Bêl Bộ Tài nguyên lâng Môi trường cắh ơy đoọng phép công ty Cổ phần Khoáng sản Đông Trường Sơn lưm lêy cha’mêết khoáng sản, bha’đưn Apey B, chr’val Hồng Thuỷ nắc đhị bhrợ têng vàng lết xa’nay. Chính quyền vel đông, cơ quan chức năng chr’hoong A Lưới bil bấc cr’chăl t’ngay, c’rơ bh’rợ lướt zêl pruúh, t’mứt lơi zâp apêê bhrợ têng vàng cắh liêm crêê, zư liêm nhâm an ninh. Hân đhơ cơnh đêếc, tơợ bêl pazao đoọng zr’lụ k’tiếc nâu đoọng ha doanh nghiệp k’đhơợng zư, lưm lêy, xay moon trữ lượng, đhr’năng bhrợ têng cắh liêm crêê cung dzợ bấc. đhanuôr lêy Công ty bhrợ têng nắc apêê cung moót bhrợ, t’bơơn t’mung. Cắh mưy cơnh đêếc, đắh Công ty Cổ phần Khaóng sản Đông Trường Sơn dzợ tự âng đơơng apêê pabhrợ đắh k’tiếc k’ruung lơơng moót bhrợ bhiệc cắh liêm crêê. T’ngay 28/6/2016, Cơ quan chức năng tỉnh TTH lâng chr’hoong A Lưới lập biên bản lâng Công ty cổ phần Khaóng Sản Đông Trường Sơn đắh bhiệc đươi dua 2 cha’nặc apêê pabhrợ đắh Trung Quốc cắh xay moon lâng Sở lao động thương binh lâng xã hội tỉnh nâu. T’coóh Hoàng Văn Phước, Trưởng phòng Bhiệc bhrợ têêm ngăn apêê pabhrợ, sở lao động thương binh lâng xã hội tỉnh TTH xay moon, vêy 10 apêê pabhrợ đắh k’tiếc k’ruung lơơng moót bhrợ cắh liêm crêê đhị đâu nắc ơy pa’glúh pachô đhị vel bhươl nâu:

                  Đắh Công ty Đông Trường Sơn vêy đươi dua apêê pabhrợ nắc đắh k’tiếc k’ruung lơơng, đươi dua cắh liêm crêê, cắh bơơn ta đoọng phép âng Sở lao động thương binh lâng xã hội. hân đhơ bhiệc apêê đoọng pa’đhêy lướt moót đoọng bhrợ bhiệc ting cơnh râu k’đhơợng zư âng Công ty Đông Trường Sơn. Lết đắh quy định âng Bộ luật pabhrợ đắh k’đhơợng zư manứih đắh k’tiếc k’ruung lơơng moót pabhrợ cóh Việt Nam.

             Xay moon cớ đắh bhiệc Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn bhrợ têng liêm crêê cơnh giấy phép ta đoọng lêy cha’mêết khoáng sản hay cắh? Tước đâu, zêng lêy zâp cơ quan chức năng lâng chính quyền chr’hoong A Lưới cắh vêy bơơn cha’mêết liêm gít. Lâng cắh ngai năl tước, doanh nghiệp nắc ơy pay ha mơ bấc vàng? T’coóh Hồ Văn Dũng, Trưởng Phòng tài nguyên lâng môi trường chr’hoong A Lưới, tỉnh TTH đoỌng năl, zâp bh’rợ tơợ bhiệc xay moon đắh trữ lượng, lêy cha’mêết đề án, đoọng phép bhrợ têng, Công ty nắc ơy bhrợ tơợ ngoai Bộ tài nguyên lâng môi trường. ting cơnh quy định, bêl đoọng phép lêy cha’mêết, doanh nghiệp nắc lêy vêy đề án xay moon cơ quan vêy thẩm quyền lêy cha’mêết. Lêy cha’mêết ooy đề án nâu, cơ quan k’đhơợng zư nhà nước lêy cha’mêết vêy bhrợ têng crêê cơnh giấy phép cắh? Hân đhơ cơnh đêếc, tơợ t’ngay Công ty cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn bhrợ têng lêy cha’mêết khoáng sản đhị boọng vàng A Pay B, phòng Tài nguyên lâng môi trường chr’hoong A Lưới cắh năl đề án nâu nắc n’hâu? T’coóh Hồ Văn Dũng, trưởng phòng Tài nguyên lâng môi trường chr’hoong A Lưới, tỉnh TTH moon gít, bhiệc lêy cha’mêết ha dợ pếch bhrợ bấc bhứah k’tiếc cơnh đêy nắc đoo c’léh bh’rợ bhrợ têng hân đhơ cơnh đêê, bêl moót lêy cha’mêết nắc apêê pa’đhêy:

              Đắh nguyên tắc, anoo váih đề án nắc bơơn lêy cha’mêết xang vêy choom bhrợ. Zâp g’lúh lướt cha’mêết lêy, k’đươi moon apêê đoọng đề án cắh ha bêl apêê xay moon đoọng ha đay. Tu bêl Hội đồng xay moon trữ lượng, zâp râu tước bêl đoọng phép nắc apêê ơy bhrợ cóh ngoai Bộ. hadợ apêê lướt ooy đâu nắc xay moon ooy vel đông, bêl vêy xay moon nắc apêê moon ađay ơy ta đoọng phép. Ting cơnh acu k’noọ, cơ quan cấp đoọng phép taluôn lêy cha’mêết liêm gít bhiệc nâu. Hadang anoo cắh zâp bhrợ têng cơnh bh’rợ nắc pa’đhêy, hadợ bhiệc cóh đâu nắc apêê ting ặt lêy vêy ta đoọng giấy phép nắc chấc bhrợ têng ha cơnh?

 Cr’chăl lêy cha’mêết vàng âng Công ty cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn đhị boọng vàng A Pay B bhrợ đenh a’năm, lấh mơ râu k’đhơợng bhrợ âng chính quyền vel đông lâng cơ quan chức năng chr’hoong A Luới. hadợ ooy đâu, t’coóh Nguyễn Mạnh Đại Lân, Phó trưởng phòng tài nguyên khoáng sản, Sở tài nguyên lâng Môi trường tỉnh TTH nắc xay moon trách nhiệm ooy Bộ tài nguyên lâng môi trường:

Tu nâu đoo cắh vêy thẩm quyền âng chính quyền vel đông, cắh vêy thẩm quyền âng tỉnh. Zâp râu bha ar pa’tơơ công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn moon ooy Bộ tài nguyên lâng môi trường. ting cơnh xay moon âng Công ty nắc apêê ơy đoọng bha ar pa’tơ k’đươi moon pa’dzoọc t’ngay bhrợ têng, moon pa’glúh quyết định pa’dzoọc hay cắh nắc thẩm quyền âng Tổng cục Địa chất khoáng sản âng Bộ tài nguyên lâng môi trường.

               T’coóh Phan Ngọc Thọ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh TTH xay moon, bêl l’lăm ahay, tỉnh bấc chu lêy cha’mêết lâng bơơn lêy váih tu bhiệc cắh liêm crêê đhị Công ty cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn cơnh bhiệc đươi dua k’tiếc, moon pa’glúh, âng đơơng apêê pabhrợ đắh lơơng moót bhrợ cắh liêm crêê đhị zr’lụ đâu… UBND tỉnh TTH nắc ơy moon k’đươi bhrợ padưr mưy c’bhúh lêy cha’mêết liên ngành đoọng bhrợ liêm gít đợ râu xay moon âng đhanuôr đắh râu cắh liêm crêê âng Công ty cổ phần Khaóng sản Đông Trường Sơn. T’coóh Phan Ngọc Thọ đoọng năl,c’xêê 9 nâu, c’bhúh pabhrợ nắc lêy cha’mêết lâng xay moon pậ bhứah bh’nơơn lêy cha’mêết đoọng ha đhanuôr năl lâng đhr’năng bhrợ têng âng công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn:

            Ooy cr’chăl xay bhrợ, ting cơnh xay moon âng đhanuôr, chính quyền đắh bhiệc Công ty Đông Trường Sơn bhrợ têng cắh liêm crêê, xang nặc bhrợ cắh liêm crêê môi trường cóh vel đông âng chr’hoong A Lưới, UBND tỉnh ơy moon k’đươi bhrợ padưr mưy c’bhúh lêy cha’mêết liên ngành đoọng cha’mêết liêm zâp cr’chăl bhrợ têng âng công ty Đông Trường Sơn, đắh bhiệc bhrợ têng, lêy cha’mêết, đươi dua manứih pabhrợ đắh k’tiếc k’ruung lơơng, xang nặc bhiệc đươi dua k’tiếc âng Công ty Đông Trường Sơn đoọng toom bhrợ hadang vêy bhrợ cắh liêm crêê cơnh thẩm quyền âng UBND tỉnh lâng xay moon bộ tài nguyên lâng Môi trường đoọng toom coọp, hadang lấh mơ thẩm quyền./.

THANH TRA TOÀN DIỆN LĨNH VỰC THĂM DÒ

            Điều đáng nói là gần 5 năm hoạt động ở huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế nhưng các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương hầu như không kiểm soát được hoạt động của doanh nghiệp này. Doanh nghiệp lấy lý do trữ lượng lượng vàng thấp, chưa tìm được công nghệ khai thác phù hợp để kéo dài thời gian thăm dò càng khiến dư luận thêm bức xúc. 

             Trước khi Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép cho Công ty Cổ phần Khoáng sản Đông Trường Sơn thăm dò khoáng sản, đồi Apey B, xã Hồng Thủy từng là bãi khai thác vàng trái phép. Chính quyền địa phương, cơ quan chức năng huyện A Lưới tốn nhiều công sức truy quyét, đẩy đuổi các đối tượng khai thác trái phép, giữ gìn an ninh trật tự. Thế nhưng, từ khi giao khu đất này cho doanh nghiệp quản lý, thăm dò, đánh giá trữ lượng, tình trạng khai thác trái phép vẫn chưa được chấm dứt. Người dân thấy Công ty khai thác được họ cũng lao vào kiếm sống. Không những vậy, phía Công ty Cổ phần Khoáng sản Đông Trường Sơn còn tự ý đưa lao động nước ngoài vào làm việc trái phép. Ngày 28/6/2016, Cơ quan chức năng tỉnh Thừa Thiên-Huế và huyện A Lưới lập biên bản đối với Công ty cổ phần Khoáng sản Đông Trường Sơn về việc sử dụng 2 lao động Trung Quốc không báo cáo với Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh này. Ông Hoàng Văn Phước, Trưởng phòng Việc làm an toàn lao động, Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Thừa Thiên - Huế xác nhận, có 10 lao động nước ngoài hoạt động trái phép tại đây đã trục xuất khỏi địa phương:Công ty Đông Trường Sơn có sử dụng lao động là người nước ngoài thì đó là sử dụng trái phép vì chưa được cấp phép của Sở Lao động Thương binh Xã hội. Kể cả việc họ được cho tạm nhập cảnh vào để làm việc theo sự bảo lãnh của Công ty Đông Trường Sơn. Sai về qui định của Bộ Luật lao động về quản lý người nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

           Trở lại vấn đề Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn hoạt động có đúng như giấy phép thăm dò khoáng sản hay không?. Cho đến nay, hầu như các cơ quan chức năng và chính quyền huyện A Lưới không kiểm soát được hoạt động thăm dò này. Và không ai biết chắc, doanh nghiệp đã lấy đi bao nhiêu lượng vàng?. Ông Hồ Văn Dũng, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết, tất cả mọi thủ tục từ đánh giá trữ lượng, thẩm định đề án, cấp phép hoạt động, Công ty đã làm từ ngoài Bộ Tài nguyên và Môi trường. Theo qui định, trước khi cấp phép thăm dò, doanh nghiệp phải có đề án trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định. Căn cứ vào đề án đó, cơ quan quản lý nhà nước giám sát hoạt động có đúng giấy phép hay không?. Thế nhưng, từ ngày Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn hoạt động thăm dò khoáng sản tại mỏ vàng A Pey B, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện A Lưới không biết đề án đó là gì?. Ông Hồ Văn Dũng, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế khẳng định, việc thăm dò mà đào bới nhiều diện tích như thế là có dấu hiệu khai thác nhưng khi mình vào kiểm tra thì họ dừng: 

           Về nguyên tắc, anh có đề án đã được thông qua mới được làm. Mỗi lần đi kiểm tra, yêu cầu họ cung cấp đề án nhưng chưa bao giờ họ cung cấp cho mình. Vì khi Hội đồng đánh giá trữ lượng, tất cả mọi cái đến cấp phép thì họ đã làm ở ngoài Bộ. Còn họ lên đây rồi thông qua địa phương, chỉ đến thông báo tôi được cấp phép là xong. Theo tôi nghĩ, cơ quan cấp phép phải thường xuyên kiểm tra, giám sát việc đó. Nếu anh không đủ theo đề án thì có thể dừng, chấm dứt, còn việc ở đây có thể họ lợi dụng giấy phép thăm dò để khai thác thì sao?

             Thời gian thăm dò vàng gốc của Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn tại mỏ vàng A Pey B kéo dài nằm ngoài tầm kiểm soát của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng huyện A Lưới. Trong khi đó, ông Nguyễn Mạnh Đại Lân, Phó Trưởng Phòng Tài nguyên khoáng sản, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thừa Thiên-Huế lại "đá" trách nhiệm lên Bộ Tài nguyên và Môi trường: Vấn đề này không thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương, không thuộc thẩm quyền tỉnh. Mọi hồ sơ Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn đưa ra ngoài Bộ Tài nguyên và Môi trường. Theo báo cáo Công ty họ đã nộp hồ sơ đề nghị gia hạn, còn thời gian thụ lý để ra quyết định gia hạn hay không thuộc thẩm quyền của Tổng cục Địa chất Khoáng sản của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

            Ông Phan Ngọc Thọ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế thừa nhận, trước đây, tỉnh nhiều lần kiểm tra và phát hiện có dấu hiệu sai phạm tại Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn như: việc sử dụng đất, đưa người lao động nước ngoài vào làm việc trái phép tại khu vực mỏ… UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đã chỉ đạo thành lập một Đoàn thanh tra liên ngành để làm rõ những phản ánh của người dân về những sai phạm của Công ty cổ phần Khoáng sản Đông Trường Sơn. Ông Phan Ngọc Thọ cho biết, tháng 9 tới, Đoàn công tác sẽ tiến hành thanh tra và công bố rộng rãi kết quả thanh tra cho người dân được biết về tình hình hoạt động của Công ty Cổ phần khoáng sản Đông Trường Sơn:Trong quá trình triển khai, theo phản ánh của người dân, chính quyền về việc Công ty Đông Trường Sơn khai thác trái phép, rồi làm ảnh hưởng môi trường trên địa bàn của huyện A Lưới. UBND tỉnh đã chỉ đạo thành lập một đoàn thanh tra liên ngành để kiểm tra, thanh tra tất cả quá trình hoạt động của Công ty Đông Trường Sơn, về việc khai thác, thăm dò, sử dụng người lao động nước ngoài, rồi việc sử dụng đất của Công ty Đông Trường Sơn để xử lý những vi phạm nếu thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh và báo cáo Bộ Tài nguyên Môi trường để xử lý vi phạm nếu vượt quá thẩm quyền../.