C’moo 1954, xang Hiệp định Giơ-ne-vơ, lâng pr’lêy ch’ngai âng ava Hồ lâng đảng hêê, bấc c’bhúh học sinh miền Nam nắc ơy bơơn pa’gơi ooy miền Bắc pachoom văn hoá, pachoom bh’rợ tr’nêng… bhrợ đoọng ha g’lúh tr’zêl tr’penh lâng ha k’tiếc k’ruung. Tơợ đêếc tước bêl pachô pazêng miền Nm nắc ơy vêy k’dâng 32.000 học sinh tơợ zâp tỉnh, thành phố miền Nam bơơn âng đơơng ooy Bắc pachoom học. ta’lưm hơnh déh 40 c’moo t’ngay pachô k’tiếc k’ruung, ahêê tr’lưm lâng xâng đợ xa’nay t’ruíh ooy 2, 3 apêê học sinh miền Nam bêl ahay đhị bha ar x’rặ âng Huy Sơn-PV Đài p’rá VN.

Bhrợ têng c’lâng xa’nay liêm chr’nắp nâu, bấc c’bhúh học sinh bơơn âng đơơng ooy Bắc lâng bhuông biển, lướt tước ch’nang Sầm Sơn, Hải Phòng… k’bhạn học sinh bơơn zâp thầy cô giáo lứch loom chắp nhêr, p’too pachoom, bơơn đhanuôr bấc tỉnh đắh Bắc, lấh mơ nắc ooy zâp tỉnh, thành phố cơnh Thanh Hoá, Hải Phòng, Hà Nội, Phú Thọ, Quảng Ninh, Hà Đông ty… đương hơnh déh. T’coóh Trần Thanh Phương, 1 học sinh miền Nam bêl ahay cóh tỉnh Cà Mau hay k’noọ cớ:

Ava lêy ch’ngai đhộ bhứah nắc lêy vêy manứih bhrợ padưr miền Nam đợ t’tưn, tu cơnh đâu ava Hồ năc quyết định học sinh miền nam lâng đh’rứah pazưm chô ooy Bắc. azi bêl đêếc nắc 14, 15, 12 c’moo hadợ lướt ooy Bắc. xang nặc mặt trận acoon cóh pachô miền nam glúh váih c’moo 1960 nắc vêy 1 lớp học sinh miền Nam cớ nắc đợ dũng sỹ lêệng Mỹ, cán bộ liên lạc, xang nặc acoon ađhi cán bộ mặt trận nắc cung zi’lấh Trường Sơn lướt ooy Bắc.

T’coóh Phạm Bá Lữ, phó trưởng Ban thường trực Ban liên lạc học sinh miền Nam TW đoỌng năl:

C’bhúh học sinh miền Nam bơơn ava Hồ k’rang lêy dodộng. ava Hồ, thủ tướng Phạm Văn Đồng hân đhơ trơ vâng bấc râu bhiệc nắc zâp bêl cung lưm ta’moóh Ban thống nhất, lưm ta’moóh Bộ giáo dục lâng trực tiếp tước lưm zâp đhị đông băn pachoom học sinh miền Nam. Vêy râu bhiệc zr’nắh k’đhạp nắc ava Hồ, thủ tướng Phạm Phạm Văn Đồng trực tiếp moon k’đươi trứah bhlếh, t’đui đoọng đợ pr’đơợ liêm chr’nắp bhlâng tơợ bhiệc cha, ặt lâng tinh thần zâp zêng đoọng ha miền nam mr’đoo lêệ a’ham.

ắt mamung cóh đông đhanuôr, bơơn đhanuôr trông dấc, băn zư, đhị học tập tr’nơợp buôn nắc cóh zâp đông chùa… t’coóh Đào Quang Cường, 1 học sinh miền nam lướt ooy Bắc học lớp 3 lanag học xang đại học cóh đâu. k’zệt c’moo ắt mamung lâng đhanuôr miền Bắc, đợ kỷ niệm cóh đâu âng t’coóh hay bhlâng nắc đhanuôr buôn đợc đoọng hun ch’na đoọng ha pêê học sinh miền Nam cha k’bhộ. Vel bhươl pabhlâng thông cảm lâng lơi jợ đoọng ha p’niên huông bhlộ, bêl apêê pr’zợc lâng đoo đh’rứah chấc lướt pêếh ổi, vải, tệch prí cóh bhươn đông:

đhanuôr ngai cung ha ul hân đhơ cơnh đêếc lâng loom luônh chr’nắp liêm nắc têêm ngăn bhlâng. Tước đâu acu cung dzợ hay k’noọ pr’đợc âng 2, 3 apêê ơy taluôn ắt đh’rứah lâng cu, pa’đhang moon cơnh t’coóh Hoàng Viết Thuỷ, t’coóh nắc ơy glượp n’jăng ha’roo đoọng azi bếch ooy đợ t’ngay hân noo ha’ọt k’tiếc Bắc cha’cêết bhlâng. Xang nặc vêy đợ prí, p’lêê na nắc cung đoọng ha học sinh miền Nam. Đợ bhiệc nâu anức azi pabhlâng k’rêệm loom.

C’moo n’đoo ava cung tước lưm lêy zâp trường học sinh miền Nam lâng bấc chu pa’gơi thư đoọng ha thầy lâng trò cóh đâu. râu k’rang lêy đoọng nâu anức pr’đơợ đoọng ha học sinh miền Nam t’bhlâng pachoom văn hoá, pachoom pr’ắt tr’nớt, pachoom bh’rợ lâng dưr váih nắc đợ apêê anh hùng gơơ k’rơ, zâp apêê pa bhriêl, nghệ sỹ pr’hay chr’nắp. bấc ngai nắc ơy zước moon chô ooy miền Nam zêl penh lâng pabhrợ, chrooi pa’xoọng ooy chiến thắng âng acooncóh. Đợ t’ngay miền nam pachô,bấc học sinh miền nam chô cớ ooy vel đôngk’đhơợng bhrợ bấc bh’rợ tr’nêng lâng padưr liêm choom đhr’năng bh’rợ âng đay. Bấc ngai nắc váih cán bộ k’đhơợng bhrợ bha’lâng âng đảng lâng nhà nước…

Tước đâu, zâp lang học sinh miền nam pachoom đhị k’tiếc Bắc nắc ơy đhêy hưu, hân đhơ cơnh đêếc apêê dzợ taluôn lưm ta’moóh đoọng xay moon cớ đợ bh’rợ tr’neneg bêl ahay cắh ha mơ choom ha vil âng đợ c’moo c’xêê ắt mamung cóh k’tiếc Bắc. zâp bêl tr’lưm, đợ a’cọ lêy pluục xọc nắc pazưm ắt mưy đhị hay k’noọ bêl ahay. Apêê lưm ta’moóh đh’rứah, p’too moon pachoom đh’rứah ắt mamung k’rơ liêm, gương mẫu. t’coóh Trần Thanh Phước k’rêệm loom moon:

Tr’lưm xoọc đâu nắc mưy xay moon ooy bêl ahay, bêl đêếc ahay liêm chr’nắp cắh cơnh, đắh họctập, pr’ắt tr’mung, pabhrợ ta’têng âng đay. Pr’ắt tr’nớt âng thầy trò, pr’zợc liêm chr’nắp bhlâng. T’mêê đâu nắc 60 c’moo ơy. Bấc pr’zợc ma cr’ọp rêên, xang nặc k’ọp thầy cô lâng rêê, hay k’noọ ooy đợ bêl ahay.

Bhiệc bhrợ padưr zâp trường học sinh miền Nam đhị k’tiếc Bắc nắc mưy c’lâng xa’nay pậ chr’nắp, n’jứah bhrợ p’cắh pr’lêy bh’rợ liêm crêê, đhộ bhứah, n’jứah xay moon loom luônh pậ chr’nắp âng đảng, nhà nước lâng đhanuôr hêê lâng học sinh miền Nam bêl đêếc ahay. C’lâng bh’rợ nâu nắc mưy pr’học kinh nghiệm pậ chr’nắp ooy đắh bh’rợ bhrợ têng cán bộ, ra’văng đoọng ha c’bhúh pabhrợ zêl penh âng đảng hêê./.