Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2015/NĐ-CP về địa bàn hoạt động hải quan và công tác phối hợp phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Nghị định được ban hành nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Hải quan, bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật và tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tiễn quản lý tại khu vực cửa khẩu.

Đối với các tỉnh biên giới có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, Nghị định bổ sung nhiều quy định liên quan đến phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại cửa khẩu đường bộ, cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa, lối thông quan và đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa. Các quy định mới tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện sắp xếp đơn vị hành chính và phát triển thương mại biên giới.

Theo Nghị định, ranh giới địa bàn hoạt động hải quan tại các cửa khẩu đường bộ được xác định cụ thể bằng mốc giới, tọa độ, chiều sâu, vị trí tiếp giáp và địa giới hành chính mới sau sắp xếp. Đồng thời, bổ sung phạm vi quản lý đối với cửa khẩu đường sắt, lối thông quan và đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa để phù hợp với thực tiễn hoạt động xuất nhập khẩu và quy định về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền.

Đáng chú ý, Nghị định đưa 20 cửa khẩu phụ không còn phát sinh hoạt động xuất nhập khẩu ra khỏi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan. Việc điều chỉnh này nhằm tập trung nguồn lực kiểm tra, giám sát tại các cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế.

Nghị định cũng quy định, đối với cửa khẩu, lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa hoặc lối mở biên giới chưa được xác định là địa bàn hoạt động hải quan, khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoạt động xuất nhập khẩu và đáp ứng đầy đủ điều kiện về lực lượng kiểm tra chuyên ngành, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, địa bàn hoạt động hải quan sẽ được xác định theo phạm vi khu vực cửa khẩu do Chính phủ hoặc UBND cấp tỉnh quyết định. Quy định này góp phần tránh khoảng trống trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện phát triển thương mại biên giới theo quy định của pháp luật.

Ngoài khu vực cửa khẩu, Nghị định còn bổ sung một số địa điểm thuộc phạm vi hoạt động hải quan như khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế, kho hàng không kéo dài và một số cơ sở sản xuất, kho hàng của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

Về công tác phòng, chống buôn lậu, Nghị định bổ sung quy định trao đổi, cung cấp thông tin bằng tài liệu, dữ liệu điện tử giữa các cơ quan; đồng thời quy định rõ cơ quan Hải quan là lực lượng chủ trì thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong địa bàn hoạt động hải quan./.