Dalam tuk pahadar 60 thun ja yah sajarah dak rai ĐBP ( 7/5/1954- 7/5/2014), daa mik va song tong abih gauk pang dom khau tin ka dom bruk ngak pamong tal harei pahadar sajarah dak rai prong prang ni.

Harei 6/5 di ban sit ĐBP, tỉnh ĐBP hu rah tabiak nyaom biai pagam pambuak bruk patagok du lịch bhum Tây Bắc thun 2014 song tom gaok Ngoại giao đoàn kayua mintri ilamu thể thao song du lịch, mban tacei jalan TB, Mintri Ngoại giao, UB bhap bini tỉnh ĐB peih ngak. Hu mbaok song tacei pato ka nyaom biai hu UV mintri CT Phó Thủ tướng Rajaei,  akaok mban tacei jalan TB Nguyễn Xuân Phúc;  song lambaok vakil urang pan akaok dom jabat TƯ, 14 tỉnh dalam bhum TB, 60 urang lam,bmaok vakil ka dom kapul ngoại giao song labaih 40 DN, , nhà đầu tư,  kapul ngak mbang gah du lịch dalam song langiu negar. Nyaom biai pagam pambuak bruk patagok du lịch bhum TB thun 2014 song tom gaok Ngoại giao đoàn hu peih tabiak piah brei mboh ka bruk pagam pambuak di dom tỉnh dalam bhum TB, song dom tỉnh ban dalam negar ka bruk patagok du lịch. Ni lac sa dalam dom bruk ngak hu makna biak prong piah pahadar 60 thun ja yah ĐBP.

2/ Tỉnh Thanh Hóa barau peih mít tinh pahadar 60 thun jayah sajarah dak rai ĐBP, 7/5/1954 – 7/5/2014. Di var mít tinh, dom urang lambaok hu ba gauk hadar veik sajarah dak rai praong glaong di bangsa VN, di palei Thanh Hóa dalam dom thun bilan mesruh metak pacang kol Prang saong jayah praong di bol bala saong bhap bini drei, bo tabung glaong nan lac jayah ĐBP thun 1954. Dalam jayah ĐBP, lac sa hậu phương praong, tỉnh Thanh Hóa gam pataom tame patagok bruk sản xuất, gam kham merat ieu pataom pren menuac, drap ar pabak ka chiến dịch, tui jalan “taong abih ka tiền tuyến”. Dalam 3 mbang di chiến dịch, tỉnh Thanh Hóa hu jaik 29 ribau dam dara nao ngak lin, ieu pataom hu 102 ribau dân công dài hạn, 76 ribau dân công ngắn hạn, 11 ribau radaih juak pajeng pandap, 1300 ghe sit saong ralo janih pajeng ba karei, pajeng yaok ribau tấn pandap mbang, phao ndao, jru tavao tabiak labik mesruh. Ralo anek di Thanh Hóa hu jeng kreh ginu hadah dalam bruk mesruh pacang kol Prang, dalam chiến dịch ĐBP yau anh hùng Lò Văn Bường, anh hùng liệt sỹ Tô Vĩnh Diện, kiện tướng radaih juak pajeng pandap Trịnh Ngọc.

3/ Pahadar 60 thun ja yah ĐBP, bahrau ni, UB bhap bini tỉnh Nghệ An hu peih bruk taom gaok, brei pandap ka urang dahlau deih ngak bol lin, urang dam dara halan hatain dahlau deih hu mbaok dalam mbang mesruh metak pacang khol Prang. Di var taom gaok, rilo urang dahlau deih ngak bol lin song urang dam dara halan hatain dahlau deih hu khan veik dom dalikan, dom kadha drut droi dalam dom thun bilan tong abih bangsa jak ba gauk nao mesruh metak. Ni lac tuk piah hadar veik ilamu CM song hatai kham merat mek hu ja yah di bol bala song bhap bini drei dalam bruk mesruh metak pacang khol Prang di bangsa, saong lac tuk piah hadar song thau dar phor prong glong tal rai rah ong amuk amaik ame dalam bruk mesruh metak, var klak rup drei brei ka taneh ia.

4/ Nyaom ginum meyai: “Yaom glaong jayah ĐBP ngan saong cách mạng VN” barau hu mban tuyên giáo tỉnh ủy Phú yên pambuak bruk saong sở khoa học saong công nghệ, sang bac chính trị tỉnh peih tabiak harei 6/5 dalam tuk pahadar 60 thun jayah ĐBP. Di nyaom ginum meyai, dom urang lambaok hu pang 12 tham luận brei dom asal kadha yau: taong tayah chiến dịch Át lăng, bol bala saong bhap bini Phú yên rik pren yava tame jayah sajarah dak rai ĐBP; jayah ĐBP – inem krung ilamu biak hu yaom glaong di bangsa VN anh hùng; bruk ngak di bol bala bhap bini dalam jayah ĐBP. Patui bruk ini, dom huyện Tây Hòa, Phú Hòa, Tuy An, Đông Hòa....peih pataom mbaok dom urang bhian tame bruk mesruh metak paxcang kol Prang; alin hadaih labaih 800 paok pandap ka dom urang dahlau daih ngak bol lin, gauk gar liệt sỹ, urang daok pok kakuh dom liệt sỹ bhian hu mbaok tame bruk mesruh metak pacang kol Prang.

5/ Pahadar 60 thun ja yah ĐBP (1954-2014),harei 6/5 di tỉnh BD, sang bac ĐH Khoa học Xã hội song Nhân văn ban raya Hồ Chí Minh,sang bac ĐH Thủ Dầu Một, Viện Khoa học Xã hội bhum Nam Bộ,  Muinyim Chứng tích chiến tranh peih nyaom biai ilamu khoa học “Ja yah ĐBP – Dom kadha di sajarah”  hu mbaok 200 urang ilamu khoa học, song urang roh duah di dom sang bac ĐH, dom viện roh duah dalam negar. 

Ngan song 200 kadha tham luận khoa học, Nyaom biai brei mboh labik dang praong, yaom glaong sajarah di ja yah ĐBP, “tatuan megei baoh taneh” bo bangsa VN ngak hu di thun 1954, mong iek veik dom kadha sajarah dalam bruk mesruh metak Việt Pháp song tabung glong nan lac tukvak 1953-1954. Saong hu ngak brei cambaih laih talei pambuak bruk dunya dalam tukvak mesruh metak song chiến cuộc đông xuân 1953-1954, dom bruk ngak piah pambuak bruk mesruh dalam negar saong dom taneh ia ayuh sahabah dalam chiến dịch ĐBP, dom ảnh hưởng, tác động song âm vang di ĐBP Hiệp định Geneve di Việt Nam ngan song taneh ia, khu vực, bruk peih paha bangsa.

6/ Kapul urang dahlau daih ngak bol lin ban sit Cần Thơ barau pambuak bruk saong Thành đoàn Cần Thơ peih var pataom mbaok, ndom meyai nao mai pahadar 60 thun jayah ĐBP ngan saong kadha jayah ĐBP – thiên anh hùng ca samar HCM. Di var taom gaok, kapul urang dahlau daih ngak bol lin ban sit cần Thơ hu hadar veik jayah ĐBP dane angan di dunya, tatuan megei baoh taneh samar dahlau. 60 thun nao tapa min nyu oh ngak lihik nao yaom glaong di bruk praong nan. Tuk pahadar ini, thành đoàn Cần thơ hu alin hadiah 60 paok jien bac brei ka dom anek saih, sinh viên yam tapa kan kandah bac daa naih joi nan lac taco nội, taco ngoại di dom urang dahlau daih ngak bol lin samar pacang kol Prang.   

7/ Sở Y tế tỉnh Sơn La hu panuac brei thau urang bahrau njom ruak HIV yaok thun hu labaih 600 urang, taeng thun 2013 hu 700 urang njom HIV. Bruk njauk dut hatai nan lac , urak ni jit ruak HIV oh lac dok di dom ban sit ban praong bo dok pambak prong tabiak tal dom bhum palei atah bayah, bhum urang bangsa takik, labik akaok sahaneng dok beir, gam song bruk pablei salih, pandar jnuk jru phiel biak rilo, abih di nyu nan lac labik jiak tapen negar. Piah pacang cakak bruk nan, tỉnh Sơn La njauk patagok bruk pathau khan tal bhap bini dom puk palei, paglong bruk brei thau jalan pacang caga, klah di jit ruak HIV di bhum urang bangsa takik, bhap bini dok di bhum tapen negar, peih prong bruk iek ruak nghiện  meng jru Methadoe dalam tỉnh, kham merat tal thun 2020 urang njom ruak HIV dalam bhap bini trun ala 0,62%

Patui di ini dom khau tin dunya:

8/ Di ban ine Viêng- chăn, Đại sứ quán Việt Nam, pasak ilamu Việt Nam di Lào hu pambuak bruk saong mintri thông tin ilamu saong du lịch Lào, cục điện ảnh dua taneh ia VN – Lào, Viện phim VN, peih adit phim VN di lào pahadar 60 thun jayah ĐBP. Hu mbaok di dom urang dang akaok dom jabat Đảng, karja, mặt trận, kapul nyaom taneh ia công hòa dân chủ bhap bini Lào; dom  Đại sứ, akaok lambaok dom kapul nyaom dunya di lào; ralo mikva Việt kiều saong dom rai rah bhap bini lào. Pahadar bruk sajarah dak rai praong ini nan lac piah rik daong bruk jum pataom đặc biệt saong pambuak taong abih bruk VN – lào; pato pakai dom rai rah VN – lào thau saong kanal pren yava praong glaong di dom rai rah ong muk amaik ame piah ba  gauk khik caga saong khik ramik taneh ia.  

9/  Hãng thông tấn karja Mianma (Myanmar) brei thau, negar ni daok khik caga catang di mblang kapan haoh dunya Yang-gun (Yangon), sa adit dahlau di tuk peih nyaom biai pakat glong mbang ka 24, hu rah tabiak di ban ine Nây Pi Tô (Nay Pyi Taw) dalam harei 10 song 11/5 anak tal. Urak ni sa nyaom di kapul Cảnh sát dunya (ieu katut lac In-tơ-pôn - Interpol), dalam nan hu dom urang ngak praong di HQ Ca-na-đa saong Xlô-vê-nia (Slovenia) daok hu mbaok di mblang kapan haoh Yang-gun. Kapul nyaom ni hu dong ka jabat nhập cư Mianma tui iek song duah mboh dom urang medhil lac oh siam. Ni lac sa dalam dom jalan ngak piah pacang caga khol khủng bố, piah khik caga an ninh ka nyaom biai pakat glnog ASEAN./.

10/ Tổng thống Hàn Quốc Pắc Cưn Hê brei thau, lac urang ngak Tổng thống, amuk brei khik caga rai diuk di bhap bini, saong hu panuac ;likau ma-ah ka bruk kram kapal Xê-uôn. Brei panuac tuk hu mbaok dalam sa bruk ngak pahadar đại lễ phật đản, Tổng thống Pắc Cưn Hê likau brei ka dom urang dalam bruk kram kapal saong payua panuac klah rabha pandik harao tal dom baoh sang di urang nan. Tui amuk, kayua iek lap dom quy định ka an toàn saong dom bruk ngak tắc trách nyu ba tal bruk metai di ralo menuac. Tổng thống HQ sanya rajaei dfapok kham merat padang sa taneh ia an toàn saong oh lui rah tabiak bala yau nan./.