Salam uan pahadar 60 thun ja yah sajarah dak rai ĐBP ( 7/5/1954- 7/5/2014), daa mik va song tong abih gauk pang dom bruk ngak dok pamong tal harei pahadar sajarah dak rai ni

1/ Pahadar 60 thun ja yah sajarah dak rai ĐBP song 55 thun harei Wa Hồ nao rivang Tây Bắc, amuk Tòng Thị Phóng - Ủy Viên mintri chính trị, Phó akoak Quốc hội song kapul ngak bruk  Văn phòng Quốc hội hu mai pok gilau song pala phun lưu niệm di dom inem krung sajarah dak rai di 2 huyện Yên Châu song huyện Mai Sơn tỉnh Sơn La. Di huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La, Phó akaok Quốc Hội Tòng Thị Phóng hu pok gilau song pala phun lưu niệm di labik pahadar Wa Hồ. Patui di nan, Phó akaok Quốc hội Tòng Thị Phóng song kapul ngak bruk Văn phòng Quốc hội song di tỉnh jeng hu pok gilau pahadar tal pren yava di dom liệt sĩ, dam dara halan hatain var klak rup drei ka độc lập tự do ka bangsa, di Đài tưởng niệm liệt sỹ dam dara halan hatain ngã ba Cò Nòi.

2/ Harei kabroi, 4/5, di HN hu rah tabiak danak dak daoh tamia taom gaok ndom meyai nao mai “Hatai jia VN – pren khang VN” ngan saong kadha “ĐBP – Mốc son thời đại”. Danak dak  hu 4 chương nan lac: “Nao tui sap ieu di Wa Hồ”, “pren khang hatai bhap bini”, “Quyết chiến-quyết thắng”, “Bản hùng ca vang mãi”. Urang maong hu diuk veik saong tukvak sajarah dak rai hào hùng di bruk mesruh metak pacang kol Prang ala bruk tacei pato di TƯ Đảng, Wa Hồ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ngan saong tabung glaong nan lac jayah ĐBP saong dom kadha daoh yau: “Qua miền Tây Bắc”, “Trên đồi Him Lam”, “Hò kéo pháo”, “Đóng nhanh tốt lúa”, “Giải phóng Điện Biên”...Abih di nyu nan lac, piah brei mboh bruk  yam tui jalan hào hùng di ong muk amaik ame, chương 4 nan lac dom kadha daoh brei mboh hatung hatian di rai rah ranaih harei ini, caong patagok ilamu, akaok sahneng VN, ngak jeng dom jak jeng praong, barau, dom ĐBP barau dalam bruk dak padang taneh ia.     

3/ Miunyim tỉnh Bắc Giang hu pambuak bruk song Muinyim sajarah dak rai quân sự Việt Nam peih bruk parang iek kadha 60 thun ja yah ĐBP - Mốc vàng lịch sử. Parang iek hu yaih khan 80 thoat binguk, tư liệu ka khí thế mesruh metak di bol bala song bhap bini dalam chiến dịch ĐBP kayua Muinyim sajarah dak rai quân sự Việt Nam pabak song labaih 100 pandap panda, tài liệu chiến tranh yau phao, mìn dưa, radeih juak thồ, dù, aow trấn thủ. Dom thaot binguk pandap panda brei mboh cambaih laih ka chiến dịch ĐBP, rik dong di bhap bini dalam negar jang yau bol bala song bhap bini Bắc Giang dalam mbang mesruh metak pacang khol khamang song dalam chiến dịch Điện Biên Phủ.Parang iek hu rah tabiak tal abih harei 26/5/14.

4/ Harei kabroi, KAPUL urang dahlau daih ngak bol lin ban sit Cần Thơ pambuak bruk saong Thành đoàn cần Thơ peih var pataom mbaok, ndom meyai nao mai pahadar 60 thun jayah ĐBP (7/5/1954 – 7/5/2014). Var taom gaok pahadar hu mbaok jaik 200 urang dahlau daih ngak bol lin samar pacang kol Prang saong đế quốc Mỹ gam saong labaih 1000 urang đoàn dam dara ban sit cần Thơ. Ngan saong kadha “jayah ĐBP – Thiên anh hùng ca samar HCM” dom urang lambaok gam saong urang đoàn dam dara pahadar veik jayah ĐBP sajarah dak rai “lừng lẫy năm châu – chấn động địa cầu” samar dahlau. Tapa nan, hun đúc truyền thống ranam taneh ia, bruk jum pataom saong hatai hadah hadai bangsa ka rai rah dam dara harei ini.   

5/ UB bhap bini tỉnh Quảng Nam bahrau dong ka boh sang nghệ nhân Y Kông 40 triệu đồng piah pasiam veik, patagok muinyim urang bangsa Cơ Tu di boh sang. Muinyim hu gah Ilamu Thể thao song Du lịch Quảng Nam ba tame harak labik tham quan di tour du lịch bhap bini gah pai tỉnh Quảng Nam. Meui nyim hu prong jiak 200m2,  tabung tuah kiak, geing, kèo, đòn tay meng kayau, nền meng kiak men. Urak ni, mui nyim hu labaih  100 pandap hu roh duah jiak 40 thun tapa dalam nan hu dom pandap pandar yaok harei, pandap pabak ka bruk sx, săn bắn, hái lượm, dom janih ragu di urang cơ tu, dom janih pandap hu pandar dalam dom harei rija roya yau cồng, chiêng; rup thaik urang cơ tu, rup patau po yang, dom thaot binguk ilamu akaok sahaneng di urang Cơ Tư.

6/ Piah pacang cakak bilan hajan ribuk thun ini, sở ngak nông saong patagok palei pala tỉnh Kon Tum daok peih bruk pasang iek veik dom công trình thủy lợi, danao caik ia taphia di nan ba tabiak jalan ngak ngan saong dom công trình hu thau lac oh an toàn. Tỉnh Kon Tum urak ini hu labaih 520 công trình thủy lợi, dalam nan hu 70 danao caik ia, jaik 450 đập dâng saong 8 balai njuk ia. Kết quả pasang iek brei mboh hu 20 công trình thủy lợi khut trak, dalam nan 7 công trình mbuan khut, mbuan lahik an toàn tuk hajan ribuk mai tal, yau danao caik ia C 5 di xã Hơ Moong, huyện Sa Thầy; thủy lợi Đắc P’rông, huyện Đắc Hà.   

7/ Meng luac bilan 4 tal abih bilan 7 nan lac mùa vụ di rilo janih boh kayau di bhum taneran krong CL song yaom di tong abih dom janih pandap ni urak ni dok patrun khang ka yua urang pablei di darak pasa biak suai damuai song yaom pajeng ba tagok. Yau yaom paaok Hòa Lộc hu trun khang di abih, meng 60.000đ/kg akaok vụ urak ni dok 30.000đ/kg pablei rai song 16.000đ/kg. Yaom kruac bung Năm Roi janih 1 urak ni trun dok 3.000 đ/kg;, yaom cam sành trun meng 5.000 - 7.000đ/ sa kg.

Patui di ini dom khau tin dunya:

8/ Urang vak di rayo sap ndom VN daok di TQ brei thau: Harei kabroi 4/5, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường hu nao rivang 4 taneh ia châu Phi, dui atah dalam 7 harei, meng harei 4 tal harei 11 bilan 5. 4 taneh ia châu Phi  bo ong Lý Khắc Cường hu nao rivang nan lac Ê-ti-ô-pi-a (Ethiopia), Ni-giê-ri-a (Nigeria), Ăng-gô-la (Angola) saong Kê-ni-a (Kenya). Langiu di nan, ông Lý Khắc Cường daok rivang labik ngak bruk di liên minh châu Phi padang di Ê-ti-ô-pi-a, hu mbaok tame nyaom meyai pakat glaong di abih mbang ka 14 khu vực châu Phi di diễn đàn kinh tế dunya peih tabiak di Ni-giê-ri-a. Ini lac mbang nao rivang taneh ia lingiu mbang camereip dalam thun ini saong lac mbang nao rivang châu Phi akaok meti di ong Lý khắc Cường tui cương vị Thủ tướng Trung Quốc.  

9/ Akaok mintri Năng lượng nyaom dom negar ngak cong dang akaok dunya tui kuhria hu ginum biai dom jalan ngak patrun tame nguồn pabak năng lượng di Nga. Mbang nyaom hu peih tabiak di ban ine Rôm-ma (Rome) di negar Italia dalam 2 harei, dalam tukvak Nga song phương tây dok srau kadau gam song bruk khủng hoảng dok pandiak dak harei dak tagok di Ucraina. Di mbang nyaom akaok mintri năng lượng dom negar G7 tui kuhria hu ginum biai dom jalan ngak piah patagok bruk blei tame di negar langiu khí đốt meng negar Mỹ song Trung Đông. Dom negar jeng hu panuac ieu Mỹ dong công nghệ piah dong ka negar Đông âu tagok bruk khai thác trữ lượng khí đốt tame di drei.

10/ Dom kapul daong chip hu nao daong bhap bini di labik ia-san Afghanistan barau njauk jaleih haluk ngak yaok rituh urang metai saong yaok ribau urang lahik sang danaok. Bala rah tabiak tuk sa mbuan ceik jaleih lum palei Hobo Barik (Hô-bô Ba-Rích) di tỉnh Badakshan (Ba-đắc-xan) ala gluh saong haluk patau. Javap calei saong mbao, akaok tỉnh Shah Waliullah Adeeb (Sa Oa-li-un-la A-đép) brei thau tui dom harak pathau khan, jaik 300 baoh sang njauk lum lihik saong takik di abih 300 urang metai. Menuac metai meda hu rilo jang dom rituh menuac tra. Dahlau di nan, dom panuac brei thau hu labaih 2.500 urang njauk lum ala gluh saong kan duah mboh urang daok diuk. Urak ini kapul cứu hộ padeih bruk ruah duah kayua oh nao jaik hu dom baoh sang njauk lum ala yaok rituh mét haluk. Mbiah tal ini, bahrau duah mboh dom meyit di labik glut jaleih nan./.