Tơợ zập cr’noọ bh’rợ b’băn, ch’choh lalua ta nih pa têệt lâng zooi kỹ thuật, đhanuôr Cơ Tu coh đâu xoọc vêy pa xoọng đhị za nươr nhâm mâng đoọng ha dưr z’lâh đha rựt lâng tệêm ngăn pr’ặt tr’mông.

Cơnh lâng pr’loọng t’cooh Hồ Sỹ Hoàng, ma nưih Cơ Tu ặt vel A Rơng, chr’val Long Quảng (chr’hoong Nam Đông ty), thành phố Huế, bơr p’nong k’roọc m’ma bơơn zooi năc cr’van ga măc âng pr’loọng đong. Năc  pr’loọng đha rựt căh vêy zên k’rong bhrợ cha, t’cooh lêy nâu năc c’lâng chr’năp đoọng padưr pr’ặt tr’mông.

Căh muy đương g’nưm tơợ rau zooi, t’cooh Hoàng dzợ pa ghit pa choom cơnh bhrợ, cơnh k’rang lêy. T’cooh pa zay băn k’roọc pậ liêm, đoọng pa trơơi m’ma liêm, tơợ đêêc năc t’vaih thu nhập tệêm ngăn lâng đanh mâng đoọng ha pr’loọng đong.“Pr’loọng đong zi k’đhap bấc rau năc apêê t’moọt t’nooi pr’loọng đha rựt. Tơợ xa nay bh’rợ pa xiêr đha rựt, pr’loọng đong zi bơơn zooi đoọng bơr p’nong k’roọc. Nâu năc rau k’rang âng Đảng, Nhà nước năc a đay pa zay k’rang băn đoọng liêm, đoọng k’roọc pậ k’rơ, rưah bấc, t’dợ z’lâh đha rựt”.

Đhị chr’val Long Quảng, k’zệt pr’loọng đha rựt ơy bơơn zooi m’ma k’roọc r’rưah. Căh muy cher pr’đươi bhrợ cha, vel đong dzợ bhrợ tập huấn, pa choom cơnh băn, k’rang lâng cha groong pr’luh. Jưah lâng băn k’roọc, đhanuôr dzợ bơơn t’pâh pa dưr zập cr’noọ bh’rợ băn a’ọc, a tưch băn p’loh coh bôl, căh cợ choh cao su, tràm keo lâng p’nang. Bhiệc t’bấc tơơm chr’noh, bh’nưn băn liêm choom lâng pr’đơợ âng zập pr’loọng ơy zooi đhanuôr đươi dua liêm pr’đơợ, t’vaih c’lâng pa dưr dal thu nhập.

Prang chr’val  Long Quảng, xoọc vêy mơ 9.000 cha năc, lâng lâh 85% năc đhanuôr Cơ Tu ặt ma mông g’nưm tơợ bhrợ ha rêê đhuôch. Bhiệc chơih pay crêê cr’noọ bh’rợ lâng zooi ghit liêm đăh kỹ thuật ơy đơơng chô bh’nơơn liêm dal. Đươi cơnh đêêc, đợ pr’loọng đha rựt đhị chr’val xoọc xiêr dzợ mơ 4,43%.

T’cooh Võ Hữu Tuấn, Phó Chủ tịch UBND chr’val Long Quảng đoọng năl đăh  bh’rợ zooi bhrợ cha đhị vel đong:“Azi ơy bhrợ pa dưr xa nay pa xiêr đha rựt tước c’moo 2030 năc doọ dzợ pr’loọng đha rựt. Zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung zooi pazêng cr’noọ bh’rợ băn a’ọc hữu cơ, a tưch băn p’loh coh bôl lâng k’roọc r’rưah, zooi đhanuôr pa dưr pr’ặt tr’mông. Cơnh lâng pazêng pr’loọng ơy z’lâh đha rựt, vel đong năc zooi cớ đoọng z’lâh đha  rựt đanh mâng lâh mơ”.

Thành phố Huế xoọc vêy lâh 16.700 ma nưih Cơ Tu, ặt ma mông k’rong đhị apêê chr’val Long Quảng, Khe Tre, Nam Đông lâng bơr pêê chr’val zr’lụ da ding ca coong A Lưới. Tu k’tiếc k’ruung zr’năh k’đhap, bh’rợ tr’nêng âng đhanuuôr năc g’nưm tơợ bhrợ ha rêê, ha lai. Tu cơnh đêêc, đoọng pa xiêr đha rựt đanh mâng, jưah lâng zooi m’ma choh, bh’năn băn, bh’rợ pa têệt lâng doanh nghiệp lâng chơơc lêy đhị pa câl bh’nơơn chr’noh đoọng ha đhanuôr xoọc tơợp lêy bhrợ pa ghit.

Coh cr’chăl 2026 – 2030, pr’đơợ tơợ zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung năc pr’đơợ chr’năp. Thành phố Huế pa zay tước x’rịa c’moo 2030 năc ơy lưch đợ pr’loọng đha rựt; pa zay zập c’moo xiêr 6% đợ pr’loọng đha rựt coh zr’lụ đhanuôr acoon coh.

Đoọng bhrợ liêm bh’rợ nâu, t’cooh Lê Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Huế xay moon ghit bhiệc pa zưm bhrợ apêê chính sách, coh đêêc bha lầng năc pa dưr t’nooi chr’năp lâng đơơng bh’nơơn pa căh ooy thương mại điện tử:“Zr’lụ đhanuôr acoon coh nâu kêi căh muy bơơn đơp chính sách đoọng lalay ha zr’lụ đhanuôr acoon coh, da ding ca coong năc dzợ t’đui đoọng pr’đơợ tơợ zập xa nay bh’rợ lơơng cơnh pa dưr vel bhươl t’mêê, pa xiêr đha rựt đanh mâng, y tế, giáo dục, văn hóa. Lalăm a hay, ahêê năc ơy zooi c’lâng bhrợ cha ha dợ căh pa ghit tước chr’năp t’nooi bh’rợ vêy ting pâh âng doanh nghiệp, pa căh bh’nơơn pr’đươi lâng chuyển đổi số. Tu cơnh đêêc, zập c’lâng bh’rợ xoọc đâu t’hước tước bhiệc zooi đhanuôr pa đăn sàn thương mại điện tử, t’bhưah thị trường k’rong câl pr’đươi”.

Choom lêy, bêl chính sách zooi bhrợ đh’rưah lâng kỹ thuật bhrợ têng, cr’noọ bh’rợ liêm choom lâng đhị pa câl bh’nơơn têệm ngăn. Nâu năc pr’đơợ lalua ta nih đoọng đhanuôr pa dưr chr’năp pr’đơợ vel đong, ha dưr liêm choom, bhrợ c’la pr’ặt tr’mông lâng c’rơ bhrợ têng âng c’la đay./.

TẠO SINH KẾ GIÚP ĐỒNG BÀO CƠ TU Ở HUẾ VƯƠN LÊN THOÁT NGHÈO

Nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia đang tiếp sức mạnh mẽ cho đồng bào miền núi thành phố Huế phát triển sản xuất. Thông qua các mô hình chăn nuôi, trồng trọt thiết thực gắn với hỗ trợ kỹ thuật, bà con Cơ Tu nơi đây đang có thêm điểm tựa vững chắc để vươn lên thoát nghèo và ổn định cuộc sống.

Với gia đình ông Hồ Sỹ Hoàng, người Cơ Tu ở thôn A Rơng, xã Long Quảng (huyện Nam Đông cũ), thành phố Huế, hai con bò giống vừa được hỗ trợ là một tài sản lớn. Là hộ nghèo thiếu vốn sản xuất, ông coi đây là cơ hội quý giá để bắt đầu gây dựng sinh kế.

Không chỉ trông chờ vào nguồn lực hỗ trợ, ông Hoàng còn chủ động học hỏi kỹ thuật chăm sóc. Ông quyết tâm nuôi bò khỏe mạnh, sinh sản tốt để nhân đàn, từ đó tạo ra nguồn thu nhập ổn định và lâu dài cho gia đình.“Gia đình tôi khó khăn nên được xét hộ nghèo. Thông qua dự án giảm nghèo, gia đình được hỗ trợ hai con bò. Đây là sự quan tâm của Đảng, Nhà nước nên mình phải cố gắng chăm sóc bò thật tốt, để bò khỏe mạnh, sinh sản nhiều, từng bước vươn lên thoát nghèo”.

Tại xã Long Quảng, hàng chục hộ nghèo đã được hỗ trợ bò giống sinh sản. Không chỉ trao "cần câu", địa phương còn tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và phòng dịch bệnh. Cùng với chăn nuôi bò, bà con còn được khuyến khích phát triển các mô hình nuôi lợn, gà thả đồi, hoặc trồng cao su, tràm keo và cau. Việc đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện từng hộ đã giúp người dân tận dụng tốt nguồn lực, mở ra nhiều cơ hội tăng thu nhập.

Toàn xã Long Quảng hiện có khoảng 9.000 nhân khẩu, với hơn 85% là đồng bào Cơ Tu sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Việc chọn đúng mô hình và hỗ trợ sát sao về kỹ thuật đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhờ vậy, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã hiện giảm chỉ còn 4,43%.

Ông Võ Hữu Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Long Quảng cho biết thêm về công tác hỗ trợ sản xuất tại địa phương:“Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch giảm nghèo đến năm 2030 sẽ không còn hộ nghèo. Các chương trình mục tiêu quốc gia hỗ trợ những mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ, gà thả đồi và bò sinh sản, giúp người dân phát triển kinh tế. Đối với những hộ đã thoát nghèo, địa phương tiếp tục hỗ trợ để bà con vươn lên bền vững hơn”. 

Thành phố Huế hiện có hơn 16.700 người Cơ Tu, sinh sống tập trung tại các xã Long Quảng, Khe Tre, Nam Đông và một số xã vùng cao A Lưới. Do địa hình cách trở, sinh kế của bà con chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp. Vì vậy, để giảm nghèo bền vững, bên cạnh việc hỗ trợ con giống, cây trồng, bài toán kết nối doanh nghiệp và tìm đầu ra cho nông sản đang được đặt lên hàng đầu.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia tiếp tục là đòn bẩy quan trọng. Thành phố Huế quyết tâm đến cuối năm 2030 cơ bản xóa sạch hộ nghèo; phấn đấu mỗi năm giảm 6% tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Để thực hiện mục tiêu này, ông Lê Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Huế nhấn mạnh vào việc kết hợp đồng bộ các chính sách, trong đó trọng tâm là phát triển chuỗi giá trị và đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử:“Vùng đồng bào dân tộc thiểu số bây giờ không chỉ được hưởng chính sách dành riêng cho vùng dân tộc thiểu số, miền núi mà còn được ưu tiên nguồn lực từ các chương trình khác như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, y tế, giáo dục, văn hóa. Trước đây, chúng ta đã hỗ trợ sinh kế nhưng chưa chú trọng đúng mức đến các mô hình phát triển theo chuỗi giá trị có sự tham gia của doanh nghiệp, quảng bá sản phẩm và chuyển đổi số. Vì vậy, các giải pháp hiện nay hướng đến việc hỗ trợ bà con tiếp cận sàn thương mại điện tử, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm”.

Có thể thấy, khi chính sách hỗ trợ đi liền với kỹ thuật canh tác, mô hình phù hợp và đầu ra ổn định, đồng bào Cơ Tu ở miền núi thành phố Huế đã có thêm điểm tựa vững chắc. Đây chính là động lực thiết thực để bà con phát huy lợi thế địa phương, tự tin vươn lên làm chủ cuộc sống bằng chính sức lao động của mình./.