdah amâo hmao ktuê dlăng jăk kơ wăl hdĭp mda. Yap mơ̆ng akŏ thŭn 2026 truh ară anei, bruă ktuê dlăng klei ruă tưp mơ̆ng Phŭn bruă mdrao mgŭn mâo giăm 32.000 čô êngoh bi ƀlĕ êrah, hlăm anăn mâo 4 čô djiê.

 Wưng bi mlih yan msĕ si ară anei drei ênưih mđing dlăng, kyua klei ruă tưp ka bluh mâo ktang. Khădah snăn, anei jing wưng jăk čiăng gang mkhư̆. Tơdah ngă ngơi mang, klei ruă tưp srăng bluh mâo ktang tơdah mŭt hlăm wưng yan hjan hlăm dŭm mlan kơ anăp. Aê mdrao Đặng Hồng Hường- K’iăng Khua Anôk bruă mdrao mgŭn krĭng wăl Văn Yên, čar Lào Cai brei thâo:Hmei kčĕ kơ bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa gĭt gai dŭm  adŭ, anôk bruă thơ̆ng kriê dlăng, ktuê dlăng nanao klei ruă tưp hlăm êpul êya kñăm thâo ƀuh hnư, dŭm anôk mâo klei ruă leh anăn hmao msir mgaih anôk mâo klei ruă. Ngă jăk bruă hâo hưn mtô mblang kơ mnuih ƀuôn sang, êpul khua gĭt gai čiăng mđĭ klei thâo săng leh anăn hrăm mbĭt gang mkhư̆ klei ruă tưp.

Êngao kơ êngoh bi ƀlĕ êrah, sa klei ruă tưp mkăn ăt khăng đĭ hlăm yan hjan, boh nik hlăm phung hđeh điêt, jing klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgei. Hlue si Phŭn bruă mdrao mgŭn, mơ̆ng akŏ thŭn 2026 truh ară anei, kluôm ala čih yap mâo hlăm brô 26 êbâo čô mâo klei ruă leh anăn 8 čô djiê kyua klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgei. Hjăn mlan 3/2026, ênoh mnuih ruă kah knar hlue si hruê kăm đĭ mkă hŏng mlan êlâo. Klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgei tưp lar huă ƀơ̆ng, ênưih mâo ti sang rông hđeh, sang hră gưl hđeh tơdah amâo kriê dlăng jăk klei doh êƀăt mnơ̆ng ƀơ̆ng. Klei năng huĭ hyưt jing klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgei srăng mâo pral, ba klei truh kjham tơdah amâo hmao ƀuh. Khădah snăn, lu phung amĭ ama ăt dôk ngă ngơi mang, čhuai hŏng klei ruă êngao klĭt mkăn khăng mâo. Nai prĭn, aê mdrao Nguyễn Văn Lâm,  Khua Anôk bruă klei ksiêm dlăng klei ruă krĭng hlơr, Sang êa drao mdrao hđeh gưl dlông brei thâo:Klei bhiăn tưp lar klei ruă jơ̆ng, kngan ƀăng êgei jing tưp hlăm êlan huă ƀơ̆ng leh anăn êa kdah mơ̆ng anôk kđuč amâodah mơ̆ng kŏk đŏk mâo kman virus leh anăn srăng tưp lar mơ̆ng mnuih truh kơ mnuih. Hŏng klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgei ka mâo ôh vaccin mdrao kyua anăn gang mkhư̆ jing yuôm bhăn hĭn. Wăt klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgao djŏ leh snăn ăt srăng lŏ ruă mơh kyua klei ruă jơ̆ng kngan ƀăng êgei amâo djŏ jing amâo lŏ djŏ nanao ôh.

Êngao kơ klei mnuih ƀuôn sang thâo răng, bruă mdrao mgŭn ăt dôk pŏk ngă lu hdră msir kñăm ksiêm dlăng klei ruă tưp mơ̆ng hnưm. Mơ̆ng bruă ksiêm dlăng klei ruă tưp, msir mgaih anôk mâo klei ruă đơ điêt, truh kơ mđĭ bruă hâo hưn gang mkhư̆ hlăm êpul êya. Khădah snăn, hlue si phung thơ̆ng kơ bruă, boh tŭ gang mkhư̆ klei ruă jưh knang prŏng snăk hlăm klei thâo săng grăp čô mnuih ƀuôn sang.

Klei ruă tưp yan hjan amâo bluh mâo pral ôh, ƀiădah khăng mâo mơ̆ng dŭm mta điêt snăk hlăm klei hdĭp grăp hruê. Kyua anăn, ksiêm dlăng klei ruă tưp amâo djŏ knŏng jing klei ngă tơdah mâo klei ruă tưp ôh, ƀiădah brei mphŭn mơ̆ng bruă pral gang mkhư̆ mơ̆ng wưng ară anei mtam. K’iăng nai prŏng- nai prĭn Trần Đắc Phu, pô đru kčĕ gưl dlông ti Anôk bruă ngă djŏ klei mdrao mgŭn êpul êya, Phŭn bruă mdrao mgŭn mtă:“Brei drei thâo săng leh anăn bi mklă kơ hdră gang mkhư̆ kơ pô, gang mkhư̆ kơ êpul êya, gang mkhư̆ kơ êpul ênưih kpĕ êka. Si tô hmô phung hđeh, phung mniê ba tian, phung hroh ai dưi mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp leh anăn boh nik phung khua mduôn, phung mâo klei ruă êlâo snăn brei dưi gang mkhư̆ klei ruă. Kyua phung anei tơdah mâo klei ruă snăn khăng mâo klei bi knăl ktrŏ leh anăn brei drei ngă êlâo hdră bii mdoh asei mlei, kâo mtă hĭn jing bi mdoh pưk sang, mnơ̆ng yua hlăm sang. Ară anei brei ƀơ̆ng ksă mnăm ktơ̆ng leh anăn rao kngan hŏng kƀu leh anăn drei tlŏ vaccin bi djăp ênŭm.”

 Mlan 5 - wưng bi mlih yan - jing wưng găl čiăng gang mkhư̆ klei ruă êlâo kơ mŭt hlăm yan mâo lu klei ruă tưp hlăm gưl yan hjan. Kriê dlăng bi mdoh asei mlei, wăl hdĭp mda, huă ƀơ̆ng mnăm bi jăk leh anăn ksiêm dlăng klei suaih pral... dŭm bruă ngă mĭn dah điêt ƀiădah jing “klei mgang” tŭ dưn hĭn. Pral ngă mơ̆ng hnưm, mơ̆ng kbưi - anăn jing hdră čiăng kơ grăp čô mnuih ƀuôn sang răng mgang klei suaih pral kơ pô, gŏ sang leh anăn jih êpul êya.