Cóh g’lúh zêl prúh a rập a bhuy, Đặc khu Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị dưr váih nắc đhị  zêl pănh ha lêêng bhlâng âng quân đội Mỹ. cơnh lâng loom mâng “ muy muy ch’đa cắh đhấc, muy tấc cắh lướt”, ặt ga bọ zư lêy vel đong lâng zư đớc c’lâng bha lâng đoọng đơơng âng zooi ha tiền tuyến, quân lâng đha nuôr Vĩnh Linh âi xăl pr’ặt tr’mông tơợ mặt k’tiếc xiêr ooy cr’loọng boọng k’tiếc, bhrợ t’váih muy c’bhúh vel boọng hầm bấc ơl ga mắc k’tứi cơnh lâng 114 bêệ boọng, ch’ngai 40km đh’rứah lâng c’bhúh c’lâng hào lấh 2.000 km, p’têệt apêê vel boọng hầm đh’rứah muy ooy. Cóh đêếc, boọng hầm Vịnh Mốc, chr’val Vĩnh Thạch nắc đhị tr’haanh bhlâng- muy râu cắh bhr’nêy đoọng ha râu ma mông đoọng ma mông lâng zêl prúh a rập, nâu câi dưr váih đhị lướt la lêy tr’haanh. Phóng sự âng Đình Thiệu, PV Đài PRVN.

Cóh đong pa cắh đớc đhị zr’lụ c’kir lịch sử boọng hầm Vịnh Mốc, nắc đhị ta lam phù điêu ga mắc đớc đhị liêm bhlâng cóh căn bha lâng đhị m’pâng ta xrắ đớc chữ “to be or not to be-dzợ  hay cắh dzợ”. Đhị râu bhrợ pa hư âng bom đạn a rạp a bhuy, acoon ma nứih cóh đâu kiêng dzợ nắc muy đhấc mút ôy lơơng, cắh cậ “ xiêr moọt ooy cr’loọng boọng k’tiếc. lâng cóh bấc c’moo c’xêê zr’nắh xr’dô n’nắc, quân lâng đha nuôr Vĩnh Linh âi xiêr moọt ặt cóh cr’loọng boọng k’tiếc lâng bh’rợ pếch boọng.

Thương binh Lê Xuân Vy, bêl ahay nắc Đồn trưởng Đồn công an vũ trang Vịnh Mốc bơơn lêy nắc “ ma nứih grơơ” âng vel boọng hầm Vịnh Mốc. nâu câi, t’coóh Vy âi bh’dzang moọt 85 c’moo. T’coóch trúih cớ bh’rợ pếch boọng hầm âng 50 c’moo ahay. T’ngay đêếc, Mỹ xươl bhri glâm p’tộ bom lêêng c’chêệt cắh râu rí dzợ mặ ma mông, mặt k’tiếc hr’hụ hr’hập ha mang boọng bom, boọng pháo k’goóh. Tơợ đâu, quân lâng đha nuôr Vĩnh Linh toong t’ngay ha dum pếch boọng hầm g’đách bom đạn. hầm pếch cóh đong, pay hầm bhrợ đong. C’lâng hào chi bhri chi bhrenh xăl đoọng ha c’lâng lướt cóh  mặt k’tiếc. vel p’têệt vel, bhươl p’têệt bhươl, đong p’têệt đong, boọng hầm p’têệt boọng hầm… cắh vêy dầu bắt đèn nắc tếch đha roọng băt pa ang, pay t’clắh bom ha voóh bhrợ cuốc xẻng…

K’noọ 2 c’moo đanh, nắc cơnh lâg apêê cuốc xẻng, xe cút kít bơơn bhrợ tơợ apêê t’clắh bom đạn ha voóh, quân lâng đha nuôr Vịnh Mốc âi bơơn bhrợ t’váih muy vel cóh n’dúp cr’loọng boọng k’tiếc. t’coóh Lê Xuân Vy hay cớ, bêl bấc bhlang cóh boọng hầm nắc vêy dâng 1.200 cha nắc ặt g’đách:

Vêy râu pr’hay đhị đâu, a rập glâm bom trúih biển tơợ Bắc moọt ooy Nam nắc ahêê pếch boọng hầm tơợ Đông chô n’đắh Tây. Bom p’tộ crêê nắc công k’đháp. Tu cơnh đêếc boọng hoọm vêy đơơng xa nay nắc k’đhơợng nhâm 3 râu n’đắh đhăm k’tiếc, boo đhí p’răng xơớt doó choom crêê tước boọng hầm, buôn đoọng ha đha nuôr. Ha dang đong quân sự bêl pa chắp ch’mêệt lêy đhăm k’tiếc nắc choom k’đhơợng nhâm 3 râu đâu: plêêng crêê, k’tiếc liêm, đha nuôr xơợng.

Cóh c’moo c’xêê n’nắc, boọng hầm Vịnh Mốc dzợ nắc đhị k’rong zư đớc hàng hoá đơơng đoọng ha chiến trường miền Nam lâng đảo Cồn Cỏ. Mỹ grô proọng panh pa hư, cha groong c’lâng lướt ooy đảo, bấc đha nuôr tơợ boọng hầm Vịnh Mốc âi bhrợ t’váih c’bhúh đơơng âng grơơ k’rơ, bhrợ t’váih c’lâng aham chở đơơng pr’đươi pr’dua ha đảo chr’nắp. zấp ha dum, bấc acoon bhuông k’tứi nắc xr’xêệt lướt z’lấh k’zệt cây số đơơng âng pr’đươi pr’dua ooy đảo. t’coóh Hồ Triêm muy cóh bấc ngai grơơ k’rơ cóh vel Vịnh Mốc xay trúih cớ:

Bêl đêếc a rập Mỹ túh pănh pa bhlâng hưl. Zư lêy râu yêm têêm đoọng ha đha nuôr, đoọng ha dân quân, công an đoọng zêl prúh zư lêy toor biển, azi bh’nhăn hâng hơnh, đoọng lêy c’rơ âng pa zêng đha nuôr cóh cr’chăl zêl prúh a rập a bhuy. Azi xay moon bhrợ đhị đêếc muy bia công tích đoọng xrắ đớc đợ apêê đồng chí âi lấh chêệt bil, lấh đớc lơi aham n’hang cóh cr’chăl đơơng âng pr’đươi ooy đảo, đoọng brương tr’nu acoon a chau ma năl tước.

Bấc c’xêê c’moo zr’nắh xr’dô n’nắc, cóh  cr’loọng apêê boọng hầm cóh Vĩnh Linh âi vêy 60 cha nắc p’niên pr’ang lâng dưr pậ. đhêêng cơnh coh vel boọng hầm Vịnh Mốc  vêy 17 a chau pr’ang. Nâu câi, đợ apêê p’niên pr’ang cóh cr’loọng boọng k’tiếc n’nắc âi moọt 50 c’moo. A moó Hồ Thị Hường, ca coon n’đil t’coóh Hồ Triêm, muy cóh 17 p’niên bơơn pr’ang lâng dưr pậ cóh cr’loọng boọng hầm Vịnh Mốc t’ngay đêế ahay, nâu câi âi vêu k’díc vêy 3 p’nong ca coon, cóh đêếc 2 p’nong âi xang học đại học, xoọc pa bhrợ cóh ngành công an. A moó Hường trúih, bấc cựu chiến binh Mỹ tước lum lêy boọng hầm Vịnh Mốc âi ton chơớc lêy đợ p’niên pr’ang cóh cr’loọng boỌng hầm đoọng xay moon “ doó cu ton”. Tước bêl lêy azi zêng  bhréh k’rơ, bhui har, apêê đoo âi rêên lâng moon: “ Azi pa bhlâng lệt lâng apêê pr’zớc. azi năl ghít ooy quyền ma mông, quyền bơơn bhrợ ma nứih âng apêê pr’zớc, tu râu đêếc, nắc chiến thắng chô ooy apêê pr’zớc”. n’đhơ cơnh đêếc a moóo mooi bơơn năl râu rí bấc, tu đợ mơ c’moo c’xêê ma mông cóh cr’loọng boong k’tiếc a moó Hường nắc muy năl đhị râu xay trúih âng ca conh ca căn a năm:

A mế trúih bêl cu pr’ang nắc zr’nắh xr’dô bhlâng. Bhuông păr cóh plêêng nắc p’tộ bom, có k’tiếc nắc ch’rắh m’bhăr, n’đắh biển tốh nắc tàu chiến pănh plóh. Cắh râu rí bơơn cha đắh, z’zêệ pa bhrợ k’đháp cắh cơnh, ặt bệch k’đháp oó dzợ may ngoọ… nắc vêy bơơn năl g’lêếh c’rơ âng a mế a ma băn par a cu zr’nắh xr’dô cắh cơnh.

T’ngay đâu chô lum boọng hầm Vịnh Mốc, hắt ngai năl, k’noọ 50 c’moo ahay, đhị đâu âi ting muy zr’lụ pháo đài thép, ặt zâng, zêl prúh râu bhrợ pa hư, lêêng c’chêệt âng a rập Mỹ. Cóh apêê boọng bom, boọng pháo bêl đêếc ahay, nâu câi âi dưr t’viêng liêm apêê nang a moọt trọ p’lêê, nang cao su liêm t’viêng chô đơơng râu ca bhố ngăn ha bấc pr’loọng đong. Boọng hầm Vịnh Mốc t’ngay đâu âi dưr váih C’kir lịch sử k’tiêc sk’ruung chr’nắp, zấp t’ngay bấc c’bhúh t’mooi zấp n’đắh chô la lêy chơớc bơơn năl. Cóh cuốn sổ Lưu niệm đhị Đong pa cắh boọng hầm Vịnh Mốc, muy t’mooi ma nứih Đức xay moon pr’chắp: Acu âi ting hếch ooy g’lúh chiến tranh cóh Việt Nam. Hâu tu muy k’tiếc k’ruung đha rựt đha rắh lâng k’tứi k’tịt cơnh Việt Nam nắc mặ zêl prúh lơi muy k’tiếc k’ruung k’rơ ca van lâng ga mắc ga mai cơnh k’tiếc k’ruung Mỹ. n’đhơ cơnh đêếc, bêl tước lum lêy boọng hầm Vịnh Mốc, lướt z’lấh 70 mét c’lâng hầm, acu âi vêy boóp t’ơơi moon đoọng ha râu hếch lêy n’nâu”.

Vel boọng hầm Vịnh Mốc chr’hoong Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị cơnh muy đong lâu đài ty ặt bệch cóh cr’loọng boọng k’tiếc, k’rong zư đớc cắh năl đợ râu cắh bhr’nêy ooy acoon ma nứih âi bhrợ t’váih a đoo./.