Hân đhơ cơnh đêêc, đoọng tơơm pay cha p’lêê n’nâu chăt vaih liêm, vêy liêm choom ooy kinh tế nhâm mâng, pazêng pr’loọng đong đhanuôr lêy ghit ooy bh’rợ lêy pay m’ma crêê cơnh, xay bhrợ crêê cơnh xa nay kỹ thuật, chr’năp bhlâng năc vêy đác tưới ta luôn lâng zâl cha groong pr’luh.

Coh t’ruih “Xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” bêl đâu ahêê đh’rưah đương xơợng bh’rợ prá xay bhlưa PV Hôih Nhàn lâng anoo Bhơ Nướch Ngang, coh cr’noon La Bớ, chr’val Đông Giang, thành phố Đà Nẵng ooy bh’rợ choh lâng zư lêy tơơm sầu riêng.

Xin chào anh Bhơ Nước Ngang. Cảm ơn anh đã nhận lời mời của chúng tôi về cuôc trao đổi hôm nay. Thưa anh, gia đình anh đã trồng cây sầu riêng được bao lâu, diện tích hiện nay là bao nhiêu và vì sao gia đình mình lại lựa chọn loại cây này?

Anh Ngang: Gia đình tôi bắt đầu trồng sầu riêng từ năm 2013, đến nay diện tích khoảng 1,5 ha, với 270 cây. Qua tìm hiểu từ các hộ khác trồng và chăm sóc trước, tôi nhận thấy sầu riêng có giá trị kinh tế tương đối cao nếu được trồng đúng kỹ thuật, bảo đảm chất lượng và có đầu ra ổn định. Tuy nhiên, đây là loại cây đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian kiến thiết cơ bản dài và yêu cầu chăm sóc khá nghiêm ngặt. Vì vậy, chúng tôi được phòng Nông nghiệp hướng dẫn cách chọn giống và kỹ thuật trồng trên đất đồi, nếu có đất bằng trồng sẽ hiệu quả hơn nhiều. Trồng trên đất đồi diện tích hố trồng phải rộng và sâu hơn một chút để phân không bị trôi sau khi bón.

PV: Với điều kiện đất đồi, khí hậu và nguồn nước tại xã Đông Giang, theo anh cây sầu riêng có những thuận lợi và khó khăn gì?

Anh Ngang: Theo tôi, đất đồi tại xã Đông Giang có thể tạo điều kiện phát triển sầu riêng nếu đất đủ độ sâu, tơi xốp, giàu chất hữu cơ và có khả năng thoát nước tốt. Địa hình đồi cũng có lợi thế nhất định trong việc thoát nước tự nhiên nếu bố trí vườn hợp lý. Chủ yếu khí hậu mát, vì thế các loại cây trồng, nhất là các loại cây ăn quả đều có thể phát triển tốt, chú ý là cần phải chăm sóc cho tốt. Nguồn nước trên này khá dồi dào, nếu mà tích cực kéo nguồn nước về tận vườn thì càng tốt hơn, vào mùa hè một tuần tưới hai lần hoặc là một lần vì trên này thường có mưa rào.

PV: Khi bắt đầu trồng, gia đình lựa chọn giống, chuẩn bị đất và bố trí khoảng cách giữa các cây như thế nào?

Anh Ngang: Khi bắt đầu trồng, gia đình cần lựa chọn cây giống có nguồn gốc rõ ràng, đúng giống, khỏe mạnh, không có dấu hiệu sâu bệnh. Việc lựa chọn giống phải căn cứ vào điều kiện sinh thái địa phương, khả năng tiêu thụ và hướng dẫn của cán bộ chuyên môn. Về đất trồng, trước khi trồng gia đình phát dọn thực bì, trên khu đất dốc, đào hố phù hợp, bổ sung phân hữu cơ hoai mục và chuẩn bị hệ thống thoát nước trước khi trồng. Khoảng cách giữa các cây không nên là 10 m không trồng khoảng cách 5m, khoảng cách 5m là diện tịch quá hẹp. Vì sầu riêng cành nhánh mọc nhiều và dài mới có cơ hội ra trái nhiều.

PV: Theo anh, trong quá trình chăm sóc, những công đoạn kỹ thuật nào quan trọng nhất để cây sinh trưởng tốt?

Anh Ngang: Theo kinh nghiệm của tôi, không nên trồng trên đất đồi quá dốc, tốt nhất trồng ở nơi có đất bằng nhất định. Cùng với đó phải có cán bộ kỹ thuật trồng trọt của địa phương thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn một số công đoạn chăm sóc như: tỉa cành, tạo tán hợp lý, loại bỏ cành sâu bệnh và cành mọc chen chúc để vườn thông thoáng. Theo dõi sức khỏe bộ rễ, thân, lá thường xuyên; phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời.

PV: Còn trong mùa mưa, việc thoát nước và bảo vệ bộ rễ được thực hiện như thế nào, thưa anh?

Anh Ngang: Trong mùa mưa, gia đình khơi thông mương rãnh, bố trí đường thoát nước theo địa hình, hạn chế để nước tập trung chảy mạnh qua gốc. Với đất dốc, cần áp dụng các biện pháp chống xói mòn như trồng cỏ phủ đất, giữ thảm thực vật phù hợp và hạn chế làm đất quá sạch. Theo tôi, quản lý nước là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của vườn sầu riêng tại Đông Giang, bởi úng nước có thể làm tổn thương rễ và tạo điều kiện cho bệnh phát triển.

PV: Những loại sâu bệnh nào thường gặp tại vườn? Gia đình anh phòng trừ như thế nào để vừa bảo vệ cây vừa hạn chế ảnh hưởng đến môi trường?

Anh Ngang: Theo tôi tìm hiểu qua thông tin đại chúng, các loại dịch bệnh thường xuất hiện trên cây sầu riêng. Vì thế các hộ dân trồng sầu riêng cần chủ động đề phòng, chuẩn bị trước các loại thuốc trừ sâu bệnhh, như: thuốc phun vào lá, thân cây, gốc cây để phòng tránh sâu bệnh. Chúng ta không nên chủ quan. Theo tôi thường xuất hiện các loại bệnh như sâu ăn lá, đục thân. Không để đọng nước dưới gốc cây vì như vậy dễ gây thối rể, thường xuyên làm rãnh thoát nước vào mùa mưa. Nếu phải dùng thuốc bảo vệ thực vật, cần lựa chọn sản phẩm được phép sử dụng, tuân thủ hướng dẫn trên nhãn, thời gian cách ly và trang bị bảo hộ lao động. Chúng tôi mong muốn được cán bộ chuyên môn hướng dẫn nhận diện sâu bệnh, sử dụng thuốc đúng cách và áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp để vừa bảo vệ cây trồng, vừa bảo vệ sức khỏe và môi trường.

PV: Đối với anh khó khăn lớn nhất hiện nay khi trồng sầu riêng là gì?

Anh Ngang: Theo tôi, khó khăn của người trồng sầu riêng ở đây có thể tập trung vào những vấn đề sau. Thứ nhất là chọn giống, thứ hai khâu vận chuyển đến địa điểm trồng, địa hình đi lại khó khăn, thứ ba cách bón phân, ở đây có phân kali và urê, thứ tư là kinh phí đầu tư cho hệ thống tưới nước, đối với cây trồng trên đất dốc quá thì chỉ nên làm cỏ, không nên chặt các cây lớn ở xung quanh đó, nhằm có bóng mát cho cây sầu riêng, sau khi sầu riêng phát triển khoảng bốn, năm năm sau thì chặt các cây đó đi

PV: Chi phí đầu tư và chăm sóc vườn cây mỗi năm khoảng bao nhiêu thưa anh?

Anh Ngang: Thời điểm bắt đầu trồng là gia đình tôi thuê nhân công phát cỏ chi phí từ 5 triệu đến hơn 5 triệu mỗi đợt. Đó là tiền công, chưa kể tiền nuớc cho người phát rẫy. Một năm thuê ba đợt. Chi phí phân bón thì nay mình từ mua, trước đây được nhà nước cấp nhưng thì không cấp nữa. Riêng chi phí phân bón mỗi năm hơn 10 triệu đồng. Trồng sầu riêng cần phân bón nhiều, tuy nhiên đối với đất trên này thì không nên bón phân nhiều, vì đất trồng vốn dĩ đã tốt rồi, phù hợp với cây sầu riêng.  Một số hộ trồng trước đã cho thu hoạch thì hiệu quả về kinh tế rất cao. Cây ra rất nhiều quả, quả rất to, đặc biệt mùi vị rất thơm ngon. Tôi thường xuyên học hỏi kỹ thuật trồng từ những hộ này và về hướng dẫn bà con ở đây cùng trồng va chăm sóc. Hiện nay sầu riêng của chúng tôi phát triển rất tốt.

PV: So với những cây trồng khác mà gia đình anh đã trồng, sầu riêng có ưu điểm gì về hiệu quả kinh tế?

Anh Ngang: Theo tôi nhận thấy các loại cây ăn quả mới nhất có cây sầu riêng vừa có hiệu quả kinh tế, lại dễ trồng và chăm sóc. Ưu thế của sầu riêng là nhanh ra quả và giá trị kinh tế rất cao. Hiện nay giá mua bình quân là 70 ngàn đồng một kg, mỗi quả nặng từ 1,5kg đến 7kg, có quả nặng tới 8kg. Qua đó thu nhập từ cây sầu riêng là khá cao. Từ khi trồng đến khoảng 5 năm sau là cây có quả. So với tất cả các loại cây trên địa bàn xã Đông Giang là cây sầu riêng có giá trị kinh tế nhất, keo thì phải đến 6, 7 năm mới khai thác được, cây lon bon phải tới 10 năm mới ra quả. Còn sầu riêng 5 năm là có quả, tương tự như cây ba kích 4 năm là có thể khai thác rồi, mỗi kg từ 400 nghìn đến 500 nghìn. Sầu riêng từ 70 đến 10 nghìn đồng một kg. Như vậy là thu nhập cao rồi.

PV: Gia đình anh Ngang có được cán bộ chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật hoặc tham gia các lớp tập huấn, mô hình sản xuất nào không? Theo anh, bà con trên này mong muốn được hỗ trợ thêm điều gì?

Anh Ngang: Gia đình rất cần sự đồng hành của cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và các đơn vị nghiên cứu nông nghiệp. Như tập huấn cho chúng tôi về cách lựa chọn đất, giống, kỹ thuật tưới, bón phân, quản lý sâu bệnh và quy trình chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng. Hỗ trợ lại phân bón. Chúng tôi cũng mong muốn được tham gia các lớp tập huấn ngay tại vườn môi năm hai lần. Bên cạnh đó càn bộ nông nghiệp xã cũng nên thường xuyên xuống kiểm tra vườn trồng của bà con, qua đó kịp thời hướng dẫn bà con về việc phòng chống dịch bệnh trên cây, cách chăm sóc sao cho cây sầu riêng đạt hiệu quả cao./.

PV:Xin cám ơn anh Bhơ Nướch Ngang!