# Dalam dom bruk di diễn đàn patagok labik tam giác Cam-pu-chia – Lào – Việt Nam, harei 22/4, kapul urang ngak bruk di dom gah pambuak bruk patagok nan lac Gilang pariak dunya, Gilang pariak patagok châu Á, kapul pambuak bruk dunya Nhật Bản, Hàn Quốc… hu mbang ngak bruk haong tỉnh Đắc Nông.

Taduan raok saong ngak bruk haong kapul, ong Lê Diễn, Akaok Uỷ ban bhap bani tỉnh Đắc Nông hu meyaih khan ka dom pren khang di tỉnh, jang yau dom cuang kandah bo tỉnh daok gaok. Lambaok dom gah pambuak bruk patagk hu caik hatai tal dom kadha patagok khang kajap di tỉnh Đắc Nông, abih di nyu nan lac dalam khuôn khổ pambuak bruk, jhul pakhang patagok haong tỉnh Mun-dul-ki-ri (Cam-pu-chia). Nan lac bruk khai thác bô-xít pambuak haong khik caga alam môi trường, quy hoạch patagok bal sit Gia Nghĩa haong bruk khik ramik ilamo meng kan di dom bangsa, buh jien tame ka y tế cơ sở, bruk patrun kathaot dalam bhum urang bangsa takik.

# Meng sa tỉnh hu 15 ribau hecta phun kapah, trun daok 500 hecta, urak ini Đac Lac daok kham merat pasiam veik janih phun pala ini meng pajaih bahrau saong cong nghe birau. Puac thun blaoh, Uy ban bhap bini tinh Đac Lac brei adat ka Kong ty TNHH ngak tabiak saong pablei salih pandap menyim jhik Viet Nam (di Kapul Jhik menyim Viet Nam) buh jien tame 40 tỷ ndong piah peih bruk pala kapah di huyện Ea Súp tui cong nghe pruh ia kanjok dalam bilan pandiak bhang. Mbiah tal ini, 100 hecta kapah di danak dak nan  tame tuk paih mek kapah, tui kuhria mboh dahlau hu labaih 3 tấn sa hecta, rilo jang dua mbang dut saong jalan pala kapah meng kan. Ong Phan Hùng Cường, Pho akok jabat Pala drak, Sở Ngak nong saong patagok palei pala tỉnh Dac Lac brei thau: Thu blaoh, taneh pala kapah di tỉnh hu 500 hecta, min thun ini meda tagok tal 2.000 hecta. Gam saong bruk jak ba mikva pandar cong nghe pruh ia kanjok, tỉnh brei daong taong abih pajaih kapah lai ka urang nong, dom kong ty kapah brei blei veik taong abih kapah di urang nong.

# Langik pandiak bhang dui atah ngak brei glai pak tỉnh Phú Yên mbuan khuah saong daok dang di pakat 4 – lac pakat biak mbuan si khuah. Njauk sangka nan lac urak ini di dom huyện bhum ceik, hadei di tuk kaoh tabau blaoh, urang nong cuh tabau piah pala vụ tabau hadei mbuan ba tal khuah glai. Urak ini, dom đơn vị lâm nghiệp peih bruk khik iek glai, patagok bruk pacang caga apui khuah glai angaok mblang taneh glai drei khik iek; patagok bruk pasang iek, duah mboh saong ngak biên bản langyah urang ngak suan tui Hukum Khik iek saong patagok glai.

 # Tukvak tapa Sở ngak nong saong patagok palei pala Đồng Nai ngak hu siam lagaih quy che dan chu tui asar kadah di sarak 71 di rajaei. Siam di abih nan lac bruk salih birau hành chính, Sở hu jaik 100 thu tuc hu ba tabiak brei thau cambaic laic di labik taduan raok bhap bini, 17 thủ tục hành chính di jabat hu brei harak chứng nhận tanut chuẩn ISO. Sở jeng caik htai iek praong bruk ngak tui Quy che dan chu jabat pambuak pagam saong bruk dak padang Đảng, karja, kapul nyaom hacih sa-at khang kajap. Nan ye meng bian 7 thun 2013 mbiah tal ini, oh ka hu urang cong chuc, vien chuc halei vi phạm đao đưc dalam bruk ngak di drei.

# Tal tukvak ini, 15 doanh nghiệp dalam tỉnh An Giang hub lei tame khik piah 100.000 tấn padai, samu 80% tanut hu jao nan lac 146.000 tấn. Tui quy định, tukvak blei tame khik piah kuhria meng harei 15/3/2014 tal abih harei 30/4/2014. Daok yaom blei tame, dom đơn vị dalam saong langiu tỉnh jeng blei tame tui yaom di urak ini, blei pak hamu di urang nong, piah grap tanat darak pasar blei tame, khik kein laba ka mikva urang nong ngak padai bilan đông xuân 2013- 2014 dalam tỉnh saong bhum taneran kraong Cửu Long. Dom gilang pariak pablei salih dalam tỉnh An Giang daok caga ginup phun jien brei ka dom doanh nghiệp mesraiy piah blei padai ka urang nong tui yaom jien jhung saong tukvak brei mesraiy njauk tui adat hukum di Rajaei.

 # Labaih 70 baoh sang raong ikan lồng bè di xã Hòn Nghệ huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang khat lahik labiah 12 tỷ đồng kayau ikan metai biak rilo dalam dom harei kaok bilan 4. Anak bruk  ikan metai yau nan, gah chuc nang tinh Kien Giang tacei pato urang raong pandar mac katik cavuai ia piah jhul ia nduac khang, samar ba oxi tame ia ka ikan tok yawa; pandar bat cao su meom vin taom dar long ikan saong apndar mac yuh khi nduc gam gam ngak brei rilo khi oxi ka ikan tok yawa; samar pandaun ba dom long raong ikan nao labik hu ia nduac saong oh hu sinh vật karei. Bruk ikan metai nan di xã pulao kaoh Hòn Nghệ hu langyah samar, daong tani tanat bruk ngak di mbang mikva urang raong ikan.

Khaw tin dunya:

 # Thứ trưởng Ngoại giao Malaixia Ham-da Dai-nu-đin page harei  (22/4) hu tagok jalan nao Bắc Kinh piah ginum biai haong dom urang ngak praong di Trung Quốc ka bruk duah sruh kapal haok MH370 di Malaixia daok lahik. Dua gah meda ginum biai dom jalan ngak patui veik dalam tuk hu sa mbang ribuk nhiệt đới daok mai gah meraong Ấn Độ Dương meda ngak kan kandah tal bruk duah sruh kapal haok lahik nan.

# Birau ini, Akok Mentri pato megru Ai Cập Ma-mút A-bu An Na-xơ brei thau, Trung Quốc njauk hatai brei ka taneh ia Bac Phi nan mesre abih tih 15 tỷ đôla Mỹ yaom laba biar piah cak rok bruk pato megru. Phun jien mesre nan brei buh tame padang ngak sang bac piah pabak labik bac ka anek saih dak harei dak rilo, daong langyah bruk quá tải dom tal bac. Dom urang ngak praong di Trung Quoc mboh lac bruk patagok talei pambuak bruk haong Ai Cap nan lac “bruk palih ruak suai lavik”, saong caong khin jhul patagok talei pambuak bruk saong taneh ia Bac Phi nan dalm dom gah chinh tri, kinh te, dulich jeng yau gah quân sự.  

 # Dalam mbang rivang Malaysia, Philippines, Nhật Bản saong Hàn Quốc di adit tal, Tổng thống Mỹ Barack Obama meda ginum biai dahlau bruk taom gaok haong dom darak pasar bahrau, jhul pakhang bruk pablei tabiak negar langiu, khik caga kein laba an ninh saong jhul pakhang giá trị cốt lõi haong dom negar ini. Dalam tuk bruk khu vực daok catang tagok, abih di nyu nan lac pambuak pagam tal Bắc Triều Tiên saong bruk oh njauk gauk ka taneh riya di dom negar châu Á, mbang nao di Tổng thống Obama meda lac tuk piah ka Mỹ brei mboh veik panuac sanya di drei ngan haong sa trật tự pagam pambak tui dom nguyên tắc pak labik ini./.