Nâu năc tơơm chr’noh buôn choh, dưr pậ liêm đhị zập rau k’tiếc, doọ lâh k’rang lêy ha dợ pa chô bh’nơơn dal. Nâu kêi năc cơnh choh prí hơn pa chô bh’nơơn dal. Đhanuôr hêê đương xơợng!

Hân noo prí

Prí hơng choom choh coh prang c’moo, đhơ cơnh đêêc, ahêê choh liêm choom bhlầng năc moọt c’xêê 2 âm lịch. Đhị cr’chăl nâu, pr’đơợ pleng k’tiếc liêm buôn đoọng ha tơơm prí hơng dưr pậ. Lâh mơ, bêl choh prí moọt c’xêê 2 âm lịch, tơơm prí năc pa chô bh’nơơn moọt cr’chăl Tết. Cơnh đêê, prí pa câl chr’năp dal lâh, zooi ma nưih choh pa dưr dal thu nhập.

Ra văng k’tiếc

Đhanuôr pa ghit choh đhị k’tiếc liêm, vêy lụ căh cợ pazêng zr’lụ k’tiếc bôl dal, đác buôn hooi cơnh k’tiếc bôl đoọng choh prí hơng. Cơnh lâng pazêng zr’lụ k’tiếc ếp, đác nong, buôn bhrợ k’hung riah prí.

Chơih pay m’ma

Bêl choh, đhanuôr hêê năc pay choh tơơm k’tứi vêy tơợ 6 – 9 hi la nhuum, dal mơ 70-90cm. Tơơm prí k’tứi k’rơ liêm, doọ boọ pr’luh lâng tơơm thứ 2, thứ 3 coh zr’lụ tơơm căn ơy vaih k’nuung. Ha dang đhanuôr chơih m’ma choh đhị pazêng tơơm căn căh ơy vaih k’nuung năc bêl pêch pay m’ma buôn bhrợ căh liêm tước đhr’năng ha dưr lâng bh’nơơn pa chô âng tơơm căn coh t’tun đâu.

Tơợ ơy chơih m’ma choh liêm pr’đơợ, đhanuôr hêê năc pêch pazêng a pul lâng riah. Xang năc căt lơi lưch riah năc đoo, căt hi la (đơc hi la nhuum gluh tơợ loom âng tơơm m’ma) lalăm đơơng choh. Tơợ ơy pa liêm m’ma choh xang, đhanuôr hêê đơc đhị gâm 1-2 t’ngay đoọng đhị ahêê căt lơi u liêm xang năc đơơng choh.

Cơnh choh lâng k’rang tơơm prí hơng

Đọong choh tơơm prí hơng đhanuôr năc pêch boọng lâng g’bur phân lalăm đêêc 1 c’xêê.

Bọong choh bhưah 50x60x60cm. Bhlưa hân luung choh 2m. G’bur phân coh boọng choh mơ 30kg ệê bh’năn ơy đơc đanh lâng 1kh phân NPK + vôi bột.

Bêl choh prí, đhanuôr hêê pay k’nuôch pêch 1 boọng đhậu mơ bâu k’tiếc. Xang đêêc năc đoọng bầu k’tiếc vêy m’ma choh năc đoo choh, g’lâp k’tiếc lơơp riah lâng đị k’tiếc pa nhâm oọ đoọng c’lâng. Choh xang năc tưới đác ta luôn 2 t’ngay 1 chu, tưới đanh mơ 1 c’xêê tơợ xang choh.

Lâh mơ, đhanuôr năc lêy g’bur phân lalăm đoọng ha tơơm prí. Pêch đhiêr tơơm prí, ch’ngai tơợ tơơm choh 20-30cm đoọng vươc phân. Xang vươc phân năc g’lâp k’tiếc pa liêm oọ leh phân ooy nguôi.

Xang đêêc, pay n’noh đơc coh piing boọng choh đoọng zư ngăn ha k’tiếc, đh’rưah bêl n’noh đơc đanh vaih phân hữ cơ coh k’tiếc. X’rịa năc tưới đác đhiêr tơơm m’ma choh.

Đoọng choh prí hơng pa chô bh’nơơn dal, bêl choh năc đơc 1 tơơm m’bhộc a năm. Đhanuôr cha mêệt pa ghit m’bhộc choh, ha dang leh m’bhộc lalay năc căt lơi oọ đoọng pác dinh dưỡng băn m’ma choh. Lêy căt grịa lâng tơơm m’ma oọ đoọng ch’mặt dzợ. Oọ pêch pay m’bhộc buôn bhrợ căh liêm tước đhr’năng pậ âng tơơm căn.

Tơợ bêl gluh pô vaih k’nuung mơ 13 pơơng coh 1 k’nuun năc đhanuôr căt pat dul lâng lơi m’bứi p’lêê boọng tráu. Dưp k’nuung năc pô conh căh dzợ choom đươi năc căt lơi.

Tơợ ơy vaih k’nuung mơ 1 c’xêê, đhanuôr hêê năc pay n’loong đợ k’nuung oọ đoọng c’lâm ha dang vaih đhí k’rơ.

Gôh pay k’nuung prí

Cr’chăl prí boong vaih k’nuung tước u griing năc đanh mơ 10 c’xêê. Tơợ ơy vaih k’nuung tơợ 4-5 c’xêê, đhanuôr cha mêệt lêy pazêng k’nuung prí tơợ pr’hoọm t’viêng dzang ooy t’viêng rơơc, p’lêê vil zêng… năc choom gôh pay.

K’nuung prí liêm choom năc k’nuung tih, p’lêê prí buôl liêm, pr’họom tự nhiên, têệm ngăn bh’nơơn prí yêm đoọng pa câl./.

KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CHUỐI LÙN CHO HIỆU QUẢ KINH TẾ CAO

Những năm gần đây, nhiều hộ dân ở các địa phương miền núi khu vực miền Trung lựa chọn mô hình trồng chuối lùn để phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập. Đây là loại cây dễ trồng, thích nghi được với nhiều loại đất, ít tốn công chăm sóc lại cho thu nhập cao. Sau đây là kỹ thuật trồng chuối lùn đạt hiệu quả kinh tế cao. Mời bà con tham khảo.

Thời vụ

Cây chuối lùn có thể trồng quanh năm, tuy nhiên thời điểm tốt nhất là vào tháng 2 âm lịch. Ở thời điểm này, điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho cây chuối lùn phát triển. Ngoài ra, khi trồng chuối vào tháng 2 âm lịch, cây sẽ cho thu hoạch vào dịp Tết. Như vậy, chuối sẽ được bán với giá cao hơn, giúp người trồng tăng thu nhập.

Chuẩn bị đất trồng

Bà con chọn loại đất thịt nhẹ, đất phù sa hoặc những vùng đất cao, dễ thoát nước như đất đồi để trồng chuối lùn. Vì với những vùng đất thấp, ngập nước, cây dễ bị thối rễ.

Chọn giống

Khi trồng, bà con chọn những cây con có từ 6 - 9 lá mầm, cao khoảng 70 - 90 cm. Cây con phải to khỏe, không sâu bệnh và là cây thứ 2, thứ 3 ở cây mẹ đã trổ buồng. Nếu bà con chọn cây giống ở những cây mẹ chưa trổ buồng thì khi đào cây giống lên sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển và năng suất của cây mẹ sau này.

Sau khi đã chọn được những cây giống đạt tiêu chuẩn, bà con hãy đào toàn bộ củ và rễ của cây lên. Sau đó, cắt hết rễ, mầm và lá cho cây con (chỉ để 1 lá ngọn trên cây) trước khi đem trồng. Sau khi cắt xử lý cây giống xong, bà con đưa cây vào chỗ râm mát trong 1 - 2 ngày để cây liền vết thương trước khi đem trồng.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây chuối lùn

Để trồng cây chuối lùn bà con cần đào hố và bón lót trước đó 1 tháng.

Hố trồng có kích thước khoảng 50x60x60cm. Hàng cách hàng khoảng 2m. Bón lót trước cho hố 30kg phân chồng hoai mục và 1kg phân NPK + vôi bột.

Khi trồng chuối, bà con hãy dùng cuốc đào một hố vừa bằng bầu đất. Sau đó cho bầu đất chứa cây xuống rồi lấp đất lên phần gốc và chèn chặt lại để cây chuối không bị đổ. Trồng xong tưới nước ngay cho cây và duy trì việc tưới nước 2 ngày 1 lần trong 1 tháng đầu sau khi mới trồng.

Ngoài ra, bà con cần tiến hành bón lót cho cây. Cần đào 1 rãnh vòng quanh, cách gốc 20-30 cm để rắc phân vào. Sau khi bón xong, dùng cuốc lấp đất kín phân.

Tiếp theo, dùng rơm rạ phủ kín bề mặt hố nhằm giữ độ ẩm cho đất, đồng thời khi rơm mục sẽ tạo một lượng phân hữu cơ trong đất. Cuối cùng, tưới nước xung quanh gốc cây.

Để việc trồng chuối lùn đạt hiệu quả cao, khi trồng, chỉ nên để 1 cây mầm duy nhất. Bà con phải kiểm tra mầm thường xuyên, nếu thấy xuất hiện mầm mới, nên dùng dao cắt bỏ để tránh phân tán chất dinh dưỡng nuôi cây. Cắt sát gốc sau đó dùng mũi dao nhọn đâm thẳng xuống để diệt mầm đó đi. Không nên đào gốc mầm lên sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của cây mẹ.

Sau khi cây trổ hoa và ra được khoảng 13 nải trên 1 buồng, bà con tiến hành bẻ bắp và tỉa quả cho cây. Dưới đáy buồng là hoa đực hay còn gọi là bi chuối. Lúc này, hoa đực đã hết tác dụng, nên cắt bỏ đi.

Sau khi cây ra buồng được khoảng 1 tháng, bà con phải làm cây chống buồng để giữ cho cây không bị đổ khi gặp gió.

Thu hoạch

Thời gian sinh trưởng của cây chuối lùn dài khoảng 10 tháng. Sau khi cây trổ buồng từ 4- 5 tháng, bà con kiểm tra thấy những quả cuối buồng chuyển từ xanh sang vàng nhạt, quả tròn đều.. là có thể bắt đầu thu hoạch.

Buồng chuối đạt tiêu chuẩn phải thẳng, quả chuối tròn đều, màu sắc xanh tự nhiên, đảm bảo đúng chất lượng của chuối lùn thương phẩm./.