Sa di dalam dom ndap nda kaya naih gheih, hu rilo urang ruah ngak ndap nda kaya alin di yaok mbang raya adat, Tet lac tàu hũ ky Cái Vồn, tinh Vĩnh Long. Tui panuac khan di rahra dalam bhum, bruk ngak tàu hũ ky di cái Vồn hu meng labaih thun 1902, kayua ong Châu Xường – urang bangsa Lo hu gok meng QUảng Đông – gam haong baoh sang drei ba bruk ngak di baoh sang ini mai tal bhum taneh ini peih mbang ngui.
Urak ini, palei ngak bruk hu labaih 20 baoh sang rahra, dalam nan hu urang bangsa Kinh saong urang bangsa Lo, pagam haong bruk ngak bhap bini. Yaok harei, dom labik ngak tabiak labaih 3 tan tàu hũ ky hu rilo janih yau ye tàu hũ banah praong, tàu hũ ky gal thu, gal meda, tàu hũ ky ndam sara… Ndap nda oh lac hu pablei dalam tinh blaoh daok hu buh pablei grauk dalam dom tinh gah Pei negar, Ban raya Ho Chi Minh, Bien Hoa saong rilo bhum palei karei. Bruk naih gheih di tàu hũ ky Cái Vồn lac bruk pahe bangi, lamek, tarayuek gap mbiah, “lamek min bangi”, sambo kanyik, abih di nyu nan lac bruk that bahrau di kaya. Brei thau ka bruk salih dalam bruk ngak, amuk Nguyễn Thị Thới, sa urang po ngak bruk di labik ngak tàu hũ ky lavik thun brei thau:
“Meng kal dalau ngak ye nyu rambah glaih glar jang, drei tahanek drei cuh apui meng pong. Urak ini ye drei cuh apui meng dang, dang klik ngak takik glaih glar rilo dut haong meng kal. Meng kal ye drei chai ritak naih ye drei chai meng rasung chai meng tangin. Urak ini ye hu mac jamraik ngak abih nyu karei jeng meng kal rilo."
Gam haong tàu hũ ky, tapei nung Trà Cuôn jeng lac ndap nda kaya alin raya Tet hu angan, ndung bak pahe bangi di bhum kraong ia Meraong Negar. Palei ngak tapei nung Trà Cuôn, urak ini daok dalam xa Vinh Kim, tinh Vinh Long, meng kal hu angan je haong dom mbaik tapei nung pahe bangi, lamek laman, hu urang pandar dalam saong langiu tinh takre. Urak ini, dalam palei ngak tapei nung hu labaih 15 labik ngak bruk bhian, yaok harei pabak meng 50.000 tal 100.000 dong/mbaik. Oh lac khik jalan ngak bhap bini, rilo labik daok salih bahrau ka thaik thaot, kadung papaok, pabak hatai caong ngak kaya alin bingun Tet. Sa-ai kamei Phan Hồng Lý, urang hu rilo thun pagam haong bruk ngak tapei nung, brei thau:
“Hala patei lac mek hala hacih mai drei uak blaoh drei hak, drei ndung. Daok ndiuk ini lac Hai Lý pandar lac ndiuk ralin, ndiuk ralin nyu laman… Ritak naih, ralo that. Hai Lý khik kajap lac oh pandar janih sambo bo lac lac ngak meng hala bù ngót, baoh gấc, hala cẩm.”
Tapei racam Cù Lao Mây jeng ieu lac sa janih ndap nda kaya OCOP naih gheih, hu rilo urang palih ruah ngak kaya alin yaok bingun raya, Tet. Ndih kreh 4 kraong ia, palei ngak tapei racam Cù Lao Mây danei angan haong dom kaya tapei racam bangi, thaik thaot gheih, hu pahe bangi biak karei. Sa-ai Lương Văn Thông, po di labik ngak tapei racam di xa Cù Lao Lục Sỹ Thành brei thau:
“Tapei racam dahlau diah ye ngak blaoh dak jeng pak blaoh pablei bo oh hu ngak thaik thaot gheih. Hadei ini hu tinh mbaoh tangin brei angan palei ngak bruk, blaoh harak angan je kapul, meng nao in kadung papaok. Blaoh hadei nan hu Sở Kong Thuong daong mac jamraik, kaya tiak tapei, nan tapei gheih jang.”
Oh lac sa janih di Vinh Long, rilo tinh ban dalam bhum Taneran kraong Cuu Long hadei di tuk peih ngak Danak dak OCOP hu ngak jeng rilo kaya hu angan, pagam haong ilamo bhum palei yau saradang thot not, ia mesin Chau Doc, dom kaya meng hadang, aring (Ca Mau), tapei nung Thuận Hưng, hu tieu Cái Răng, dom kaya meng caraih, nem Lai Vung (Dong Thap)…
Dom kaya ini jeng hu dom labik ngak sangka iek praong salih bahrau ilamo kong nghe, paglaong asar siam, salah blaoh kadung papaok, angan je, mbat taok angan OCOP piah paglaong yaom kaom, min jeng khik tamo pahe bangi bhap bini – asal kadha hu makna ngak jeng bruk dui pachreih di kaya hu angan di bhum Pei negar. Meng nan, dom kaya hu angan di Bhum taneran kraong Cuu Long oh lac kaya mbang pandar yaok harei, blaoh daok jeng ndap nda kaya alin hadiah raya Tet hu makna, ba tui pahe bangi di bhum palei payua tal urang dalam sang, ayut cuai sahabat./.
Viết bình luận