Bấc c’moo hay, bh’rợ pa liêm rau ma mơ chr’năp âng pân đil lâng pân jưih đhị vel đong ơy vêy rau leh vaih liêm choom lâng c’leh chr’năp âng Bí thư Chi bộ Trần Văn Minh, ma nưih ặt ta nih liêm lâng đhanuôr. T’cooh ơy pa zay xăl pa dưr cr’noọ pr’chăp âng đhanuôr ting liêm choom lâh mơ.

N’niên coh muy pr’loọng đong đha rựt, t’cooh Trần Văn Minh năl ghit lâh mơ lơơng pazêng rau ta bhuch âng ma nưih pân đil zr’lụ da ding ca coong ặt zâng. Bêl Dự án 8 “Bhrợ pa dưr chr’năp ma mơ bhlưa pân đil lâng pân jưih lâng bhlêh lơi pazêng rau pr’hân cơnh lâng pân đil, p’niên k’tứi” bơơn xay bhrợ đhị chr’val moọt c’moo 2022, t’cooh Minh năc ting pâh Tổ truyền thông vel bhươl vel Khuổi Đeng lâng bơơn đhanuôr ting xơợng k’đươi bhrợ Tổ trưởng. Lâng chr’năp bh’rợ năc Bí thư Chi bộ, t’cooh pa zay xay moon mơ chu họp vel, họp chi hội, zooi đhanuôr năl crêê liêm đăh pháp luật lâng c’rơ chr’năp ma mơ bhlưa pân đil lâng pân jưih. T’cooh Trần Văn Minh xay moon:“Tơợ ơy bhrợ t’vaih Tổ truyền thông vel bhươl, a cu ta luôn xay moon đoọng ha đhanuôr năl lâng k’đươi apêê ting pâh zập chu sinh hoạt âng zập chi hội. Acu zêng xay moon chr’năp ma mơ mr’cơnh bhlưa pân đil lâng pân jưih đhị vel đong đoọng ha đhanuôr năl ghit xa nay Luật ma mơ mr’cơnh bhlưa n’đil lâg n’jưih, Luật tr’bơơn tr’pay; năl ghit bh’rợ za zưm êêh rau muy pân jưih căh cợ muy pân đil lêy bhrợ. Nâu kêi, đhị vel đong chr’năp âng n’đil n’jưih zêng ma mơ mr’cơnh”.

Lalăm a hay, pân đil ma nưih Dao buôn zâng lâng j’niêng cr’bưn ty đanh căh bơơn học hành zập zêng, căh lâh ting pâh bhrợ têng bấc rau. Tơợ xa nay prá xay coh pr’loọng đong, t’cooh Minh đh’rưah lâng Tổ truyền thông vel bhươl pa zay xay moon t’bâc coh zập g’luh họp vel, bêl tr’thi chấc năl xa nay pháp luật… zooi đhanuôr, pa bhlầng năc apêê pân jưih lêy xăl cr’nọo pr’chăp, ha dợ pân đil năc năl ghit quyền lợi lâng chr’năp âng đay coh xã hội nâu kêi. Đươi tơợ đêêc, rau căh liêm ma mơ bhlưa pân đil lâng pân jưih coh pr’ặt tr’mông âng ma nưih Dao ơy bơơn ta lơi r’dợ. Ha dang cơnh lalăm a hay, tr’vay tr’lin coh pr’loọng đong dzợ dưr vaih, năc k’nặ pêê c’moo chô ooy đâu, vel doọ dzợ vaih đhr’năng tr’lin n’đoo. Amoó Triệu Thị Tiên, đhanuôr chr’val Tân Kỳ đoọng năl:“Ava Trần Văn Minh năc Bí thư Chi bộ ơy bhrợ tơợ đanh tu cơnh đêêc zập bh’rợ zêng pa têệt lâng trách nhiệm âng Tổ truyền thông vel bhươl. Ava zay ting pâh bhrợ zập xa nay bh’rợ âng c’bhuh pân đil, tr’pác, xay moon bâc rau xa nay bh’rợ âng Dự án 8 đoọng ha pân đil. Đươi vêy a va xiêr prá xay năc bâc pân jưih coh đâu ting xơợng đươi lâng ơy xăl cơnh cr’noọ pr’chăp âng đay, vêy coon ting zooi k’điêl bhrợ bh’rợ coh đong xang lâng ting pâh apêê bh’rợ âng Hội pân đil”.

Dọo pa đhêy đhị prá xay, t’cooh Minh dzợ pa zưm lâng chính quyền vel đong k’đươi t’pâh pân đil ma nưih Dao ting pâh pa choom bh’rợ tr’nêng, xăl tơơm chr’noh bh’năn băn đoọng pa chô bh’nơơn bh’rợ dal lâh. C’rơ pa zay bhrợ têng năc đoo ơy zooi vel bhươl Khuổi Đeng ha dưr liêm choom: pr’ặt tr’mông đhanuôr ha dưr lâh, bấc c’moo ta luôn bơơn chr’năp vel Văn hóa, pa bhlầng năc coh pr’loọng đhanuôr bơơn ặt tớt ta nih liêm, tr’pác tr’zooi. Apêê pân jưih ơy năl zooi bhrợ bh’rợ coh đong xang, pân đil năc bơơn ting pâh bhrợ, quyết định bấc bh’rợ chr’năp coh đong, pa zay bhrợ pa dưr tr’nêng bh’rợ, ting pâh zập bh’rợ ting c’bhuh. T’cooh Trần Văn Đường, đhanuôr vel Khuổi Đeng prá xay:“Acu doọ chấc pa chăp tước ra pặ bh’rợ âng ngai. Hau k’điêl căh mặ bhrợ năc acu bhrợ, zooi k’điêl coon, mị diic điêl đh’rưah bhrợ têng, ch’choh b’băn pa dưr pr’ặt tr’mông. Ting pa too pa choom coon cha châu bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông liêm ta nih”.

Tơợ pazêng rau tr’xăl coh zập pr’loọng đong tước rau ha dưr liêm choom âng prang vel bhươl, choom lêy c’rơ pa zay âng Bí thư Chi bộ Trần Văn Minh ơy zooi pa dưr chr’năp ma mơ mr’cơnh bhlưa pân đil lâng pân jưih đhị Khuổi Đeng đhậu  bhưah lâh mơ, chroi k’rong pa dưr vel bhươl ma nưih Dao đoàn kết lâng ha dưr tệêm ngăn./.

BÍ THƯ CHI BỘ BẢN DAO HẾT LÒNG VÌ CÔNG TÁC BÌNH ĐẲNG GIỚI

Thôn Khuổi Đeng, xã Tân Kỳ (tỉnh Thái Nguyên) có 90 hộ dân, trong đó đồng bào Dao chiếm tới 98%. Nhiều năm qua, công tác bình đẳng giới ở địa phương đã có những chuyển biến rõ rệt với dấu ấn nổi bật của Bí thư Chi bộ Trần Văn Minh, người gắn bó sâu sắc với đời sống bà con và kiên trì thay đổi nhận thức cộng đồng.

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, ông Trần Văn Minh hiểu hơn ai hết những thiệt thòi mà phụ nữ vùng cao phải gánh chịu. Khi Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” được triển khai tại xã vào năm 2022, ông Minh lập tức tham gia Tổ truyền thông cộng đồng thôn Khuổi Đeng và được người dân tín nhiệm bầu làm Tổ trưởng. Với vai trò Bí thư Chi bộ, ông tích cực lồng ghép tuyên truyền trong từng buổi họp thôn, sinh hoạt chi hội, giúp bà con hiểu đúng về luật pháp và vai trò bình đẳng giữa nam và nữ. Ông Trần Văn Minh chia sẻ:“Sau khi thành lập tổ truyền thông của thôn, tôi cũng thường xuyên tuyên truyền cho các tầng lớp nhân dân và tham gia các buổi sinh hoạt của các chi hội. Tôi đều thông qua về bình đẳng giới ở địa phương để bà con hiểu được Luật bình đẳng giới, Luật hôn nhân và gia đình; hiểu được công việc chung không phải của riêng đàn ông hay phụ nữ nữa. Bây giờ hầu như cũng rất bình đẳng ở địa phương.”

Trước đây, phụ nữ người Dao thường bị ràng buộc bởi quan niệm truyền thống, không được học hành đầy đủ, ít có cơ hội tham gia sản xuất. Từ những cuộc trò chuyện nhỏ trong từng gia đình, ông Minh cùng Tổ truyền thông cộng đồng kiên trì mở rộng tuyên truyền qua họp thôn, sinh hoạt cộng đồng, các cuộc thi tìm hiểu pháp luật… giúp bà con, đặc biệt là nam giới thay đổi nhận thức, còn phụ nữ hiểu rõ quyền lợi và vai trò của mình trong xã hội hiện đại. Nhờ đó, tư tưởng định kiến giới, khuôn mẫu giới trong đồng bào Dao được xóa bỏ dần. Nếu như trước đây tình trạng bạo lực gia đình vẫn còn xảy ra, thì gần ba năm qua, thôn không ghi nhận trường hợp nào. Chị Triệu Thị Tiên, người dân xã Tân Kỳ cho biết:“Bác Trần Văn Minh là Bí thư Chi bộ lâu năm nên các hoạt động được gắn với trách nhiệm của Tổ truyền thông cộng đồng, bác lại càng nhiệt tình, hăng hái tham gia vào công tác Hội phụ nữ và chia sẻ các thông tin cũng như hoạt động của Dự án 8 cho phụ nữ. Khi bác truyền tải thông điệp xuống thì các anh nam giới thay đổi nhiều về nhận thức, giúp vợ công việc nhà, và cũng tham gia các hoạt động của Hội phụ nữ.”

Không dừng lại ở tuyên truyền, ông Minh còn phối hợp chính quyền địa phương vận động phụ nữ Dao tham gia tập huấn, học nghề, chuyển đổi cây trồng vật nuôi, nâng cao thu nhập. Những nỗ lực bền bỉ ấy giúp diện mạo thôn Khuổi Đeng đổi thay rõ rệt: đời sống khấm khá hơn, nhiều năm liền đạt danh hiệu Làng văn hóa, và đặc biệt là sự vận hành hòa thuận, chia sẻ trong từng gia đình. Nam giới biết đỡ đần việc nhà, phụ nữ được tham gia quyết định các công việc quan trọng, tự tin hơn khi mạnh dạn mở rộng sản xuất, tham gia các mô hình kinh tế tập thể. Ông Trần Văn Đường, người dân thôn Khuổi Đeng, chia sẻ:“Tôi không suy nghĩ tách công việc đâu. Cái gì vợ làm không xuể thì tôi vẫn hộ vợ, hai vợ chồng giúp nhau mà làm, chăn lợn các thứ. Mình cũng phải bảo ban con cháu xây dựng tổ ấm".

Từ những đổi thay trong từng gia đình đến sự chuyển biến của cả cộng đồng, có thể thấy nỗ lực của Bí thư Chi bộ Trần Văn Minh đã giúp công tác bình đẳng giới ở Khuổi Đeng đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng một bản Dao đoàn kết, tiến bộ và phát triển ổn định./.