Đươi vêy pa têệt pa dưr tơợ lang tr’nơơp đoọng ha lang t’tun lâng rau ting k’rang âng chính quyền, pazêng bh’rợ ty chr’năp nâu năc xoọc t’vaih c’lâng bhrợ cha t’mêê đoọng ha đhanuôr.

Đoọng pa xang xa nập ih bhrợ lâng têy, ma nưih thợ năc ih đanh tơợ 6 c’xêê pa tước 1 c’moo. Zập pr’chăm coh a dooh zêng năc chr’năp coh pr’ặt tr’mông, chr’năp văn hóa âng ma nưih Dao bhrôông. Ơy taanh bhrợ tơợ lâh m’pâng thế kỷ, pr’căn Triệu Thị Coi xay moon:“Cơnh amế lâng a dich cu tơợ k’tứi nắc ơy choom k’đhơợng zr’rưm ih, tơợp ih ting a ngoọn chỉ tih, r’dợ năc pa choom ih pô xr’rặ cơnh lơơng. Pa choom đoọng ha coon cha châu cơnh ih bhrợ đhị têy adooh, khăn pơng acọ, xa nập xập.. Lêy taanh ih ting c’xêê c’moo, căh vêy đhêy.”

Đhị vel Kéo Nàng (nâu kêi nắc vel Bản Nhượng), xoọc dzợ mơ 25-30 cha năc choom taanh ih lâng zêng năc t’ha lâh 40 c’moo. Đhơ cơnh đêêc, bấc pr’chấc p’niên cung rơơm pa dưr truyền thống. Ađhi Triệu Thị Lâm moon:“Acu lêy bh’rợ taanh ih âng ma nưih zi liêm cra bhlầng, chr’năp pr’hay, ha dợ xoọc đâu căh dzợ bấc ngai choom taanh ih. Ha dang vêy pr’đơợ liêm buôn năc a cu kiêng ting pa choom đoọng por zư pa dưr chr’năp truyền thống lâng pa chô thu nhập dzợ”.

Bhrợ cơnh đương rơơm năc đoo, tơợp c’xêê 6/2026, Hội Liên hiệp Pân đil chr’val Yên Thịnh ơy bhrợ t’vaih Tổ taanh ih Kéo Nàng lâng 11 cha năc ting pâh, năc apêê a dích, a ngăh, a va ơy choom taanh ih por k’đhơợng pa choom. Amoó Triệu Thị Hương, ting pâh coh c’bhuh taanh ih đương rơơm:“Tơợp lớp pa choom nâu, a cu kiêng ađhi amoó coh tổ năc t’vaih bấc pr’đươi liêm, taanh bhrợ bấc rau đoọng pa câl ooy thị trường, pa têệt lâng zập zr’lụ du lịch, pa chô thu nhập tệêm ngăn ha pr’loọng đong. Acu cung rơơm năc pazêng chr’năp văn hóa truyền thống – rau hâng hơnh âng ma nưih Dao zi – năc dzợ ta zư pa dưr, pa têệt pa choom đoọng ha lang t’tun lâng bơơn t’mooi zập tơợ ting năl tước”.

Ooy c’lâng pa câl pr’đươi, pr’căn Triệu Thị Biên, Chủ tịch Hội Luên hiệp Pân đil chr’val Yên Thịnh đoọng năl:“Tổ taanh ih truyền thống Kéo Nàng cung xoọc bhrợ t’vaih pazêng pr’đươi cơnh pr’nơng, a dooh, khăn, xa nập.. zêng ih bhrợ lâng têy lâng xr’rặ pa chăm đơơng chr’năp âng ma nưih Dao bhrôông coh vel đong Yên Thịnh. Lâng xa nay nâu, Ban Thường vụ Hội Liên hiệp pân đil chr’val ơy xay moon lâng pa zưm lâng Hội Liên hiệp Pân đil tỉnh đoọng bhrợ cơnh ooy vêy apêê công ty căh cợ đhị câl đươi đơơng ooy k’tiếc k’ruung lơơng”.

Chính quyền vel đong cung năl ghit bhiệc zư lêy chr’năp văn hóa năc pa têệt lâng pa dưr kinh tế. T’cooh Hoàng Duy Minh, Bí thư Chi bộ vel Bản Nhượng xay moon ghit:“Nâu năc rau hâng hơnh bhlầng âng vel đong bêl đhanuôr dzợ zư liêm chr’năp bh’rợ taanh ih truyền thống, muy chr’năp văn hóa liêm pr’hay âng ma nưih Dao bhrôông xoọc đâu. Coh ha y, bh’cộ vel năc pa zưm xay moon, t’pâh zập cấp, ngành k’rang zooi đăh zên, pa choom bh’rợ, pa căh bh’nơơn pr’đươi nâu đoọng pa dưr chr’năp tr’haanh lâng t’bhưah thị trường k’rong câl, t’hước tước pa dưr bh’rợ taanh ih a din vaih năc pr’đươi chr’năp lalay âng vel đong, chroi k’rong pa dưr dal pr’ặt tr’mông âng đhanuôr”.

Zư pa dưr bh’rợ chr’năp ty đanh nâu kêi nắc căh muy zư đơc cr’nọo pr’hay, chr’năp liêm âng vel bhươl, năc r’dợ vaih tơợ t’bơơn zên k’rang tr’mông, zooi đhanuôr Dao bhrôông vêy pa xoọng thu nhập coh đhăm k’tiếc âng vel đong đay./.

GÌN GIỮ NGHỀ THÊU TRUYỀN THỐNG Ở BẢN DAO

Giữa nhịp sống hiện đại, người Dao Đỏ ở thôn Bản Nhượng (xã Yên Thịnh, tỉnh Thái Nguyên) vẫn bền bỉ giữ gìn nghề thêu truyền thống. Nhờ sự trao truyền giữa các thế hệ và sự đồng hành của chính quyền, những đường kim mũi chỉ của cha ông đang mở ra hướng sinh kế mới cho bà con.

Để thêu hoàn chỉnh một bộ trang phục bằng tay, người thợ phải mất từ sáu tháng đến cả năm. Mỗi họa tiết đều gửi gắm quan niệm sống và cội nguồn văn hóa của người Dao Đỏ. Gắn bó với khung thêu hơn nửa thế kỷ, bà Triệu Thị Coi chia sẻ:"Mẹ với bà nội, từ lúc 2 tuổi biết thêu đường chỉ thẳng như thế này, bắt đầu thêu đường chỉ thẳng, dần dần khác học đi thêu hoa văn, dạy các con cháu thêu hoa văn đầy đủ để làm tay áo, tay quần, tay khăn, đội lên đầu, mang lên thân thể. Nó là làm hằng ngày, qua năm tháng, không bao giờ bỏ”.

Tại xóm Kéo Nàng (nay thuộc thôn Bản Nhượng), hiện chỉ còn khoảng 25-30 người thạo nghề và phần lớn đều đã ngoài 40 tuổi. Dẫu vậy, nhiều bạn trẻ vẫn luôn ấp ủ mong muốn tiếp nối truyền thống. Em Triệu Thị Lâm bày tỏ:“Em thấy nghề thêu của dân tộc mình rất đẹp và có ý nghĩa, nhưng hiện nay ít người biết làm. Nếu có điều kiện được học và hỗ trợ được thì em cũng muốn tham gia để giữ gìn truyền thống với lại vừa có thêm thu nhập”.

Đáp ứng nguyện vọng đó, đầu tháng 6/2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Thịnh đã thành lập Tổ đan thêu Kéo Nàng với 11 thành viên, do các bà, các mẹ thạo nghề trực tiếp cầm tay chỉ việc. Chị Triệu Thị Hương, thành viên Tổ đan thêu, kỳ vọng:“Qua lớp học này, tôi mong muốn chị em trong tổ sẽ tạo ra được nhiều sản phẩm đẹp, đa dạng để có thể bán ra thị trường, kết nối các điểm du lịch, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Tôi cũng hy vọng những nét hoa văn truyền thống – niềm tự hào của người Dao chúng tôi – sẽ tiếp tục được gìn giữ, lưu truyền cho con cháu và được du khách gần xa đón nhận".

Về định hướng tìm đầu ra cho sản phẩm, bà Triệu Thị Biên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Thịnh cho biết:“Tổ đan thêu truyền thống Kéo Nàng cũng đang làm ra những sản phẩm mũ, áo, khăn, trang phục hoàn toàn bằng thủ công và hoa văn họa tiết mang dấu ấn đặc sắc của dân tộc Dao đỏ trên địa bàn xã Yên Thịnh. Với nội dung này, Ban thường vụ Hội Liên hiệp phụ nữ xã đã báo cáo và phối hợp với Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh để làm sao có các công ty hay các nơi mà họ có nhu cầu sản phẩm thêu tay để mà xuất khẩu sang nước ngoài”.

Chính quyền địa phương cũng xác định việc bảo tồn văn hóa phải gắn liền với phát triển kinh tế. Ông Hoàng Duy Minh, Bí thư Chi bộ thôn Bản Nhượng nhấn mạnh:“Đây là niềm tự hào của địa phương khi mà bà con nhân dân vẫn giữ gìn được và phát huy nghề thêu thổ cẩm truyền thống, một nét đẹp văn hóa đặc sắc của dân tộc Dao Đỏ hiện nay. Trong thời gian tới, ban lãnh đạo thôn sẽ tiếp tục phối hợp tuyên truyền, vận động các cấp, các ngành quan tâm hỗ trợ nguồn vốn, nguyên liệu đào tạo nghề, quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ, hướng tới phát triển nghề thêu thổ cẩm trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương, góp phần nâng cao đời sống cho nhân dân”.

Giữ nghề thêu truyền thống giờ đây không chỉ là lưu giữ ký ức, bản sắc cộng đồng, mà đang từng bước trở thành nguồn sinh kế bền vững, giúp người Dao Đỏ có thêm thu nhập ngay trên chính quê hương mình./.