C’lâng tơợp bhrợ cha âng ma nưih c’mor nâu xoọc chroi k’rong pa dưr pr’đơợ du lịch vel bhươl, tân đôr k’rơ liêm choom loom chăp kiêng văn hóa ty chr’năp đhị crâng ca coong Tây Nguyên.

C’xêê 5, Măng Đen liêm pr’hay bhlầng, đhí đh’hư mát, zập rau pô chơh đha hum prang crâng ca coong. Coh m’pâng crâng h’ngo leh vaih muy đong đhêy ặt lâng đh’nơc Sóc’s house – homestay Măng Đen âng c’mor Nguyễn Thị Thùy Trang – đh’nơc buôn đơc năc Y Trang.

17 đong n’loon coh đhăm bhưah 2.000m2 bơơn diic điêl amoó Y Trang bha lếp lâng n’loong, đong chr’tôp hi la, plăng ting pr’đhang đong đh’rơơng, pa xoọng k’bhuh grăng đơc ha roo âng ma nưih Mơ Nâm (k’bhuh ma nưih Xơ Đăng), Ba Na… Amoó đơc pazêng đong năc đoo lâng đh’nơc pr’hay cơnh: Rừng, Mặt trời, Đêm, Anh, Em… Tước ặt homestay âng Y Trang, t’mooi lêy a đay đui cơnh ặt coh crâng ca coong Tây Nguyên, bơơn xơợng a chỵm xưl, crâng h’ngo đh’vi đhí zêng lâng đha hum âng zập rau pô coh bhươn.

Anoo Ngọc Sơn, t’mooi tơợ Hà Nội lâng anoo Đặng Đình Hoan, t’mooi tơợ Thành phố HCM tước đâu xơợng coh loom luônh kiêng bhlầng:

“Măng Đen năc đhị acu kiêng tước bhlầng, tu pleng k’tiếc coh đâu dzợ liêm cơnh abbhuy t’vaih. Pleng k’tiếc mát đh’hư, aih l’thai. Acu ặt coh Sóc’s house – đhị liêm cra bhlầng, apêê bhrợ đong đhêy ặt đơơng pr’đhang chr’năp âng đhanuôr acoon coh. Cơnh lâng ngai kiêng ặt đhêy, tước ooy đâu năc kiêng pa bhlầng”.

“Acu đấc ooy đâu, vặ Homestay ặt, xang năc chấc lướt cha ơh. Pleng k’tiếc coh đâu pr’hay pa bhlầng. Tước đâu, t’mooi bơơn lêy crâng ca coong, tran đác lâng chấc năl chr’năp văn hóa âng đhanuôr acoon coh”.

Tốt nghiệp đhị muy trường coh Thành phố HCM, tơợ bấc c’moo ặt bhrợ đhị thành phố, Y Trang văl chô ooy vel đng đay lâng p’rơơm năc kiêng bhrợ du lịch đhị a đay n’niên lâng pậ banh. Tơợp c’moo 2020, amoó năc tơợp bhrợ homestay, leh vaih pazêng đong đhêy ặt coh m’pâng crâng h’ngo, crâng dẻ, sồi pậ đanh k’riêng c’moo.

Đọong bhrợ pa dưr chr’năp Sóc’s house liêm choom lâng pleng k’tiếc, diic điêl amoó Y Trang ơy tước zập vel bhươl, k’rong câl đong n’loong căh dzợ ngai ặt đoọng paliêm bhrợ homestay. Coh đêêc, bấc đhị apêê col n’loong t’mêê đoọng choh bhrợ đong, bhrợ homestay năc amoó Y Trang lêy zư crâng ca coong, zư lêy pr’ặt tr’mông ty đanh. Tu cơnh đêêc năc đhăm bhưah 2000m2 zêng chăt vaih n’loong, doọ tơơm n’đoo crêê ta col. Vêy đoo tơơm h’ngo chăt coh m’pâng đong, toor giường bêch, t’mooi lêy kiêng bhlầng.

Y Trang xay moon, zập cr’noọ đoọng bhrợ têng Sóc’s house – Homestay Măng Đen zêng leh tơợ loom chăp kiêng crâng ca coong, rau liêm pr’hay âng pleng k’tiếc, cung cơnh chăp kiêng pr’ặt tr’nớt, văn hóa ty chr’năp âng đhanuôr coh đâu.“Acu kiêng bhrợ muy zr’lụ đoọng tr’pác đhị ặt đhêy, đoọng t’mooi tước đâu năc bơơn chấc năl, lâng ặt tớt bha ooi a chắc a rang đay. Tơợ đêêc năc a cu bhrợ đong pr’đhang đh’rơơng đoọng đơơng rau l’thai coh a chắc zân âng ma nưih tước ặt ooy Sóc’s house, lâh mơ dzợ năc chăp văn hóa, pleng k’tiếc, crâng ca coong lâng coon ma nưih ch đâu, đoọng zập ngai đh’rưah ặt ma mông lâng pleng k’tiếc liêm pr’hay âng a bhuy t’vaih”.

Pazêng c’moo đăn đâu, du lịch Măng Đen ha dưr, chr’năp tr’haanh âng Sóc’s house – Homestay Măng Đen âng c’mor Y Trang cung bơơn bấc ngai năl tước. Zập g’luh lễ, tết, ma nưih ặt bịng. Đoọng t’pâh t’mooi tước lâng Măng Đen, lâh mơ k’rang pa ghit đong n’loong lâng pr’đhang đong đh’rơơng âng ma nưih Gia Rai, Mơ Nâm, Ba Na…, Y Trang dzợ bhrợ t’vaih bấc bh’rợ chấc năl đơơng chr’năp pr’ặt tr’mông coh crâng ca coong:“Tước Sóc’s house, t’mooi năc ặt coh đong đh’rơơng ta bhrợ lâng n’loong âng đhanuôr Tây Nguyên. Sóc dzợ pa căh đoọng ha t’mooi đợ rau ch’na đh’năh a yêm âng vel dong, âm cà phê zr’lụ k’tiếc ch’cêệt, câm oih cha ơh bêl hi dưm. Jưah lâng đêêc, Sóc dzợ bhrợ hi dưm ca nhạc, đh’rưah n’đhưưng n’toong lâng đhanuôr coh đâu. Tơợ đêêc nắc đoọng ha t’mooi năl lâh mơ ooy zr’lụ k’tiếc, coon ma nưih Măng Đen”.

Bấc c’moo bhrợ têng đăh du lịch, Y Trang chăp bhlầng, zư lêy ghit bhlầng lâng t’hước tước chr’năp đanh mâng. Năc đoo zư lêy pleng k’tiếc, crâng ca coong coh đâu, t’vaih bhiệc bhrợ cha đoọng ha đhanuôr đhị vel đong lâng chroi k’rong zư lêy, pa dưr chr’năp văn hóa âng đhanuôr acoon coh. Đhị Sóc’s house – Homestay Măng Đen, bấc manưih pa bhrợ năc đhanuôr vel đong lâng thu nhập pa chô zăng tệêm ngăn. Apêê năc dzợ ma nưih xay truih, k’đơơng xa nay ooy chr’năp văn hóa âng ma nưih đay đoọng ha t’mooi xơợng, năl. Amoó Đinh Thị Thái,ma nưih H’rê, ặt chr’val Măng Đen đoọng năl:“Acu bhrợ coh đây lương cung 8 tước 9 ức đồng, zập k’rang pr’ặt tr’mông. Bấc t’mooi cung t’mooh a zi ooy đhr’năng pleng k’tiếc, zr’lụ tước l’lêy, a zi xay truih đoọng ha pêê năl. Azi cung xay ooy chr’năp văn hóa ma nưih đay đoọng t’mooi xơợng, năl”.

Căh muy pa dưr kinh tế đoọng pr’loọng đong đay, Y Trang dzợ zooi đhanuôr coh đâu lâng pazêng bh’rợ ta nih đha nâng. Amoó ting pâh bấc xa nay bh’rợ, dự án choh crâng lâng đợ bấc mơ 30 r’bhầu tơơm n’loong đoọng ha đhăm k’tiếc Măng Đen.

C’moo 2025, đợ t’mooi du lịch tước Măng Đen lâh 1,5 úc chu, bấc lâh cr’chăl 2021 – 2025 mơ 40%, pazêng đợ zên bơơn tơợ du lịch mơ 1.345 tỷ đồng. Bh’nơơn nâu năc vêy rau chroi k’rng bấc bhlầng âng doanh nghiệp bhrợ du lịch ta nih đha nâng tơợ văn hóa vel đong cơnh amoó Y Trang. Amoó Lê Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Hội đồng kiến tạo Hệ sinh thái tơợp bhrợ cha, thành phố HCM đoọng năl, đơn vị năc ta luôn bhrợ đh’rưah lâng apêê doanh nghiệp đoọng pa dưr du lịch pay coon ma nưih bhrợ bha lâng, t’hước tước rau liêm choom lâng ha dưr zập đăh:“Măng Đen năc muy zr’lụ k’tiếc liêm pr’hay bhlầng, muy cr’van âng pleng k’tiếc cher đoọng năc lêy zư. Hội đồng kiến tạo Hệ sinh thái tơợp bhrợ cha liêm choom năc đh’rưah bhrợ lâng amoó Y Trang lâng apêê doanh nghiệp đoọng t’bhưah cr’noọ bh’rợ đui cơnh Sóc’s house. Tu tước ooy Sóc’s house năc ahêê lêy pleng k’tiếc, crâng ca coong bơơn ta zư liêm cơnh abhuy t’vaih. Azi cung kiêng chính quyền zooi ha doanh nghiệp đoọng zư liêm zr’lụ k’tiếc nâu cơnh liêm abhuy t’vaih, oọ lâh bhrợ bê tông”./.

Y TRANG- CÔ GÁI TRẺ LÀM DU LỊCH TỪ TÌNH YÊU VĂN HÓA BẢN ĐỊA

Giữa đại ngàn Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi) thơ mộng, Y Trang, cô gái trẻ với tình yêu núi rừng và văn hóa bản địa đã chọn cách du lịch từ chính những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trên quê hương mình. Hành trình khởi nghiệp của cô gái trẻ ấy đang góp phần đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng, lan tỏa tình yêu văn hóa truyền thống giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Tháng 5, Măng Đen đẹp như một bản hòa ca giữa núi rừng với không khí mát lành và hương thơm dịu nhẹ của những loài hoa rực rỡ sắc màu. Giữa không gian nguyên sơ ấy, Sóc’s house - homestay Măng Đen của cô gái trẻ Nguyễn Thị Thùy Trang - tên thường gọi là Y Trang hiện ra, thấp thoáng dưới rừng thông xanh mát.

 17 căn nhà gỗ trong khuôn viên 2.000 m2 được vợ chồng Y Trang dựng bằng gỗ tái chế, mái nhà lợp lá, cỏ tranh, tái hiện kiến trúc nhà sàn, kho lúa của người Mơ Nâm (một nhánh dân tộc Xơ Đăng), Ba Na... Cô còn đặt cho những căn nhà ấy những cái tên vô cùng thân thiện, gần gũi như: Rừng, Mặt trời, Đêm, Anh, Em… Đến với homestay của Y Trang, du khách như lạc vào giữa không gian mênh mang của núi rừng Tây Nguyên, đắm chìm trong tiếng chim hót, lá thông reo và cả mùi hương dịu nhẹ của những loài hoa trong vườn.

“Măng Đen là nơi mình rất thích vì ở đây phong cảnh còn rất hoang sơ, trữ tình, khí hậu thì mát mẻ, trong lành. Và Sóc’s house này cũng là một sự tình cờ nhưng rất thú vị. Mình thấy rất thoải mái khi lưu trú ở đây vì không gian thoáng đãng, cách bố trí hài hòa, đậm nét văn hóa đồng bào. Đặc biệt là những người “sống chậm” một chút thì chắc chắn sẽ thích nơi đây vì sự hoang sơ và yên tĩnh”.

“Mình đến Măng Đen thuê Homestay rồi đi tham quan trải nghiệm. Thiên nhiên ở đây đúng là tuyệt vời, thời tiết mát mẻ, phong cảnh tuyệt đẹp. Đến đây, du khách vừa có thể chiêm ngưỡng cảnh đẹp núi rừng, thác suối vừa trải nghiệm những nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số”. Anh Ngọc Sơn, du khách Hà Nội và anh Đặng Đình Hoan, du khách Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ sự thích thú.

Tốt nghiệp ngành du lịch tại một trường Đại học ở thành phố Hồ Chí Minh, sau nhiều năm bám trụ ở thành phố, Y Trang trở về quê hương với mong muốn được làm du lịch ở nơi mình đã sinh ra và lớn lên. Đầu năm 2020, cô bắt tay vào xây dựng homestay, hình thành nên những căn nhà gỗ giữa rừng thông, dẻ, sồi hàng chục năm tuổi.

Để xây dựng thương hiệu Sóc’s house gần gũi với thiên nhiên, vợ chồng Y Trang đã lặn lội khắp các buôn làng, tìm mua những căn nhà gỗ bỏ hoang của người dân để tái chế, dựng homestay. Trong khi ở nhiều nơi, người ta đốn hạ cây xanh để dựng nhà, làm homestay thì Y Trang chọn cách tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái. Vì vậy mà, trong khuôn viên 2.000 m2, không một cây xanh nào bị chặt để lấy đất làm homestay. Thậm chí, có những cây thông được thiết kế mọc xuyên qua nhà, nằm cạnh giường ngủ, tạo cho du khách sự thân thiện, gần gũi với thiên nhiên. Y Trang chia sẻ, mọi cảm hứng của cô khi đầu tư xây dựng, phát triển Sóc’s house - homestay Măng Đen đều bắt nguồn từ tình yêu với thiên nhiên, con người và văn hóa bản địa:“Tôi muốn làm một nơi để chia sẻ không gian sống, để du khách có thể đến đây, được trải nghiệm, cảm nhận và tìm lại cái bên trong của mình. Từ đó, tôi làm những căn nhà sàn và phương châm của Sóc’s house là sự bình yên, tôn trọng văn hóa, tôn trọng thiên nhiên, tôn trọng con người và muốn con người xích lại gần nhau hơn thông qua thiên nhiên”.

Những năm gần đây, du lịch Măng Đen phát triển, thương hiệu Sóc’s house - homestay Măng Đen của cô gái trẻ Y Trang cũng được nhiều du khách biết đến. Những dịp lễ, tết, công suất lưu trú tại đây luôn đạt 100%. Để thu hút du khách đến với Măng Đen, ngoài việc chăm chút cho những căn nhà gỗ với kiến trúc truyền thống của đồng bào Gia Rai, Mơ Nâm, Ba Na…, Y Trang còn tạo nên nhiều hoạt động trải nghiệm mang đậm hơi thở đại ngàn:“Đến với Sóc’s House, du khách được ở trong những căn nhà gỗ mang đậm phong cách Tây Nguyên để tái tạo năng lượng từ rừng. Sóc còn giới thiệu đến du khách đặc sản địa phương, thưởng thức cà phê xứ lạnh, tổ chức đốt lửa nướng khoai để du khách ngồi cảm nhận bếp lửa bập bùng giữa rừng đại ngàn. Bên cạnh đó, Sóc còn tổ chức đêm nhạc hát cho nhau nghe, múa cồng chiêng cùng với người dân bản địa. Qua đó, giúp du khách hiểu hơn về vùng đất, con người Măng Đen”.

Nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực du lịch, Y Trang luôn trân trọng, giữ gìn và hướng đến những giá trị bền vững. Đó là bảo vệ môi trường, tạo sinh kế cho người dân bản địa và góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Tại Sóc’s house - homestay Măng Đen, nhiều lao động địa phương có cơ hội việc làm với thu nhập ổn định. Họ còn là những người kể chuyện, chuyển tải những giá trị văn hóa của đồng bào đến gần hơn với du khách. Chị Đinh Thị Thái, người H’rê ở xã Măng Đen bộc bạch:“Em làm ở đây thì lương cũng khoảng 8 đến 9 triệu, cũng đủ để xoay xở cuộc sống hàng ngày. Nhiều khách đến cũng hỏi mình về khí hậu, rồi các điểm du lịch, mình cũng trả lời cho du khách biết. Mình cũng giới thiệu, kể cho họ nghe về văn hóa của người dân bản địa để họ hiểu hơn về đồng bào mình”. 

Không chỉ phát triển kinh tế cho gia đình mình, Y Trang còn tri ân vùng đất và con người nơi mình sinh ra và lớn lên bằng những hành động cụ thể, thiết thực. Cô đã tham gia nhiều chương trình, dự án trồng rừng và đã đóng góp, trồng khoảng 30 ngàn cây xanh cho mảnh đất Măng Đen.

Năm 2025, lượng khách du lịch đến Măng Đen đạt hơn 1,5 triệu lượt, tăng trưởng bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt trên 40%, tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 1.345 tỷ đồng. Kết quả này có sự đóng góp không nhỏ của những doanh nghiệp làm du lịch từ văn hóa bản địa “có tâm” như Y Trang. Chị Lê Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Hội đồng kiến tạo Hệ sinh thái khởi nghiệp hạnh phúc, thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, đơn vị luôn đồng hành khởi nghiệp cùng các doanh nghiệp phát triển du lịch lấy con người làm trung tâm, hướng đến hạnh phúc và sự phát triển toàn diện:“Măng Đen là một vùng đất tuyệt vời, một tài nguyên rất cần trân trọng, giữ gìn. Hội đồng kiến tạo Hệ sinh thái khởi nghiệp hạnh phúc sẽ đồng hành cùng với Y Trang và các doanh nghiệp để nhân rộng mô hình giống như Sóc’s house. Bởi vì đến với Sóc’s house thì chúng ta thấy thiên nhiên được tôn trọng một cách tối đa. Chúng tôi cũng mong muốn chính quyền hỗ trợ cho các doanh nghiệp để làm sao giữ vùng đất này được nguyên sơ và hạn chế tối đa bê tông hóa”./.