Khaw tin bair harei 23-4-2015

# Pachip daa Po Hung – Lễ hội Đền Hùng thun Ất Mùi 2015 meda rah tabiak dalam 6 harei, meng harei 23 tal 28/4 (njauk tame 5 bingun bilan 3 tal 10 bingun bilan 3 saka aia bulan kayua Ủy ban bhap bani tỉnh Phú Thọ dang tabiak ngak ngan haong bruk hu mbaok di 5 tỉnh: Sơn La, Phú Yên, Đắc Nông, Tiền Giang saong Bạc Liêu. Dom bruk ngak di harei Pachip hu rah tabiak dalam labik Inem mek dakrai sajarah Đền Hùng, bal Việt Trì saong dom xã, phường jaik taphia Đền Hùng; dom inem mek thờ Hùng Vương saong dom danh nhân, danh tướng jaman Hùng Vương angaok tỉnh Phú Thọ. Ủy ban bhap bani tỉnh Phú Thọ hu buh tabiak labaih 30 tỷ đồng piah pasiam veik Khu inem mek dak rai sajarah Đền Hùng.

 # Peih ngak Sarak ka 890 harei 11/3/2015 di Ủy ban Thường vụ Quốc hội ka bruk rami ramik veik địa giới hành chính huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum piah padang huyện Ia H’Drai, biar harei 22/4 , Ban Thường vụ Tỉnh ủy Kon Tum hu brei thau Quyết định padang Đảng bộ huyện Ia H’Drai. Tui Quyết định di Tỉnh ủy Kon Tum, Đảng bộ huyện Ia H’Drai hu dom kapul nyaom cơ sở Đảng dalam Huyện ủy Sa Thầy ba tapa. Huyện Ia H’Drai praong abih tih labaih 98.000ha, hu labaih 11.600 urang ngan haong 3 xã Ia Dom, Ia Đal saong Ia Tơi.

# Urang kamei sang kan kathaot lac urang bangsa takik tuk menek njauk haong adat hukum dân số hu daong brei 2 triệu đồng sa urang meng bilan akaok hadei di menek. Sarak nan hu brei thau pak Nghị định di Raja-ei quy định sarak daong ka urang kamei sang kan kathaot lac urang bangsa takik tuk caih menek njauk adat hukum dân số.Urang hu mbang tui  brei ngak harak sanya menek anek tra, meyah ngak suan njauk bayar veik jien hu daong brei. Nghị định ini hu peih ngak meng harei 15/6/2015.

# Dalam tuk padeih padei pahadar 40 thun peih paha gah meraong, yasa taneh aia, Harei Pachip daa Po Hung saong Harei Dunya urang ngak 1/5, anak bruk caong khin nao mai ralo, bal sit Cần Thơ hu caga radaih pajeng ba nao mai saong khik kajap trật tự an toàn giao thông ka nyu siam. Taphia di nan, piah patrun tukvak saong ba mbuan lagaih ka bruk nao mai di bhap bani, bal sit phố Cần Thơ hu peih ralo mbang par meng bal sit tal Đà Nẵng, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Thái Lan, Campuchia saong cagar… 

# Pambauk tal bruk tak glai praong di labik glai đặc dụng Bà Nà- Núi Chúa, ban sit Đà Nẵng saong glai pacang caga Sông Kôn, tỉnh Quảng Nam, gah Cảnh sát điều tra- Công an ban sit Đà Nẵng saong Công an tỉnh Quảng Nam barau hu quyết định khởi tố bị can, mek kareik gilac 3 urang pambuak tal piah duh ka bruk điều tra. Bruk palai pajoa glai hu duah mboh tuk kiểm lâm 2 tỉnh ini duah mboh kol meblah glai nyu kaoh, klaik padauk jaik 500 phách kayau abih tih labaih 45 m3 di bhum glai giáp ranh.

# Labaih 1 rabau căn hộ di danakdak sang daok xa hoi hu peih bruk padang ngak di pagaiy harei 22/4 di ban sit Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Ini lac danakdak sang daok xa hoi praong abih di tỉnh ini. Urang blei meda sraiy hu jien meng paok tín dụng 30 rabau ty dong di rajaei, daong sang daok ka dom urang kan kadnah. Danakdak sang daok xa hoi ini meda ba tame pandar di quy 4 thun 2016.

# Tuk padheih lễ 30/4 saong 1/5 thun ini, tui kuhria yaok harei hu labaih 3.000  mbang tuai damuai dalam taneh ia saong dunya pandar ca nô tốc độ glaong mai ravang mein labik dự trữ sinh quyển pakat dunya saong padheih padhay di dom labik du lich angaok pulao Cù Lao Chàm, dalam xa pulao kaoh Tân Hiệp, ban sit Hội An. Dom gah chuc nang di tỉnh Quảng Nam daok ba tabiak dom bruk piah khik caga siam mekre salamat ka tuai du lich.

Khaw tin dunya

# Urang brei panuac di gah Di trú dunya Min-man (Joel Millman) khan brei thau : kuhria meng akaok bilan 4 tal ini, hu 1 rabau 300 urang metai dalam dom mbang tableik kapal pajeng urang nhap cu langiu tasik Địa Trung Hải, ngak ka bilan 4 jeng bilan hu urang metai glaong abih mengkan mai. Meyah oh daong cakak dom urang nhap cu tame Chau Au, dom urang metai meda hu rilo jang.

# Dom urang alamu di Liên đoàn baoh taneh (Earth League) daok peih bruk jak ba dom urang dang akaok di dunya brei tapa sa danakdak ngak bruk 8 điểm di nyaom biai dom gah pataom tame Công ước khung di Liên hợp quốc ka biến đổi khí hậu (COP21), tui kuhria hu peih tabiak di ban ine Pa-ri (Paris) negar Pháp dalam bilan 12 thun ini. Dom kadha praong dalam danakdak ngak bruk ini hu : trun tanut paglaong nhiệt toàn cầu ala 2 độ C meng bruk ba lượng khí thải các-bon (carbon) mai 0 di thun 2050; roh duah saong salih bahrau cong nghe, dak padang chien luoc toàn cầu langyah khat lahik kayua biến đổi khí hậu; khik caga hệ sinh thái glai saong đại dương, taphia nan daong jien padai ka dom taneh ia daok patagok.

# Mentri jien padai Nhật Bản harei 22/4 brei thau, mbang akaok meti kuhria meng thun 2012, negar ini mek hu thặng dư thương mại. Tui nan, dalam bilan 3 meng blaoh thặng dư thương mại di nền kinh tế prong ka 3 dunya ini hu labaih 229 tỷ yên (samu 1,9 tỷ đôla), jien mek tame meng bruk pablei tabiak negar langiu tagok 8,5% dalam tuk nan taong abih yaom pandap blei tame trun tal 14,5%. Ini lac mbang akaok meti kuhria meng bilan 6 thun 2012, Nhật Bản hu cán cân thương mại hu labaih.